Mahathir Mohamad

Laman separuh dilindungi
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan dari Mahathir bin Mohamad)


Mahathir Mohamad

DK I (Johor); DK (Kedah); DK (Perlis); DKNS (NS); DUK (Kedah); SMN; SPMJ (Johor); SPCM (Perak); SSDK (Kedah); SSAP (Pahang); SSMT (Terengganu); SPNS (NS); DUPN (PP); SPDK (Sabah); DUNM (Melaka); SBS (Sarawak); SUMW (WP); DP (Sarawak); PIS (I) (Johor); PPM (Perak)
محاضير محمد
Mahathir Mohamad 13112018 (cropped).jpg
Tun M pada tahun 2018
Malaysia Perdana Menteri Malaysia ke-7
Dalam jawatan
10 Mei 2018 – 24 Februari 2020
(Sementara: 24 Februari 2020 – 1 Mac 2020)
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Kelantan
TimbalanPakatan-harapan-logo.svg Bendera Parti Keadilan Rakyat PKR 4975x2490 px.svg Wan Azizah Wan Ismail
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Najib Razak
Digantikan olehLogo Perikatan Nasional.svg Bendera BERSATU.svg Muhyiddin Yassin
Malaysia Perdana Menteri Malaysia ke-4
Digelar sebagai
Bapa Pemodenan
باڤ ڤمودنن
Dalam jawatan
16 Julai 1981 – 31 Oktober 2003
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Pahang Darul Makmur
Timbalan
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Hussein Onn
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Abdullah Ahmad Badawi
Pakatan-harapan-logo.svg Pengerusi Pakatan Harapan
Dalam jawatan
14 Julai 2017 – 24 Februari 2020
Didahului olehJawatan diwujudkan
Digantikan olehPakatan-harapan-logo.svg Bendera Parti Keadilan Rakyat PKR 4975x2490 px.svg Anwar Ibrahim
Bendera BERSATU.svg Pengerusi Parti Pribumi Bersatu Malaysia
Dalam jawatan
7 September 2016 – 29 Februari 2020
PresidenPakatan-harapan-logo.svg Bendera BERSATU.svg Muhyiddin Yassin
Didahului olehJawatan ditubuhkan
Digantikan olehLogo Perikatan Nasional.svg Bendera BERSATU.svg Muhyiddin Yassin
Setiausaha Agung
Pergerakan Negara-negara Berkecuali ke-21
Dalam jawatan
20 Februari 2003 – 31 Oktober 2003
Didahului olehThabo Mbeki
Digantikan olehAbdullah Ahmad Badawi
Timbalan Perdana Menteri Malaysia ke-4
Dalam jawatan
5 Mac 1976 – 16 Julai 1981
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Kelantan
Perdana MenteriBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Hussein Onn
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Hussein Onn
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Musa Hitam
Menteri Kewangan
Dalam jawatan
5 Jun 2001 – 31 Oktober 2003
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Selangor
  • Salahuddin
  • Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg PerlisSirajuddin
Didahului olehDaim Zainuddin
Digantikan olehAbdullah Ahmad Badawi
Dalam jawatan
7 September 1998 – 7 Januari 1999
RajaJa'afar
Didahului olehAnwar Ibrahim
Digantikan olehDaim Zainuddin
Menteri Dalam Negeri
Dalam jawatan
8 Mei 1986 – 8 Januari 1999
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Johor
  • Iskandar
  • Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg Perak Darul Ridzuan Azlan Shah
  • Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg Selangor Ja'afar
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Musa Hitam
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Abdullah Ahmad Badawi
Menteri Pertahanan
Dalam jawatan
18 Julai 1981 – 6 Mei 1986
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Pahang Darul Makmur
  • Ahmad Shah
  • Iskandar
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Abdul Taib Mahmud
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Abdullah Ahmad Badawi
Menteri Perdagangan dan Industri Malaysia
Dalam jawatan
1 Januari 1978 – 16 Julai 1981
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Kelantan
  • Yahya Petra
  • Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg Pahang Darul Makmur Ahmad Shah
Perdana MenteriHussein Onn
Didahului olehHamzah Abu Samah
Digantikan olehAhmad Rithaudden Tengku Ismail
Menteri Pendidikan
Dalam jawatan
3 Januari 2020
Pemangku – 24 Februari 2020
Pemangku
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Pahang Darul Makmur
Perdana Menteri
  • dirinya
Didahului olehPakatan-harapan-logo.svg Bendera BERSATU.svg Maszlee Malik
Digantikan olehLogo Perikatan Nasional.svg Bendera BERSATU.svg Mohd Radzi Md Jidin
Dalam jawatan
5 September 1974 – 31 Disember 1977
RajaFlag of the Supreme Head of Malaysia.svg Kedah
Perdana MenteriBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Mohamed Yaacob
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Musa Hitam
Anggota Parlimen Malaysia
untuk Langkawi, Kedah
Dalam jawatan
10 Mei 2018 – 10 Oktober 2022
Didahului olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Ir Nawawi Ahmad
Digantikan olehMohd Suhaimi Abdullah
Majoriti8,893 (2018)
Anggota Parlimen Malaysia
untuk Kubang Pasu
Dalam jawatan
24 Ogos 1974 – 21 Mac 2004
Didahului olehKawasan ditubuhkan
Digantikan olehBarisan Nasional.png UMNO (Malaysia).svg Mohd Johari Baharum
Ahli Dewan Negara Malaysia
Dipilih oleh Dewan Undangan Negeri Kedah
Dalam jawatan
30 Disember 1972 – 23 Ogos 1974
Butiran peribadi
Sebutanmaˈhaðɪr bɪn moˈhamad
LahirMahathir bin Mohamad
(1925-07-10) 10 Julai 1925 (umur 97)
Alor Setar, Kedah, British Malaya (sekarang Malaysia)
Parti politik
Tinggi1.70 m (5 ka 7 in)[1]
PasanganSiti Hasmah Mohamad Ali
Anak-anak7 (termasuk Marina, Mokhzani dan Mukhriz)
SaudaraIsmail Mohamed Ali (abang ipar)
Alma materKolej Perubatan King Edward VII
AnugerahAnugerah dan pengiktirafan
Tandatangan
Laman web rasmiLaman web rasmi
Mahathir Mohamad di Parlimen Malaysia

Tun Dr. Mahathir bin Mohamad (Jawi: محاضير بن محمد, IPA: [maˈhaðɪr bɪn moˈhamad]; dilahirkan pada 10 Julai 1925)[2][3][4] atau juga dikenali sebagai "Tun M" ialah seorang doktor dan ahli politik Malaysia yang berkhidmat sebagai Perdana Menteri Malaysia ke-4 (1981-2003) dan ke-7 (2018-2020). Perkhidmatan beliau sebanyak 2 kali dan 24 tahun menjadikan beliau sebagai Perdana Menteri Malaysia yang paling lama berkhidmat dan yang pertama menyandang jawatan itu 2 kali. Dalam buku A Doctor in the House, Dr Mahathir menyatakan tarikh lahir sebenarnya ialah 10 Julai 1925, tetapi bapanya mendaftarkan tarikh lahir dalam sijil kelahiran sebagai 20 Disember untuk memudahkan urusan pendaftaran persekolahan. Menggunakan nama timangannya sendiri, "Che Det" sebagai nama pena, beliau banyak menulis dengan artikel pertamanya disiarkan oleh akhbar The Straits Times Singapura pada 20 Julai, 1947 bertajuk “Malay Women Make Their Own Freedom” (Wanita Melayu Mencipta Kebebasan Sendiri).[5] Semasa pentadbirannya dari 16 Julai 1981 sehingga 31 Oktober 2003, beliau berjaya membawa pembangunan melalui dasar-dasar dan perancangan yang diilhamkan daripada kejayaan negara-negara luar sehingga mengangkat Malaysia ke pentas dunia sebagai salah sebuah negara yang berdaya maju di Asia Tenggara [1][6]

Mahathir dilahirkan pada 10 Julai 1925 (tarikh kelahiran rasminya direkodkan pada 20 Disember 1925) di Kampung Seberang Perak, Alor Setar, Kedah, suatu kawasan yang diakui oleh beliau sendiri sebagai kawasan miskin. Ibu bapa beliau ialah Mohamad Iskandar dan Wan Tempawan Wan Hanafi. Mahathir adalah anak bongsu daripada sembilan beradik. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Melayu Seberang Perak selama dua tahun sebelum memasuki sekolah Inggeris kerajaan yang kemudian bertukar nama kepada Kolej Sultan Abdul Hamid, di mana ayahnya adalah guru besar. Sebagai pelajar, Mahathir aktif berdebat dan dikenali dengan ntuk kemahiran bahasa Inggerisnya. Beliau dilantik sebagai editor majalah sekolah dan bermain untuk pasukan ragbi sekolah.

Semasa di kolej, Mahathir telah bertemu dengan Siti Hasmah Mohamad Ali, juga seorang pelajar perubatan. Pada tahun 1956, mereka berkahwin dalam satu majlis di Jalan Imbi di Kuala Lumpur. Mereka mempunyai tujuh anak, iaitu Marina, Mirzan, Melinda, Mokhzani, Mukhriz, Maizura dan Mazhar.

Pada 1965, beliau dipilih sebagai Ahli Majlis Tertinggi UMNO dan pada PRU 1969, Mahathir bertanding PRU, tetapi ditewaskan oleh wakil PAS. Pada 1972, permohonan Dr Mahathir untuk menyertai semula UMNO telah diterima dan beliau dilantik sebagai Senator pada 1973 serta ahli mahkamah universiti dan Majlis Universiti Malaya. Pada tahun berikutnya, beliau memenangi kerusi Kubang Pasu tanpa bertanding pada PRU tahun berkenaan sebelum dilantik sebagai Menteri Pendidikan dan menutup Klinik Maha di Alor Setar.

Pada tahun 1976, Mahathir dilantik sebagai Timbalan Perdana Menteri dan dua tahun kemudian, beliau mengambil alih jawatan Menteri Perdagangan dan Industri di mana beliau memimpin beberapa misi mempromosi pelaburan. Pada 1981, setelah Hussein Onn meletak jawatan sebagai Perdana Menteri ketiga atas sebab kesihatan, Mahathir menjadi Presiden UMNO dan Perdana Menteri keempat Malaysia.

Antara projek-projek berprofil tinggi (juga digelar 'projek mega') yang dibangunkan pada zaman pentadbirannya termasuk Jambatan Pulau Pinang, Menara Berkembar Petronas, Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), Koridor Raya Multimedia (MSC), Pusat Pentadbiran Putrajaya dan Litar Antarabangsa Sepang.

Bersara pada Oktober 2003, Mahathir dianugerahkan Darjah Kebesaran Seri Maharaja Mangku Negara yang membawa gelaran Tun.[7][8] Beliau turut dinobatkan sebagai "Bapa Pemodenan Malaysia" kerana berjaya membangunkan Malaysia menjadi sebuah Negara industri baru yang disegani di kalangan negara-negara membangun. Tempoh 22 tahun sebagai Perdana Menteri menjadikan beliau sebagai pemimpin ketiga paling lama yang memegang jawatan tersebut di Asia Tenggara selepas Perdana Menteri Singapura pertama, Lee Kuan Yew dan Presiden Suharto dari Indonesia.[9] Beliau juga berkhidmat sebagai Canselor Universiti Teknologi Petronas (UTP) dari tahun 2004 hingga 2016.

Mahathir kekal sebagai tokoh politik aktif selepas bersara. Beliau menjadi pengkritik tinggi terhadap penggantinya yang dipilih Abdullah Ahmad Badawi pada tahun 2006 dan kemudiannya, Najib Razak pada 2015.[10] Anaknya Mukhriz Mahathir adalah Menteri Besar Kedah sehingga awal 2016. Pada 29 Februari 2016, Mahathir keluar dari UMNO memandangkan sokongan UMNO terhadap tindakan Perdana Menteri Najib Razak. Antara sebab lain ialah isu RM2.6bil dan 1Malaysia Development Berhad (1MDB).[11] Pada 9 September 2016, Pendaftar Pertubuhan (RoS) telah memberikan kelulusan terakhirnya untuk Parti Pribumi Bersatu Malaysia (PPBM) baru Mahathir Mohamad, menjadikannya parti politik rasmi. Mahathir menjadi pengerusi parti itu.[12] Pada 8 Januari 2018, Mahathir diumumkan sebagai calon Pakatan Harapan untuk Perdana Menteri untuk pilihan raya 2018, dalam rancangan untuk mengampuni Anwar Ibrahim dan menyerahkan peranan kepadanya jika berjaya. Sehingga peletakan jawatannya pada 2020, beliau merupakan Perdana Menteri Malaysia yang tertua dan ketua negara atau kerajaan tertua di dunia.[13]

Pada 31 Ogos 2022, Mahathir, 97, disahkan positif Covid-19 dan dirawat di Institut Jantung Negara (IJN).[14][15][16]

Latar belakang dan keluarga

Beliau dilahirkan di No. 18, Lorong Kilang Ais, Seberang Perak, Alor Setar, Kedah pada hari Jumaat, 10 Julai 1925.[17] Beliau merupakan anak bongsu daripada 10 adik-beradik (5 lelaki, 5 perempuan) kepada pasangan Mohamed bin Iskandar dan Wan Tempawan binti Wan Hanapi. Tarikh lahir beliau yang didaftarkan pada 20 Disember 1925 (kesemua adik-beradik beliau didaftarkan lahir pada Disember) oleh bapanya ialah untuk memudahkan urusan pendaftaran persekolahan.[4]

Bapa Mahathir, Mohamad bin Iskandar berasal dari Pulau Pinang,[18] seorang Melayu dengan nenek moyang India dari negeri selatan India Kerala, manakala ibunya Wan Tempawan, berasal dari Kedah, masing-masing berketurunan Melayu. Satu aspek kelahiran Mahathir telah membawanya: beliau tidak dilahirkan ke dalam golongan bangsawan atau keluarga agama atau politik yang menonjol, bapa Mahathir ialah seorang pengetua sekolah rendah status sosio-ekonomi yang bermakna anak-anak perempuannya tidak dapat mendaftar di sekolah menengah, manakala Wan Tempawan hanya mempunyai hubungan yang jauh dengan kerabat Kedah. Kedua-dua ibu bapanya telah berkahwin sebelum ini; Mahathir mempunyai empat orang adik-beradik tiri dan lima orang adik-beradik kandung.[19]

A large two storey building with two wings, painted yellow and white with a red tiled roof
Bekas Sekolah Inggeris Kerajaan di Alor Setar, sekolah menengah yang dihadiri oleh Mahathir dan diasaskan oleh ayahnya, kini Kolej Sultan Abdul Hamid[20]

Pendidikan

Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Melayu Seberang Perak, Alor Setar, Kedah. Selepas lulus, beliau kemudiannya melanjutkan pelajaran di Government English School (GES) (kini Kolej Sultan Abdul Hamid), Alor Setar pada tahun 1932. Sewaktu semua sekolah ditutup di era Pendudukan Jepun di Tanah Melayu, beliau telah membuka kedai kopi secara kecil-kecilan dan kemudiannya berniaga pisang goreng. Selepas tamat Perang Dunia II, beliau menyambung pelajarannya di sekolah yang sama pada tahun 1945 sehingga peringkat Sijil Tinggi Pelajaran Malaysia (STPM). Pada dasarnya, Mahathir ingin melanjutkan pelajaran dalam bidang undang-undang, namun beliau harus melupakan hasratnya kerana tidak mendapat biasiswa dalam bidang yang diminatinya. Sebaliknya, beliau mendapat biasiswa untuk menyambung pelajaran dalam bidang perubatan.

Beliau seterusnya menuntut di Kolej Perubatan King Edward VII, Universiti Malaya, Singapura, dan dianugerahkan Ijazah Sarjana Muda Perubatan dan Pembedahan (MBBS) pada tahun 1953. Selepas mendapat ijazah, beliau ditugaskan sebagai doktor pelatih di Hospital Besar Pulau Pinang.

Kerjaya awal

Pada tahun 1954, Dr. Mahathir berkhidmat sebagai pegawai perubatan di Alor Setar, Jitra, Langkawi dan Perlis sehingga tahun 1957. Beliau kemudian melangsungkan perkahwinan dengan Dr. Siti Hasmah Mohamad Ali pada 5 Ogos 1956 dan dikurniakan empat orang cahaya mata, iaitu tiga orang lelaki dan seorang perempuan manakala beliau mempunyai 3 orang anak angkat. Anak-anak beliau ialah Marina, Mirzan, Mahathir, Mokhzani, Mukhriz, Maizura dan Mazhar.[N 1]

Pada tahun 1957, beliau berhenti daripada perkhidmatan kerajaan untuk membuka kliniknya sendiri iaitu MAHA Klinik yang terletak di Jalan Tunku Ibrahim. Ketika itu, beliau merupakan anak Melayu pertama yang membuka klinik persendirian di Alor Setar yang pada ketika itu terdapat lima buah klinik sahaja. Klinik ini kemudiannya berpindah ke 1587, Jalan Sultan Badlishah, 05000 Alor Setar dan kekal sehingga sekarang.

Kerjaya politik awal

Dr. Mahathir telah bergiat aktif dalam politik sejak 1945 selepas tamatnya pendudukan Jepun di Tanah Melayu yang mana beliau mengambil bahagian dalam kempen menentang Malayan Union.[22] Apabila UMNO ditubuhkan pada 1946, beliau merupakan salah seorang yang pertama mendaftarkan diri sebagai ahli. Sebagai Pengerusi Parti Negeri Kedah, dan Pengerusi Jawatankuasa Politik, beliau dengan tidak sengajanya menimbulkan perasaan marah di kalangan golongan yang mempunyai perkaitan dengan Perdana Menteri Tunku Abdul Rahman apabila beliau membentangkan kriteria-kriteria kelayakan dalam pemilihan calon untuk pilihan raya umum 1959. Berasa sakit hati atas penuduhan bahawa beliau hendak memilihkan calon-calon yang rapat dengannya, Dr Mahathir enggan mengambil bahagian dalam pilihan raya tersebut.

Pada Pilihan Raya Umum Ketiga dalam tahun 1964, Dr Mahathir dipilih sebagai Ahli Parlimen Kota Setar selepas menewaskan calon Parti Islam Se-Malaysia (PAS) dengan majoriti sebanyak 60.2%. Beliau menjadi ahli Majlis Tertinggi UMNO pada tahun 1965. Dalam Pilihan Raya 1969, beliau ditewaskan oleh calon PAS, Haji Yusoff Rawa, dengan cuma 989 undi sahaja, selepas beliau mengumumkan bahawa beliau tidak memerlukan undi-undi orang Cina untuk mencapai kerusinya.[23]

Berikutan peristiwa 13 Mei 1969, Dr Mahathir dipecat daripada keahliannya dalam Majlis Tertinggi UMNO pada 12 Julai, selepas pengedaran umum suratnya kepada Tunku Abdul Rahman. Dalam suratnya, beliau telah mengkritik cara pentadbiran Tunku. Pada 26 September 1969, Dr Mahathir juga dipecat keahliannya dalam UMNO.

Semasa di luar parti, Tun Dr Mahathir mengarang buku Dilema Melayu (The Malay Dilemma). Buku yang mendedah dan menganalisis perwatakan orang Melayu telah diharamkan pada tahun 1970 dan pengharamannya hanya ditarik balik selepas Tun Dr Mahathir menjadi Perdana Menteri 18 tahun kemudiannya.[24]

Apabila Tun Abdul Razak menjadi Perdana Menteri, Mahathir masuk semula ke dalam UMNO pada 7 Mac 1972 dan dilantik sebagai senator pada tahun 1973. Beliau bertanding di Kubang Pasu pada pilihan raya umum 1974, yang mana beliau menang tanpa bertanding. Selepas pilihan raya, Mahathir dilantik sebagai Menteri Pelajaran dalam kabinet Abdul Razak. Beliau memenangi salah satu daripada tiga kerusi naib presiden UMNO pada tahun 1975. Pada 1976, Perdana Menteri Abdul Razak meninggal dunia secara mengejut dan penggantinya Hussein Onn melantik Mahathir sebagai timbalannya, sambil masih mengekalkan portfolio pendidikan yang disandangnya. Tidak lama selepas itu Mahathir menjadi Menteri Perdagangan dan Perindustrian.

Pada pertengahan 1981, Hussein Onn mengumumkan persaraannya dan menamakan Mahathir sebagai penggantinya. Pada 16 Julai 1981, Mahathir menjadi Perdana Menteri Malaysia yang keempat, dan lapan hari selepas itu sebagai Menteri Pertahanan. Pada 31 Oktober 2003, Mahathir bersara dan menamakan timbalannya, Abdullah Ahmad Badawi sebagai penggantinya.

Mahathir mengisytiharkan keluar daripada UMNO pada 19 Mei 2008 dalam satu ceramah di Alor Setar, Kedah kerana hilang keyakinan terhadap kepimpinan Abdullah Ahmad Badawi. Bagaimanapun dalam Perhimpunan Agung UMNO 2008 pada Mac 2009, Mahathir menghadiri hari terakhir perhimpunan itu sebagai jemputan. Mahathir kembali menyertai UMNO. Nombor ahli 0000001 dikekalkan.[25]

Kembali ke politik dan pendakian ke jawatan perdana

Abdul Rahman meletak jawatan pada tahun 1970 dan telah digantikan oleh Abdul Razak Hussein. Razak menggalakkan Mahathir kembali ke parti itu, lalu beliau dilantik sebagai Senator pada tahun 1973.[26] Beliau bangkit dengan cepat dalam kerajaan Razak, kembali kepada Majlis Tertinggi UMNO pada 1973 dan dilantik ke Kabinet pada tahun 1974 sebagai Menteri Pendidikan. Beliau juga kembali ke Dewan Rakyat, memenangi kerusi yang berpangkalan di Kedah Kubang Pasu tanpa bertanding dalam pilihan raya 1974.[23] Salah satu tindakan pertama beliau sebagai Menteri Pendidikan adalah untuk memperkenalkan kawalan kerajaan lebih besar ke atas universiti Malaysia, walaupun pembangkang yang kuat dari komuniti akademik.[27] Beliau juga bergerak untuk menghadkan politik di kampus universiti, memberi kementeriannya kuasa untuk mendisiplinkan pelajar dan ahli akademik yang aktif dari segi politik, dan membuat biasiswa untuk pelajar tertakluk kepada mengelakkan politik.[28]

Pada tahun 1975, Mahathir mencalonkan diri untuk salah satu daripada tiga naib presiden UMNO. Pertandingan tersebut telah dianggap sebagai pertempuran untuk penggantian kepimpinan parti itu, dengan Razak dan timbalannya, Hussein Onn, dalam keadaan kesihatan yang merosot. Setiap calon pilihan Razak telah dilantik: bekas Ketua Menteri Melaka, Abdul Ghafar Baba; Tengku Razaleigh Hamzah, seorang ahli perniagaan kaya dan ahli keluarga diraja Kelantan; dan Mahathir. Apabila Razak meninggal dunia pada tahun berikutnya, Hussein sebagai penggantinya terpaksa memilih antara tiga calon untuk menjadi Timbalan Perdana Menteri; beliau juga menganggap menteri bercita-cita tinggi Ghazali Shafie. Setiap satu daripada pesaing Mahathir mempunyai tanggungan politik yang penting: Ghazali, yang mempunyai telah dikalahkan oleh orang lain untuk jawatan naib presiden, tidak mempunyai sokongan ahli UMNO; Ghafar tidak mempunyai pendidikan yang lebih tinggi dan tidak fasih dalam Bahasa Inggeris; dan Razaleigh masih muda, tidak berpengalaman dan, kritikal, yang belum berkahwin. Tetapi keputusan Hussein tidak mudah. Hussein dan Mahathir tidak sekutu rapat dan Hussein tahu pilihan Mahathir akan tidak menyenangkan Abdul Rahman, masih hidup dan dihormati sebagai bapa kemerdekaan Malaysia. Selepas enam minggu kebimbangan Mahathir, banyak untuk mengejutkan beliau, dilantik sebagai timbalan Hussein. Pelantikan itu bermakna bahawa Mahathir adalah pengganti diurapi untuk jawatan perdana menteri.[29][30]

Mahathir dianggap sebagai menjadi Menteri Pendidikan paling berjaya dan kemudian Menteri Perdagangan dan Industri (1978-1981).[31] Dalam jawatan yang kedua, beliau telah melaksanakan "dasar industri berat", mewujudkan HICOM, sebuah syarikat yang dikawal oleh kerajaan, untuk melabur dalam pembangunan jangka panjang sektor pembuatan seperti industri kereta asli.[32] Beliau menghabiskan banyak masa dengan Kementerian mempromosikan Malaysia melalui lawatan ke luar negara.[28]

Walau bagaimanapun, Mahathir bukanlah timbalan perdana menteri berpengaruh. Hussein ialah seorang pemimpin berhati-hati yang menolak banyak cadangan dasar berani Mahathir. Walaupun hubungan antara Hussein dan Mahathir jauh, Ghazali dan Razaleigh menjadi penasihat terdekat Hussein, sering memintas Mahathir lebih kanan semasa mengakses Hussein. Namun begitu, apabila Hussein kalah kerana keuzuran pada tahun 1981, Mahathir menggantikan beliau menang tanpa bertanding dan dengan berkatnya.[33][31]

Perdana Menteri

Hal ehwal domestik

Mahathir mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri pada 16 Julai 1981, pada usia 56 tahun.[34] Salah satu tindakan beliau ialah membebaskan 21 banduan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri, termasuk wartawan Samad Ismail dan bekas timbalan menteri di dalam kerajaan Hussein, Abdullah Ahmad, yang disyaki menjadi komunis bawah tanah.[35] Beliau melantik sekutu rapatnya, Musa Hitam, sebagai Timbalan Perdana Menteri.[36]

Tahun terawal (1981–87)

Mahathir telah mengingatkan dalam tempoh dua tahun pertama pemerintahannya, menyatukan kepimpinan beliau terhadap UMNO dan, dengan kemenangan pada pilihan raya umum 1982, kerajaan.[37][38] Pada tahun 1983, Mahathir memulakan beberapa pertempuran yang beliau akan mempunyai dengan royalti Malaysia semasa jawatannya sebagai Perdana Menteri. Kedudukan Yang di-Pertuan Agong, ketua negara Malaysia, adalah disebabkan oleh berputar dalam sama ada Sultan Idris Shah II Perak atau kontroversi Iskandar Johor. Mahathir mempunyai tempahan kubur mengenai dua Sultan. Kedua-dua mereka raja-raja aktivis negara mereka sendiri dan Iskandar hanya mempunyai beberapa tahun sebelum ini disabitkan dengan pembunuhan.[39][40] Mahathir cuba untuk pra-awalan membataskan kuasa bahawa Agong baru boleh menggunaan alih kerajaan beliau, memperkenalkan kepada pindaan parlimen kepada Perlembagaan untuk menyifatkan Agong untuk bersetuju dengan mana-mana undang-undang yang telah tidak diperkenankan dalam tempoh 15 hari laluan oleh Parlimen. Cadangan ini juga akan menghapuskan kuasa untuk mengisytiharkan darurat dari Agong dan meletakkannya dengan Perdana Menteri. Agong pada masa itu, Sultan Ahmad Shah Pahang, bersetuju dengan cadangan pada dasarnya tetapi terbongkang apabila beliau sedar bahawa cadangan itu juga akan difikirkan Sultan untuk bersetuju dengan undang-undang yang diluluskan oleh Dewan Undangan Negeri. Disokong oleh Sultan, Agong enggan untuk bersetuju dengan pindaan perlembagaan, yang ketika itu lulus kedua-dua dewan Parlimen dengan majoriti yang selesa.[41][42] Apabila orang ramai menyedari kebuntuan, dan Sultan enggan berkompromi dengan kerajaan, Mahathir mengambil jalan-jalan untuk menunjukkan sokongan rakyat terhadap kedudukannya dalam perhimpunan besar-besaran. Akhbar telah mengambil bahagian kerajaan, walaupun minoriti ramai orang Melayu, termasuk ahli-ahli politik UMNO konservatif, dan bahagian yang lebih besar daripada masyarakat Cina, menyokong sultan. Selepas lima bulan, krisis ini diselesaikan, kerana Mahathir dan Sultan bersetuju untuk kompromi. Agong akan mengekalkan kuasa untuk mengisytiharkan darurat, tetapi jika dia enggan untuk bersetuju dengan rang undang-undang, rang undang-undang itu akan kembali ke Parlimen, yang kemudiannya boleh mengatasi kuasa veto Agong.[43]

Dari segi ekonomi, Mahathir mewarisi Dasar Ekonomi Baru dari pendahulunya, yang direka untuk meningkatkan kedudukan ekonomi bumiputera (Melayu Malaysia dan orang asli) melalui sasaran dan tindakan afirmatif dalam bidang seperti pemilikan korporat dan kemasukan universiti.[44] Mahathir juga telah secara aktif melaksanakan penswastaan perusahaan kerajaan dari awal tahun 1980, kedua-dua sebab-sebab ekonomi liberal ia sedang dikejar oleh sezaman seperti Margaret Thatcher, dan kerana beliau merasakan bahawa menggabungkan dengan tindakan afirmatif untuk bumiputera ia boleh menyediakan peluang ekonomi untuk perniagaan bumiputera.[45] kerajaannya menswastakan syarikat penerbangan, utiliti dan syarikat telekomunikasi, mempercepatkan untuk kadar kira-kira 50 penswastaan setahun menjelang pertengahan 1990-an.[46] Manakala penswastaan umumnya baik keadaan kerja rakyat Malaysia dalam industri diswastakan dan dibesarkan hasil yang ketara bagi kerajaan, banyak penswastaan berlaku jika tiada proses tender terbuka dan manfaat Melayu yang menyokong UMNO. Salah satu daripada projek-projek infrastruktur yang paling ketara pada masa itu adalah pembinaan Lebuhraya Utara-Selatan, lebuh raya yang bermula dari sempadan Thailand ke Singapura; kontrak untuk membina lebuh raya telah dianugerahkan kepada usahasama perniagaan dengan UMNO.[47] Mahathir turut menyelia penubuhan pengeluar kereta Proton sebagai usaha sama antara kerajaan dan Mitsubishi Malaysia. Pada akhir tahun 1980-an, Proton telah mengatasi permintaan dan kerugian miskin untuk menjadi, dengan sokongan tarif perlindungan, pembuat kereta terbesar di Asia Tenggara dan perusahaan yang menguntungkan.[48]

Mahathir secara komprehensif menewaskan calon PAS dalam pilihan raya pada tahun 1986, memenangi 83 kerusi daripada 84 kerusi yang ditandinginya, meninggalkan PAS dengan hanya satu MP.[49]

Mengenakan kuasa (1987–90)

Sebarang ilusi bahawa pilihan raya 1986 mungkin telah mewujudkan kira-kira dominasi politik Mahathir tidak kekal lama. Pada tahun 1987, beliau telah dicabar untuk jawatan presiden UMNO, dan jawatan perdana menteri serta-merta, oleh Tengku Razaleigh Hamzah. Kerjaya Razaleigh telah pergi ke belakang di bawah Mahathir, yang diturunkan dari Kementerian Kewangan kepada Kementerian Perdagangan dan Industri. Razaleigh disokong oleh Musa, yang telah meletak jawatan sebagai Timbalan Perdana Menteri pada tahun sebelumnya. Ketika Musa dan Mahathir adalah sekutu asalnya rapat, kedua-dua telah jatuh daripada ketika pemerintahan Mahathir, dengan Musa mendakwa bahawa Mahathir tidak lagi mempercayai beliau. Razaleigh dan Musa bertanding untuk jawatan Presiden UMNO dan Timbalan Presiden atas tiket bersama terhadap Mahathir dan pilihan baru untuk timbalan, Ghafar Baba. Tiket dikenali sebagai masing-masing pasukan B dan Pasukan A. Pasukan A Mahathir mendapat sokongan akhbar, orang kuat parti besar, dan juga Iskandar, kini Agong, walaupun beberapa tokoh penting, seperti Abdullah Ahmad Badawi, menyokong pasukan B. Pada pilihan raya itu, yang diadakan pada 24 April 1987, Pasukan A menang. Mahathir telah dipilih semula dengan margin yang sempit, menerima undi daripada 761 perwakilan parti Razaleigh 718. Ghafar mengalahkan Musa dengan margin yang lebih besar. Mahathir bertindak balas dengan mencucikannya tujuh penyokong Pasukan B dari kementeriannya, manakala Pasukan B enggan menerima kekalahan dan memulakan tindakan undang-undang. Dalam keputusan yang tidak dijangka pada Februari 1988, Mahkamah Tinggi memutuskan bahawa UMNO adalah sebuah pertubuhan haram kerana beberapa cawangannya tidak didaftarkan secara sah.[50][51] Setiap puak berlumba-lumba untuk mendaftar sebuah parti baru di bawah nama UMNO. sebelah Mahathir berjaya didaftarkan nama "UMNO Baru", manakala permohonan Pasukan B untuk mendaftar "UMNO Malaysia" telah ditolak. UMNO Malaysia, di bawah pimpinan Tengku Razaleigh Hamzah dan dengan sokongan kedua-Malaysia yang masih hidup bekas Perdana Menteri Abdul Rahman dan Hussein, yang berdaftar dengan parti Semangat 46 sebaliknya.[52]

Setelah terselamat dari dengan krisis politik sekurang-kurangnya buat sementara waktu, Mahathir bergerak terhadap badan kehakiman, takut rayuan yang berjaya oleh Pasukan B menentang keputusan untuk mendaftarkan UMNO Baru. Beliau membimbing pindaan kepada Perlembagaan melalui parlimen untuk menghapuskan kuasa umum Mahkamah Tinggi untuk menjalankan kajian semula kehakiman. Mahkamah Tinggi boleh kini hanya terlibat dalam semakan kehakiman di mana perbuatan tertentu Parlimen memberikan mereka kuasa untuk berbat demikian. Hakim Negara Mahkamah Agung, Mohamed Salleh Abas, memberi maklum balas dengan menghantar surat bantahan kepada Agong. Mahathir kemudian digantung Salleh untuk "salah laku kasar dan kelakuan", kononnya kerana surat itu adalah melanggar protokol. Satu tribunal ditubuhkan oleh Mahathir mendapati Salleh bersalah dan mencadangkan kepada Agong yang Salleh dibuang kerja. Lima lagi hakim mahkamah menyokong Salleh, dan digantung oleh Mahathir. Sebuah mahkamah baru ditubuhkan menolak rayuan Pasukan B, membolehkan puak Mahathir untuk terus menggunakan UMNO nama.

Mahathir mengalami serangan jantung pada bulan Januari 1989,[53] tetapi kembali untuk memimpin Barisan Nasional untuk kemenangan dalam pilihan raya 1990. Semangat 46 gagal untuk membuat apa-apa kemajuan di luar negeri Razaleigh Kelantan (Musa telah sejak menyertai semula UMNO).[54]

Pembangunan ekonomi ke krisis kewangan (1990–98)

Pemandangan Menara Berkembar Petronas dan daerah pusat perniagaan sekitar di Kuala Lumpur, bukti evolusi luar biasa ekonomi Malaysia di bawah peraturan 22 tahun Mahathir.

Penamat Dasar Ekonomi Baru (DEB) pada tahun 1990 memberi Mahathir peluang untuk menggariskan wawasan ekonomi beliau untuk Malaysia. Pada tahun 1991, beliau mengumumkan Wawasan 2020, di mana Malaysia akan berusaha untuk menjadi sebuah negara maju sepenuhnya dalam tempoh 30 tahun.[55] Sasaran itu akan memerlukan pertumbuhan ekonomi purata kira-kira tujuh peratus daripada keluaran dalam negara kasar setahun.[56] Salah satu ciri Wawasan 2020 akan menjadi secara beransur-ansur menghapuskan halangan etnik. Wawasan 2020 telah disertai oleh penggantian DEB, Dasar Pembangunan Nasional (DPN), di mana beberapa program kerajaan yang direka untuk memberi manfaat kepada bumiputera semata-mata telah dibuka sehingga etnik lain.[57] DPN mencapai kejayaan di salah satu daripada matlamat utamanya, pengurangan kemiskinan. Menjelang tahun 1995, kurang daripada sembilan peratus rakyat Malaysia hidup dalam kemiskinan dan ketidaksamaan pendapatan telah mengecil.[58] Kerajaan Mahathir mengurangkan cukai korporat dan meliberalisasikan peraturan kewangan untuk menarik pelaburan asing. ekonomi berkembang lebih sembilan peratus setahun sehingga tahun 1997 menyebabkan negara-negara membangun yang lain untuk cuba mencontohi dasar Mahathir.[59] Banyak kredit untuk pembangunan ekonomi Malaysia pada 1990-an pergi ke Anwar Ibrahim, yang dilantik oleh Mahathir sebagai Menteri Kewangan pada tahun 1991.[60] kerajaan menunggang gelombang ekonomi dan memenangi pilihan raya 1995 dengan majoriti yang lebih tinggi.[61]

Mahathir memulakan satu siri projek-projek infrastruktur utama pada 1990-an. Salah satu yang terbesar ialah Koridor Raya Multimedia, kawasan selatan Kuala Lumpur, dalam acuan Lembah Silikon, yang direka untuk menampung industri teknologi maklumat. Walau bagaimanapun, projek ini gagal untuk menjana pelaburan dijangkakan.[62] Projek Mahathir lain termasuk pembangunan Putrajaya sebagai rumah perkhidmatan awam Malaysia, dan membawa Formula Satu Grand Prix Sepang.[63] Salah satu perkembangan yang paling kontroversi adalah Empangan Bakun di Sarawak. Projek hidro-elektrik bercita-cita tinggi bertujuan untuk menjalankan elektrik merentasi Laut China Selatan untuk memenuhi permintaan elektrik di Semenanjung Malaysia. Kerja di empangan itu akhirnya digantung kerana krisis kewangan Asia.[64]

Krisis kewangan mengancam untuk membinasakan Malaysia. Nilai ringgit menjunam akibat spekulasi mata wang, pelaburan asing melarikan diri, dan indeks bursa saham utama jatuh sebanyak lebih 75 peratus. Dalam dorongan Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), kerajaan mengurangkan perbelanjaan kerajaan dan menaikkan kadar faedah, yang hanya berkhidmat untuk memburukkan lagi keadaan ekonomi. Pada tahun 1998, Mahathir berpatah balik polisi ini dengan tidak ada alasan yang IMF dan timbalannya sendiri, Anwar Ibrahim. Beliau meningkatkan perbelanjaan kerajaan dan tetap ringgit kepada dolar AS. Hasilnya membingungkan pengkritik antarabangsa dan IMF. Malaysia pulih daripada krisis lebih cepat daripada negara jiran di Asia Tenggara. Dalam ruang domestik, ia adalah satu kemenangan politik. Di tengah-tengah aktiviti ekonomi pada 1998, Mahathir telah menolak Anwar sebagai Menteri Kewangan dan Timbalan Perdana Menteri, dan beliau kini boleh mendakwa telah menyelamatkan ekonomi walaupun dasar-dasar Anwar.[65]

Pada dekad kedua beliau memegang jawatan, Mahathir sekali lagi mendapati dirinya berjuang dengan royalti Malaysia. Pada tahun 1992, putera Sultan Iskandar, pemain hoki wakil, digantung daripada pertandingan selama lima tahun kerana menyerang lawan. Iskandar membalas dengan menarik semua pasukan hoki Johor daripada pertandingan peringkat kebangsaan. Apabila keputusannya dicela oleh jurulatih tempatan, Iskandar mengarahkan beliau ke istananya dan memukulnya. Parlimen Persekutuan sebulat suara mengecam Iskandar, dan Mahathir melompat pada peluang untuk menghapuskan imuniti perlembagaan sultan-sultan dari kes sivil dan jenayah. Akhbar menyokong Mahathir dan, dalam pembangunan yang tidak disangka, mula menyiarkan dakwaan salah laku oleh ahli-ahli keluarga diraja Malaysia. Apabila akhbar mendedahkan contoh kekayaan mewah raja-raja, Mahathir memutuskan untuk memutuskan bantuan kewangan kepada isi rumah diraja. Dengan akhbar dan kerajaan berbintik-tompok terhadap mereka, sultan-sultan menyerah kepada cadangan kerajaan. kuasa mereka untuk menafikan persetujuan untuk bil terhad oleh pindaan perlembagaan lagi diluluskan pada tahun 1994. Dengan status dan kuasa royalti Malaysia berkurangan, Wain menulis bahawa pada pertengahan 1990-an Mahathir telah menjadi "raja tanpa tiara" di negara ini.[66]

Tahun terakhir dan kejayaan (1998–2003)

Menjelang pertengahan tahun 1990-an ia telah menjadi jelas bahawa ancaman yang paling serius kepada kuasa Mahathir ialah cita-cita kepimpinan timbalannya, Anwar Ibrahim. Anwar mula menjauhkan dirinya dari Mahathir, secara terang-terangan mempromosikan kelayakan agama atasannya dan muncul untuk mencadangkan sedemikian, hingga ia melonggarkan sekatan ke atas kebebasan awam yang telah menjadi lambang pemerintahan Mahathir.[67] Walau bagaimanapun, Mahathir terus menyokong Anwar sebagai penggantinya sehinggalah hubungan mereka runtuh secara mendadak semasa krisis kewangan Asia. kedudukan mereka secara beransur-ansur menyimpang, dengan Mahathir meninggalkan dasar kewangan dan fiskal yang ketat didesak oleh IMF. Pada 2 September 1998, Anwar telah dipecat sebagai Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Kewangan, dan segera diusir keluar dari UMNO. Tiada alasan segera diberikan bagi pemecatan itu, walaupun media membuat spekulasi bahawa ia berkaitan dengan yang mendebarkan dakwaan salah laku seks yang diedarkan di dalam "surat layang" pada perhimpunan agung.[68] Kerana lebih banyak dakwaan timbul, perhimpunan awam yang besar telah diadakan bagi menyokong Anwar. Pada 20 September, beliau telah ditangkap dan diletakkan dalam tahanan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri.[69]

Pada Perhimpunan Agung UMNO pada 22 Jun 2002, Mahathir mengumumkan bahawa beliau akan meletakkan jawatan sebagai perdana menteri, hanya untuk penyokong tergesa-gesa untuk pentas dan meyakinkan beliau nada sedih dikekalkan. Beliau kemudiannya tetap bersara pada Oktober 2003, memberinya masa untuk memastikan peralihan yang teratur dan tidak berkontroversi kepada penggantinya diurapi, Abdullah Ahmad Badawi.[70] Setelah menghabiskan lebih 22 tahun di pejabat, Mahathir ialah pemimpin paling lama berkhidmat dipilih di dunia apabila beliau bersara.[71] Beliau kekal Perdana Menteri Malaysia paling lama berkhidmat.[72]

Perhubungan asing

Sepanjang tempoh jawatan Mahathir, hubungan Malaysia dengan Barat pada umumnya baik walaupun dikenali sebagai pengkritik lantang ke arah itu.[73] Awal semasa tempoh perkhidmatan beliau, perselisihan kecil dengan United Kingdom atas yuran pengajian universiti mencetuskan memboikot semua barangan British yang diketuai oleh Mahathir, dalam apa yang dikenali sebagai kempen "Buy British Last". Ia juga membawa kepada pencarian model pembangunan di Asia, terutamanya Jepun. Ini ialah permulaan "Dasar Pandang ke Timur" yang terkenal.[74] Walaupun Malaysia merupakan bekas koloni British, kepentingan ekonomi Jepun telah menyumbang kepada perubahan dasar luar negara dari Dasar Pro-Barat semasa zaman kolonial dan pasca-kolonial menjadi Dasar Pandang Ke Timur semasa pentadbiran Mahathir.[75] Walaupun pertikaian itu kemudian diselesaikan oleh Perdana Menteri Margaret Thatcher, Mahathir terus menekankan model pembangunan Asia ke atas orang-orang Barat kontemporari. Beliau terutamanya mengkritik piawai berganda bangsa-bangsa Barat.[76]

Amerika Syarikat

Mahathir berjabat tangan dengan Setiausaha Pertahanan Amerika William Cohen di Kuala Lumpur pada tahun 1998 semasa Persidangan Dialog Pasifik.

Mahathir sentiasa mengkritik Dasar Luar Amerika Syarikat[77] dan lagi hubungan antara kedua-dua negara masih positif dan Amerika Syarikat adalah sumber pelaburan asing terbesar, dan merupakan pelanggan terbesar Malaysia semasa pemerintahan Mahathir. Tambahan pula, pegawai tentera Malaysia terus berlatih di Amerika Syarikat di bawah program Latihan dan Pendidikan Ketenteraan Antarabangsa (International Military Education & Training; IMET).

BBC melaporkan bahawa hubungan dengan Amerika Syarikat mengambil giliran untuk lebih teruk pada tahun 1998,[78] apabila Naib Presiden Amerika Syarikat Al Gore dinyatakan pada persidangan Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik (APEC) yang dihoskan oleh Malaysia:

Demokrasi memberikan satu tanda kesahihan bahawa pembaharuan mesti mempunyai untuk menjadi berkesan. Dan sebagainya, antara negara-negara yang mengalami krisis ekonomi, kita masih mendengar panggilan untuk demokrasi, panggilan untuk pembaharuan, dalam pelbagai bahasa - People Power, doi moi, reformasi. Kita mendengar mereka hari ini - di sini, sekarang - di kalangan rakyat Malaysia yang berani.

Gore dan Amerika Syarikat mengkritik perbicaraan kes bekas timbalan Mahathir Anwar Ibrahim, pergi setakat untuk melabelkannya sebagai "menunjukkan percubaan". U.S. News & World Report memanggil perbicaraan yang "cermin mata menonjol."[79] Juga, Anwar adalah jurucakap Malaysia yang cemerlang untuk dasar-dasar ekonomi yang digemari oleh IMF, yang termasuk kenaikan kadar faedah. Sebuah artikel di Malaysia Today mengulas bahawa "komen Gore merupakan serangan tidak-terlalu-halus ke atas Perdana Menteri Malaysia Mahathir Mohamad dan lebih umum pada kerajaan, termasuk Jepun, yang menentang AS menuntut pembaharuan pasaran selanjutnya."[80] Pengendorsan Gore bagi reformasi meminta (antara lain) penyingkiran Mahathir, adalah laknat kepada Mahathir, dan beliau berkata bahawa "Saya tidak pernah melihat sesiapa jadi kurang ajar". Ini juga merumuskan jangkaan satu Malaysia yang tetamu tidak perlu menunjukkan kekasaran itu kepada tuan rumah.[81]

Pada tahun 1997, Mahathir membuat ucapan mengutuk Deklarasi Hak Asasi Manusia Sejagat, memanggil ia satu instrumen menindas yang mana Amerika Syarikat dan negara-negara lain cuba mengenakan nilai-nilai mereka di Asia. Beliau menambah bahawa orang Asia memerlukan kestabilan dan pertumbuhan ekonomi lebih daripada kebebasan awam.

Pencerbohoan Iraq 2003 disebabkan geseran tambahan antara kedua-dua negara; Mahathir sangat mengkritik Presiden George W. Bush untuk bertindak tanpa mandat PBB. Di sebalik semua ini, hubungan Malaysia dengan Amerika Syarikat telah kukuh. Satu Jawatankuasa kecil rumah pendengaran 2003 (No. Siri 108-21) dasar AS terhadap Asia Tenggara merumuskannya sebagai "Walaupun kenyataan awam kadang-kala tumpul dan keterlaluan oleh Perdana Menteri Mahathir, kerjasama AS-Malaysia mempunyai rekod pejal di kawasan yang pelbagai seperti pendidikan, perdagangan, hubungan ketenteraan, dan memerangi keganasan."

Singapura

Mahathir adalah alumni Kolej Perubatan di Universiti Malaya pada masa itu terletak di Singapura di bawah British Malaya (kampus Universiti Malaya di Singapura telah dinamakan semula Universiti Kebangsaan Singapura manakala kampus di Kuala Lumpur kekal sebagai Universiti Malaya). Beliau lulus sebagai doktor selepas Kolej Perubatan King Edward VII pada tahun 1953, semasa pemerintahan British.

Walau bagaimanapun, hubungan dengan Singapura di bawah tempoh Mahathir bergelora. Banyak isu-isu yang dipertikaikan dibangkitkan semasa pentadbirannya belum diselesaikan. Banyak isu-isu antarabangsa telah dibangkitkan di bawah istilah Kepimpinan Mahathir, tetapi tiada kemajuan yang ketara telah dibuat kemudian untuk menyelesaikannya secara dua hala. Isu yang termasuk:

  • Harga yang rendah daripada air mentah yang dibayar oleh Singapura ke Malaysia (3 sen Malaysia (AS $ 0,008) bagi setiap 1000 gelen);
  • Penggantian cadangan Seberang Tambak dengan jambatan gantung untuk meningkatkan aliran air melalui Selat Johor (kemudian dibatalkan oleh pengganti Mahathir, Abdullah Ahmad Badawi);
  • Kerja-kerja penambakan tanah Singapura, menjejaskan penghantaran ke Pelabuhan Tanjung Pelepas;
  • Penggunaan ruang udara Malaysia oleh jet Angkatan Udara Republik Singapura;
  • Status Pulau Pedra Branca (juga dikenali sebagai "Pulau Batu Putih"), telah dibawa ke Mahkamah Keadilan Antarabangsa dan kini milik Singapura;
  • Kedaulatan laluan kereta api melintas Singapura dan Tempat Perjanjian mengenai perkara itu.
  • Menggantung sepenuhnya kaunter perdagangan CLOB (Central Limit Order Book), semasa Krisis Kewangan Asia 1997 selama-lamanya beku kira-kira AS $ 4.47 bilion saham dan menjejaskan 172,000 pelabur, sebahagian besar daripada mereka warga Singapura.[82][83][84]

Dalam perkembangan yang lebih positif:

  • Singapura-Malaysia mencapai perjanjian pada tahun 1988 dan Mahathir membina Empangan Linggui di Sungai Johor dan bekalan air mentah ke bandar yang terhad air (Singapura).[85]
  • Lee dan Mahathir mengumumkan rancangan untuk saluran paip gas asli dari Terengganu ke Singapura. Ia telah siap 10 tahun kemudian pada bulan Januari 1992.[86]

Atas kematian Lee Kuan Yew: Mahathir menulis dalam blognya chedet.cc "Kuan Yew dan Saya". Beliau melahirkan rasa dukacita dan kesedihannya pada kehilangan Lee. Beliau mengatakan bahawa beliau sering silang pedang dengan pemimpin Singapura yang veteran tetapi ia tiada permusuhan tetapi perbezaan pendapat untuk apa yang baik untuk negara yang baru lahir untuk berkembang maju ke hadapan. Beliau kemudian menulis bahawa dengan kematian Lee, ASEAN telah kehilangan kepimpinan yang kuat selepas Lee Kuan Yew dan Presiden Suharto.[87]

Ramai penganalisis politik percaya bahawa dengan pemergian Lee, Mahathir adalah "Penjaga Tertua" Asia Tenggara terakhir.[88]

Pada April 2016, Ulang Tahun pertama kematian Lee Kuan Yew. Tun Dr. Mahathir memberitahu media bahawa rakyat Singapura mesti menghargai jasa dan pengorbanan untuk Lee ialah penting kepada kejayaan Singapura hari ini. Mahathir berkata Lee bertanggungjawab menjadikan Singapura sebagai sebuah pusat kewangan dengan sebuah pelabuhan bertaraf dunia, dan menjadi hab penerbangan. Beliau berkata, itu satu pencapaian yang kita semua perlu diiktiraf. Mahathir lagi mengatakan bahawa Lee mempunyai pendirian sendiri tidak sama dengan pendirian Malaysia.[89]

Bosnia-Herzegovina

Bulan terbit di tengah-tengah Kuala Lumpur.

Di Bosnia-Herzegovina, Mahathir telah menyatakan sebagai sekutu yang ketara khususnya negara itu. Beliau melawat Sarajevo pada Jun 2005 untuk membuka jambatan berhampiran Pusat Bandar Bosmal menandakan persahabatan antara rakyat Malaysia dan Bosnia.

Beliau membuat lawatan tiga hari ke Visoko untuk melihat Piramid Matahari Bosnia pada Julai 2006. Beliau membuat satu lagi lawatan beberapa bulan kemudian.

Pada Februari 2007, empat pertubuhan bukan kerajaan: Sarajevo Sekolah Sains dan Teknologi, Kongres Intelektual Bosniak, dan dua pertubuhan Kristian: Majlis Civil Serb dan Majlis Kebangsaan Croat, dicalonkan Mahathir untuk Hadiah Keamanan Nobel 2007 untuk kerjanya semasa konflik.[90]

Pada 22 Jun 2007, beliau membuat satu lagi lawatan ke Sarajevo dengan sekumpulan ahli perniagaan Malaysia untuk meneroka peluang pelaburan di negara ini.

Pada 11 November 2009, beliau juga mempengerusikan mesyuarat tertutup pelabur terkemuka di Malaysia Forum Perniagaan Global-Bosnia, yang turut dihadiri oleh presiden Haris Silajdzic.

Membangunkan dunia

Antara negara-negara membangun dan Islam, Mahathir umumnya dihormati,[73] terutamanya bagi pertumbuhan ekonomi yang agak tinggi di Malaysia dan juga untuk sokongan beliau terhadap nilai-nilai Islam liberal.[91] Pemimpin seperti Presiden Kazakhstan Nursultan Nazarbayev, memujinya dan telah cuba untuk mencontohi formula pembangunan Mahathir. Beliau ialah salah satu jurucakap besar ke atas isu-isu untuk membangunkan dunia dan sangat menyokong merapatkan jurang Utara-Selatan, serta menegur pembangunan negara-negara Islam. Beliau tujukannya kepada pelbagai blok bukan NATO seperti ASEAN, G77, Pergerakan Negara-Negara Berkecuali, Pertubuhan Negara-Negara Islam, dan yang paling baru-baru ini, G22 pada ceramah terkini Pertubuhan Perdagangan Dunia pada lelaki Cancún.

Persaraan

Pada 25 September 2003, Mahathir menyampaikan ucapan di Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

Selepas bersara, Mahathir telah dipilih sebagai Seri Maharaja Mangku Negara, membenarkan beliau untuk menerima pakai gelaran "Tun".[92] Beliau berjanji untuk "benar-benar" meninggalkan politik, menolak peranan emeritus dalam kabinet Abdullah.[93] Abdullah segera menunjukkan tanda sebagai Perdana Menteri yang lebih tenang dan kurang pertentangan. Dengan kelayakan agama lebih kuat daripada Mahathir, beliau mampu untuk menewaskan lonjakan PAS dalam pilihan raya tahun 1999, dan memimpin Barisan Nasional dalam pilihan raya tahun 2004 kepada kemenangan yang sangat besar, mengambil 199 daripada 219 kerusi Parlimen.[94] Mahathir adalah Ketua Pegawai Eksekutif, Pengerusi dan dengan itu penasihat kanan kepada banyak syarikat Malaysia perdana, seperti Proton, Yayasan Kepimpinan Perdana dan syarikat minyak dan gas milik kerajaan Malaysia, Petronas, dan lain-lain.[95] Mahathir dan Abdullah mempunyai kejatuhan besar ke atas Proton pada tahun 2005. Ketua Eksekutif Proton, sekutu Mahathir, telah dipecat oleh lembaga pengarah syarikat tersebut. Dengan berkat Abdullah, syarikat itu kemudiannya menjual salah satu aset hadiah syarikat, syarikat motosikal MV Agusta yang telah dibeli atas nasihat Mahathir.[96] Mahathir juga mengkritik pemberian permit import untuk kereta asing, yang dikatakan telah menyebabkan jualan domestik Proton menderita,[97] dan menyerang Abdullah kerana membatalkan pembinaan tambak kedua antara Malaysia dan Singapura.[98] Mahathir mengadu bahawa pandangan beliau tidak mendapat siaran yang mencukupi oleh akhbar Malaysia.[99] Beliau berpaling kepada perhatian dunia blog sebagai tindak balas, menulis kolum untuk Malaysiakini, laman web yang bersimpati kepada pembangkang, dan memulakan blog sendiri.[100] Beliau tidak berjaya mendapatkan pilihan raya daripada bahagian parti tempatan untuk menjadi perwakilan ke Perhimpunan Agung UMNO pada tahun 2006, di mana beliau merancang untuk memulakan pemberontakan terhadap kepimpinan Abdullah bagi parti.[101] Selepas pilihan raya 2008, di mana UMNO kehilangan majoriti dua pertiga di Parlimen, Mahathir meletak jawatan daripada parti. Abdullah telah digantikan oleh timbalannya, Najib Razak, pada tahun 2009, satu langkah yang mendorong Mahathir untuk menyertai semula parti.[102]

Mahathir melancarkan Inisiatif Kuala Lumpur untuk Forum Menjenayahkan Perang pada tahun 2005 yang membawa kepada penubuhan Pertubuhan Keamanan Perdana Global pada tahun 2006. Forum ini diakhiri dengan sokongan utama daripada para peserta bahawa perjuangan aktif dan berterusan serius diperlukan untuk mengharamkan peperangan dan menggalakkan keamanan global Pada tahun 2010, Perdana Global Peace Foundation (PGPF) telah didaftarkan sebagai sebuah pertubuhan bukan kerajaan di mana Mahathir merupakan Presiden. Usaha yang telah diambil oleh PGPF adalah penubuhan PGPF Kerusi Tun Mahathir untuk Keamanan Global di Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, program Mahathir Peace School Global, PGPF Club, Break the Siege, Projek Permata di Gaza dan Musim Sejuk Hangat dan Kempen Ramadhan. Seperti yang dibayangkan oleh Mahathir, PGPF amat menyokong keamanan sejagat melalui persidangan antarabangsa, ceramah dan program capaian luar di sekolah-sekolah, universiti dan forum awam. Mahathir menjalani pembedahan pintasan jantung pada tahun 2007, berikutan dua serangan jantung dalam tempoh dua tahun sebelumnya. Beliau telah menjalani operasi yang sama selepas serangan jantung pada tahun 1989. Selepas pembedahan 2007, beliau mengalami jangkitan dada. Beliau dimasukkan ke hospital untuk rawatan jangkitan dada lain pada tahun 2010.[101][103]

Berikutan skandal 1Malaysia Development Berhad pada tahun 2015, Mahathir menjadi seorang pengkritik kerajaan Perdana Menteri Najib Razak, lebih-lebih lagi daripada Abdullah.[72] Beliau telah berulang kali menggesa Najib untuk meletakkan jawatan.[104] Pada 30 Ogos 2015, beliau dan isterinya, Siti Hasmah, menghadiri perhimpunan Bersih 4 yang menyaksikan puluhan ribu menunjukkan perletakan jawatan Najib.[105]

Pada 2016, Mahathir mencetuskan beberapa protes yang memuncak dalam Perisytiharan Warga Malaysia dengan sendiri dengan bantuan Pakatan Harapan dan NGO untuk menggulingkan Najib.[106][107] Respon Najib kepada tuduhan rasuah telah mengetatkan cengkaman kuasa dengan menggantikan Timbalan Perdana Menteri, menggantung dua akhbar dan menolak melalui parlimen Rang Undang-undang Majlis Keselamatan Negara kontroversi yang menyediakan Perdana Menteri dengan kuasa belum pernah terjadi sebelumnya.[108][109] Pada Jun 2016, Mahathir juga secara aktif berkempen untuk calon AMANAH dari Pakatan Harapan untuk pemilihan kecil Sungai Besar 2016 dan pilihan raya umum Kuala Kangsar 2016.

Menjelang 2017, Mahathir telah mendaftarkan parti politik baru dan menyertai Pakatan Harapan. Beliau telah dicadangkan sebagai calon pengerusi dan calon perdana menteri Pakatan Harapan.[110]

Kembali sebagai Perdana Menteri

Mahathir bertemu Setiausaha Negara Amerika Syarikat Mike Pompeo di Pejabat Perdana Menteri di Putrajaya, 3 Ogos 2018.

Pada 8 Januari 2018, Mahathir telah diumumkan sebagai calon perdana menteri bagi perikatan Pakatan Harapan untuk pilihan raya yang diadakan pada 9 Mei 2018, cubaan untuk menggulingkan bekas sekutunya, Najib Razak. Wan Azizah Wan Ismail, isteri kepada bekas musuh politiknya, Anwar Ibrahim, akan bertanding sebagai timbalannya.[111] Beliau telah bertanding atas kerusi Parlimen Langkawi menentang penyandangnya, Dato' Ir Nawawi bin Ahmad dan telah menang. Seperti yang dipersepakati, pada usia 92 tahun, Mahathir menjadi seorang ketua kerajaan yang tertua di dunia apabila mengangkat sumpah jawatan sebagai Perdana Menteri Malaysia ke-7 pada 10 Mei 2018 di hadapan Yang di-Pertuan Agong, Sultan Muhammad V.[112][113] Beliau kemudian dikatakan bakal meminta pengampunan untuk Anwar, untuk membolehkan beliau mengambil alih kepimpinan.[114][115]

Pada 12 Mei 2018, Mahathir menyatakan beliau mengeluarkan larangan keluar negara terhadap bekas Perdana Menteri Najib Razak dan isteri Rosmah Mansor. Mahathir berkata, ini selepas kerajaan banyak menerima aduan berkaitan salah guna kuasa yang dilakukan oleh Najib sebelum ini.[116] Pada sidang media sama, Mahathir berkata beliau sudah mengarahkan Polis Diraja Malaysia (PDRM) untuk menghapuskan larangan pendedahan laporan 1MDB, yang kini diletakkan di bawah Akta Rahsia Rasmi (OSA).[117]

Dasar asing dan lawatan negara

Mahathir bertemu Presiden Iran Hassan Rouhani di Perhimpunan Agung PBB, 28 September 2018
Mahathir bertemu Presiden Indonesia Joko Widodo di Putrajaya, 9 Ogos 2019.

Memulakan langkahnya pada 11 dan 12 Jun 2018, Mahathir telah berucap pada Persidangan Antarabangsa Masa Hadapan Asia ke-24 di Jepun dan ini adalah lawatan rasmi pertamanya ke luar negara sejak kembali ke jawatan Perdana Menteri. Antara intipati lawatan itu adalah Malaysia, melalui Mahathir, telah memohon pinjaman Yen dari Jepun sebagai langkah menurunkan hutang Kerajaan Persekutuan yang mencecah RM1 trilion.[118][119]

Tujuh belas hari kemudian, Mahathir membuat lawatan rasmi dua hari ke Indonesia,[120] kunjungan pertama ke negara Asia Tenggara itu selepas menjadi Perdana Menteri bagi kali kedua dengan Kuala Lumpur dan Jakarta bersepakat untuk menangkis kempen negatif Eropah terhadap industri minyak sawit.[121]

Pada bulan September 2018, Mahathir menjenguk Bandar Seri Begawan di Brunei sekaligus menjadi lawatan rasmi keduanya ke negara Asia Tenggara selepas Indonesia yang juga sebahagian daripada siri lawatan pengenalan beliau sejurus menyandang kembali jawatan Perdana Menteri.[122][123][124]

pada bulan Oktober 2018, Mahathir melawat Thailand,[125] jiran rapat Malaysia dan menjanjikan bahawa Kuala Lumpur akan memberikan bantuan “apa saja yang termampu” bagi menghentikan kitaran keganasan di wilayah selatan negara itu.[126]

Usai beberapa hari kemudian, Dr Mahathir kembali ke Jepun dan dikurniakan darjah kebesaran ‘The Grand Cordon of the Order of the Paulownia Flowers’ oleh Maharaja Jepun, satu penganugerahan darjah kebesaran tertinggi negara Jepun oleh Maharaja Akihito itu berikutan sumbangan besar Perdana Menteri dalam memperkukuhkan hubungan dua hala. Beliau adalah pemimpin ketiga Asia yang menerima anugerah berprestij ini selepas bekas Perdana Menteri Singapura mendiang Lee Kuan Yew dan bekas Perdana Menteri India Manmohan Singh.[127][128][129]

Pada awal November 2018, Mahathir dan delegasi kerajaan menghadiri Sidang Kemuncak Asean Ke-33 di Singapura yang turut dihadiri pelbagai lapisan pemimpin dunia.[130][131]Kemudian beliau turut menghadiri Sidang Kemuncak Kerjasama Ekonomi Asia Pasifik di Papua New Guinea.[132]

Korea Utara

Mahathir mengalu-alukan Sidang Kemuncak Korea Utara-Amerika Syarikat 2018. Beliau berkata "dunia tidak boleh memperlakukan pemimpin Korea Utara Kim Jong-un dengan keraguan dan sebaliknya belajar dari sikap barunya untuk membawa damai".[133] Dalam satu sidang akhbar bersama di Tokyo dengan Jepun, Mahathir berkata: "Kami mengharapkan hasil yang berjaya dari pertemuan bersejarah",[134] sambil menambah bahawa "Malaysia akan membuka semula kedutaan mereka di Korea Utara sebagai penghujung garis diplomatik atas pembunuhan Kim Jong-nam tahun lepas".[135]

Garis masa 100 Hari Pertama Kepimpinan Mahathir

  • 10 Mei 2018:
    • Mahathir mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri ketujuh
  • 12 Mei 2018:
  • 13 Mei 2018
  • 14 Mei 2018
    • Peguam Negara Mohamed Apandi Ali meneruskan cuti tanpa rekod, tugas yang diambil alih oleh pendakwa raya
    • Ketua SPRM Dzulkifli Ahmad meletakkan jawatan
    • Kontrak Ketua Setiausaha Perbendaharaan Irwan Serigar Abdullah telah dipendekkan, dipindahkan ke Jabatan Perkhidmatan Awam
    • Mahathir berkata undang-undang mengenai berita palsu akan ditakrifkan dengan jelas
    • Mahathir berkata pelantikan politik dalam syarikat berkaitan kerajaan akan dikaji semula
  • 15 Mei 2018
    • Jabatan Audit mengumumkan laporan 1MDBnya
    • Majlis Orang Penting Menubuhkan sebuah jawatankuasa mengenai pembaharuan institusi, jawatankuasa termasuk:
    • # Hakim Mahkamah Rayuan yang diputuskan Datuk KC Vohrah;
    • # Hakim Mahkamah Rayuan dan Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam) Datuk Mah Weng Kwai;
    • # Presiden Persatuan Patriot Nasional Brigadier Jeneral (Rtd) Datuk Mohamed Arshad Raji;
    • # Profesor Undang-undang Emeritus Universiti Malaya Tunku Abdul Rahman Profesor Datuk Dr Shad Saleem Faruqi;
    • Presiden Hakim dan Presiden Majlis Peguam, bekas Presiden Datuk Ambiga Sreenevasan
    • Apandi Ali, Irwan Serigar, Dzulkifli dan bekas KPN Khalid Abu Bakar dihalang meninggalkan negara
  • 16 Mei 2018
    • Anwar Ibrahim dibebaskan dari penjara setelah menerima pengampunan penuh
    • Presiden 1MDB Arul Kanda Kandasamy juga dihalang daripada meninggalkan negara ini
    • Polis mencari rumah Najib
    • Kerajaan mengumumkan GST akan berkadar sifar berkuat kuasa pada 1 Jun 2018
    • Mahathir memecat 17,000 pelantik politik dari perkhidmatan awam
    • Pendaftar Pertubuhan meluluskan pendaftaran Pakatan Harapan.
    • Kementerian diarahkan untuk menghentikan penggunaan slogan 1Malaysia
    • Program Kedai Rakyat 1Malaysia 2.0 (KR1M) telah dihentikan
    • Mesyuarat Lembaga Suruhanjaya Koperasi Malaysia dan jawatankuasa-jawatankuasa yang dilantik secara politik ditangguhkan
  • 17 Mei 2018
    • Mahathir melantik dirinya sebagai menteri pendidikan, dan Wan Azizah sebagai menteri kebajikan dan wanita
    • Pencarian polis di rumah Najib berterusan
    • Kementerian Kewangan memulakan pembaharuan fiskal
  • 18 Mei 2018
    • Mengundurkan pelantikannya sebagai menteri pendidikan berdasarkan janjinya dengan perlembagaan
  • 20 Mei 2018
    • Bekas eksekutif petugas kebangsaan PetroSaudi, Xavier Andre Justo bertemu Mahathir[136]
  • 21 Mei 2018
    • Pasukan petugas khas yang ditubuhkan untuk menyiasat skandal 1MDB serta mendakwa orang yang melakukan kesalahan dan mendapatkan aset yang berkaitan. Pasukan petugas akan diketuai bersama oleh bekas peguam negara Abdul Gani Patail, bekas ketua SPRM Abu Kassim Mohamed, ketua SPRM semasa Mohd Shukri Abdull dan bekas ketua cawangan khas Abdul Hamid Bador.
    • Timbalan Perdana Menteri Wan Azizah Wan Ismail dan beberapa menteri persekutuan secara rasmi bersumpah sebagai anggota kabinet.
  • 22 Mei 2018
    • Bekas PM Najib Razak dibawa masuk untuk disoal siasat di Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM)[137]
  • 28 Mei 2018
    • Mahathir telah membuat keputusan muktamad untuk membatalkan projek Kereta Api Berkelajuan Tinggi (HSR) antara Kuala Lumpur dan Singapura dan berkemungkinan perlu membayar pampasan sebanyak RM500 juta. Ia diumumkan sebelum perbincangan mengenainya dibuat di kabinet.[138]
  • 30 Mei 2018
  • 1 Jun 2018
    • Mahathir memansuhkan GST.
  • 12 Jun 2018
  • 10 Julai 2018
    • Tun Dr. Mahathir meraikah ulang tahun kelahirannya ke-93.[139][140]
  • 3 Ogos 2018
    • Mahathir bertemu dengan Setiausaha Negara AS Mike Pompeo di Pejabat Perdana Menteri di Putrajaya.

Letak jawatan

Pada 24 Februari 2020, Mahathir mengumumkan peletakan jawatan beliau sebagai Perdana Menteri dan menghantar surat peletakan jawatan kepada Yang di-Pertuan Agong. Tambahan lagi, Mahathir juga meletak jawatan sebagai pengerusi Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU), yang turut mengumumkan bahawa parti tersebut keluar dari gabungan Pakatan Harapan sebagai sokongan kepada pemimpin mereka. Yang di-Pertuan Agong telah menerima peletakan jawatan Mahathir, tetapi baginda melantik beliau semula untuk memegang jawatan dalam interim sehingga perdana menteri baharu dilantik.[141][142][143]

Kesihatan

Pada 24 Januari 1989, Mahathir pernah menjalani pembedahan pintasan arteri koronari di Hospital Besar Kuala Lumpur (HBKL), Kuala Lumpur.[144][145]

Pada 9 November 2006, beliau sekali lagi dimasukkan ke Institut Jantung Negara (IJN) kerana serangan jantung setelah saluran darah arteri tersumbat.

Pada 14 Mei 2007, beliau dimasukkan ke Unit Rawatan Rapi (ICU) di Hospital Langkawi selepas kesukaran bernafas pada jam 4:00 petang.

Pada 4 September 2007, Mahathir menjalani pembedahan pintasan arteri koronari di IJN selama 5 jam. Pembedahan diketuai pakar jantung terkemuka, Yahya Awang, Razali Wathooth, Azahari Yakub, Venugopal Balchand, Ezani Mohd. Taib dan Ketua Pakar Bedah Kardiologi Klinik Mayo di California, Amerika Syarikat, Prof. Hartzell Schaff. Ini merupakan pembedahan saluran darah arteri kali ke-2.

Pada 15 September 2007, sekali lagi beliau dimasukkan ke Unit Rawatan Rapi di IJN jam 7:00 malam. Ketika itu beliau berusia 82 tahun.[146]

Pada malam 2 Oktober 2010, di Melbourne, Australia, Tun Dr Mahathir telah dimasukkan ke Hospital Epworth akibat sakit batuk dan selesema. Kemasukan beliau ke hospital tersebut disahkan oleh pegawai khasnya, Sufi Yusof. Dr Mahathir pergi ke Melbourne bertujuan untuk berucap pada seminar mengenai pembangunan manusia anjuran Kelab UMNO Australia Melbourne di Universiti Melbourne.

Pada 9 Februari 2018, Mahathir dimasukkan ke Institut Jantung Negara di Kuala Lumpur pada malam Jumaat akibat jangkitan dada berikutan batuk.[147]

Pada 16 Disember 2021, Mahathir dimasukkan ke Institut Jantung Negara (IJN) bagi menjalani pemeriksaan kesihatan dan pemantauan selanjutnya.[148]

Pada 7 Januari 2022, Mahathir sekali lagi dimasukkan ke IJN, hanya 16 hari selepas keluar daripada pusat perubatan itu, Disember 2021.[149][150] Pada 13 Januari, beliau dibenarkan keluar daripada IJN.[151][152]

Pada 22 Januari 2022, Pejabat Mahathir mengesahkan beliau dirawat di Unit Rawatan Koronari (CCU) Institut Jantung Negara (IJN).[153][154] Perdana Menteri Ismail Sabri Yaakob yang turut menziarahi Mahathir di petang,[155][156][157] memaklumkan melalui Twitternya, beliau sempat bertemu Siti Hasmah Mohamad Ali dan mendoakan supaya keluarga Mahathir kekal tabah berhadapan ujian ketika ini.[158] Pada 5 Februari, Mahathir dibenarkan keluar dari IJN selepas dirawat di CCU.[159][160]

Pada 31 Ogos 2022, Mahathir disahkan positif Covid-19. Pejabatnya dalam kenyataan berkata, susulan itu Ahli Parlimen Langkawi berkenaan dirawat di Institut Jantung Negara (IJN).[161][162][163][164] Beliau dibenarkan keluar hospital pada jam 9.30 pagi pada 4 September.[165][166]

Legasi

Atas usaha-usaha beliau untuk menggalakkan pembangunan ekonomi di negara ini, Mahathir telah diberi gelaran Bapa Pemodenan.[167] Sebagai pemimpin negara, beliau telah membawa banyak perubahan-perubahan kepada rakyat dan mengatur program untuk generasi yang membangunkan bangsa Melayu agar setanding dengan mana-mana bangsa di dunia. Banyak telah diperkenalkan dan kejayaan-kejayaan yang besar dicapai di zaman pemerintahan beliau dari segi mengubah corak pemikiran, ekonomi, pendidikan, etika sosial dan budaya hidup rakyat Malaysia khususnya orang-orang Melayu dalam menghadapi era globalisasi dan liberalisasi untuk menghadapi abad ke-21.

Mahathir telah melakukan banyak perubahan di dalam pentadbiran negara. Semenjak awal pelantikan, beliau telah menyeragamkan sistem dan cara bekerja dengan mengadakan sistem kad perakam waktu, pengenalan tag nama, sistem simpanan fail, urusan surat menyurat dan pos, panduan dan penyelarasan dalam segala urusan pejabat. Selain itu, beliau juga telah memperkenalkan slogan di dalam pentadbiran awam negara di antaranya Kepimpinan melalui Tauladan, Dasar Pandang ke Timur dan Penerapan Nilai-Nilai Islam di dalam pentadbiran. Melalui usaha ini, telah banyak perubahan telah dilaksanakan seperti etika kerja yang baik, penerapan nilai-nilai murni yang positif, rajin, efektif serta efisyen dan lain-lain. Beliau juga telah melancarkan usaha memerangi Rasuah dengan slogan “Bersih, Cekap dan Amanah” kepada semua pegawai dan kakitangan kerajaan.

Di zaman pentadbiran beliau, masalah ekonomi dunia telah dilanda kegawatan manakala krisis matawang melanda kebanyakan negara seluruh dunia terutama negara-negara Asia seperti Thailand, Filipina dan Indonesia. Beliau telah berjaya menyelesaikan masalah ini dengan menambat mata wang ringgit Malaysia kepada Dollar Amerika. Badan Kewangan Dunia seperti Bank Dunia dan International Monetary Fund (IMF) telah mengkritik tindakan beliau namun ia terbukti berjaya apabila Malaysia merupakan satu-satunya negara yang terlepas dari belenggu kegawatan dan pelbagai syarat yang ditetapkan oleh mereka. Tindakan berani dan bijak ini telah mendapat pujian daripada Horst Köhler, Pengurus Besar IMF.

Mahathir mempunyai aspirasi yang begitu tinggi untuk menyatukan setiap matlamat negara ke arah pembentukan sebuah negara yang membangun. Beliau mempunyai pandangan yang jauh untuk kesejahteraan dan kemakmuran, dan menebus maruah bangsa, memajukan negara dan meletakkannya di persada antarabangsa. Segala perancangan adalah di dalam bentuk jangka panjang menunjukkan satu titik permulaan dan penyatuan negara secara keseluruhannya. Mahathir telah berjaya merealisasikan impian dan harapan rakyat selaras dengan kehendak Wawasan 2020 ke arah kemajuan negara.Wawasan 2020 yang telah diperkenalkan oleh beliau dijadikan sebagai asas dan panduan untuk mencapai matlamat negara yang maju dan sistematik dari segi sains dan teknologi, ekonomi dan infrastruktur bertaraf dunia. Ia merupakan idea yang akan membawa negara ke arah mercu dengan mempunyai panduan hala tuju tindakan di masa hadapan.

Beliau yakin dan percaya bahawa setiap rakyat perlu memainkan peranan agar wawasan ini akan berjaya dilaksanakan menjadi sebuah negara yang berteknologi tinggi menjelang tahun 2020. Untuk mencapai segala matlamat yang dirancang, beliau telah merancang strategi untuk meghadapi beberapa dugaan dan cabaran kepada generasi-generasi yang akan datang.

Kediaman rasmi Mahathir, Seri Perdana, di mana beliau tinggal dari 23 Ogos 1983 hingga 18 Oktober 1999, telah bertukar menjadi sebuah muzium (Galeria Sri Perdana). Selaras dengan prinsip pemuliharaan warisan, reka bentuk asal dan susun atur Sri Perdana telah dipelihara.

Mahathir dilakonkan oleh Nazril Idrus dalam filem 2013, Tanda Putera arahan Shuhaimi Baba.

Keputusan pilihan raya

Parlimen Malaysia
Tahun Perlembagaan Undi Prts Pembangkang Undi Prts Buang undi Majoriti Keluar
1964 Kota Star Selatan Mahathir Mohamad (UMNO) 12,406 60.22% Ahmad Shukri Abdul Shukur (PAS) 8,196 39.78% 21,440 4,210 82.8%
1969 Mahathir Mohamad (UMNO) 12,032 48.03% Yusof Rawa (PAS) 13,021 51.97% 25,679 989 78.6%
1974 Kubang Pasu Mahathir Mohamad (UMNO) Tiada Tiada Tiada Tiada Tiada Tidak ditolak Tiada Tiada
1978 Mahathir Mohamad (UMNO) 18,198 64.64% Halim Arshat (PAS) 9,953 35.36% Tidak diketahui 8,245 78.36%
1982 Mahathir Mohamad (UMNO) 24,524 73.67% Yusof Rawa (PAS) 8,763 26.33% 34,340 15,761 78.79%
1986 Mahathir Mohamad (UMNO) 25,452 71.48% Azizan Ismail (PAS) 10,154 28.52% 36,409 15,298 74.21%
1990 Mahathir Mohamad (UMNO) 30,681 78.07% Sudin Wahab (S46) 8,619 21.93% 40,570 22,062 77.51%
1995 Mahathir Mohamad (UMNO) 24,495 77.12% Ahmad Mohd Alim (PAS) 7,269 22.88% 33,010 17,226 73.61%
1999 Mahathir Mohamad (UMNO) 22,399 63.22% Ahmad Subki Abd. Latif (PAS) 12,261 34.61% 36,106 10,138 78.62%
2018 Langkawi Mahathir Mohamad (PPBM) 18,954 54.90% Nawawi bin Ahmad (UMNO) 10,061 29.14% 34,527 8,893 80.87%

Penulisan

Buku

Blog

Beliau mula menulis blog pada 1 Mei 2008 pada jam 1:27 pagi, dengan penulisan beliau "The Appointment of Judges". Pada 19 Jun, blog beliau telah berpindah ke laman baru yang lebih dipercayai dan selamat simpanannya.[168] Kini blog beliau terletak di http://chedet.cc/.

Anugerah dan Darjah Kebesaran

Garis masa

  • 1925: Dilahirkan di Alor Setar, Kedah pada 10 Julai.
  • 1945: Mengambil bahagian dalam penentangan Malayan Union.
  • 1946: Menjadi ahli UMNO semasa ia ditubuhkan.
  • 1953: Mendapat ijazah perubatan dari Kolej Perubatan King Edward (yang kemudiannya dikenali sebagai Universiti Malaya) di Singapura;
  • 1954: Berkhidmat sebagai pegawai perubatan di Hospital Alor Star, Hospital Langkawi, Hospital Jitra dan Hospital Perlis.
  • 1957: Berhenti dari perkhidmatan kerajaan untuk membuka kliniknya sendiri, MAHA Klinik di Alor Setar.
  • 1964: Dipilih sebagai Ahli Parlimen Kota Setar atas tiket Parti Perikatan selepas beliau menewaskan calon PAS, Mohd Shaari Haji Abdul Shukur, dengan majoriti 4,210 undi; Dr Mahathir mendapat 12,406 undi, sementara Mohd Shaari mendapat 8196 undi.
  • 1965: Menjadi ahli Majlis Tertinggi UMNO.
  • 1968: Dilantik sebagai Pengerusi Majlis Pelajaran Tinggi.
  • 1969: Ditewaskan oleh calon Pas, Haji Yusof Rawa dalam Pilihanraya pada 10 Mei, dengan 989 undi di kawasan Kotar Setar; beliau dikatakan kalah kerana kehilangan "undi Cina" apabila beliau mengumumkan bahawa beliau tidak perlu undi Cina untuk memenangi dalam pilihanraya;
    • Dipecat jawatan daripada Majlis Tertinggi UMNO pada 12 Julai, berikutan pengedaran suratnya kepada Tunku Abdul Rahman;
    • Diberhentikan keahliannya dalam UMNO pada 26 September.
  • 1970: Mengeluarkan buku dalam bahasa Inggeris yang bertajuk "Dilema Melayu" (The Malay Dilemma); buku ini diharamkan dengan serentak.
  • 1972: Diterima kembali menjadi ahli UMNO pada 7 Mac;
  • 1973: Dilantik sebagai senator.
  • 1974: Dilantik sebagai Pengerusi Majlis Universiti Nasional;
    • Melepaskan jawatan sebagai senator untuk bertanding di Pilihanraya 1974, yang mana beliau menang tanpa bertanding;
    • Dilantik sebagai Menteri Pelajaran pada 5 September.
  • 1975: Menjadi salah satu daripada tiga naib presiden UMNO, selepas memenangi dengan majoriti sebanyak 47 undi.
  • 1976: Menjadi Timbalan Presiden UMNO pada 5 Mac.
  • 1978: Dilantik sebagai Timbalan Perdana Menteri Malaysia oleh Tun Hussein Onn pada 15 September;
  • 1981: Menjadi Presiden UMNO pada 26 Jun, dan Perdana Menteri Malaysia ke-empat pada 10 Julai, berikutan perletakan jawatan Tun Hussein Onn atas sebab-sebab kesihatan;
  • 1983: Mengemaskinikan kuasa Yang di-Pertuan Agong dan Sultan-sultan, supaya rang undang-undang yang diputuskan oleh Parlimen atau Dewan Undangan Negeri dapat menjadi akta, selepas penerimaan pendapat Yang Di-Pertuan Agung ataupun Sultan-sultan negeri masing-masing;
    • Menubuhkan PROTON, sebuah projek kereta nasional.
  • 1986: Musa Hitam meletakkan jawatan sebagai Timbalan Perdana Menteri pada 27 Februari;
  • 1987: Menewaskan cabaran Tengku Razaleigh Hamzah untuk jawatan Presiden UMNO dengan majoriti yang nipis sekali pada 24 April;
    • Menjadi Menteri Kehakiman di samping memegang jawatan Menteri Dalam Negeri dan Perdana Menteri Malaysia.
  • 1990: Menjadi Menteri Hal-Ehwal Dalam Negeri (Oktober 1990 - Januari 1999) di samping memegang jawatan Perdana Menteri.
  • 1993: Melantik Anwar Ibrahim sebagai Timbalan Perdana Menteri;
  • 1997: Menetapkan nilai mata wang Malaysia pada 1 September supaya mengatasi Krisis Kewangan Asia 1997.
    • Ke Arab Saudi untuk terima Anugerah Raja Faisal.
  • 1998: Memecat Anwar Ibrahim dari semua jawatan dalam kerajaan dan dalam UMNO pada 2 September;
  • 1999: Menjadi Menteri Kewangan Pertama pada 8 Januari, di samping memegang jawatan Perdana Menteri ketika Malaysia masih mengalami Krisis Ekonomi 1997;
  • 2001: Menjadi Menteri Kewangan dan Menteri Tugas-tugas Khas (5 Jun 2001) disamping memegang jawatan Perdana Menteri.
  • 2002: Mengumumkan penggunaan bahasa Inggeris untuk mengajarkan mata pelajaran Matematik dan Sains, mulai tahun 2003;
    • Mengumumkan perletakan jawatannya sebagai Perdana Menteri dalam Perhimpunan Agung UMNO, tetapi telah dirayu untuk membuat penangguhan selama 18 bulan.
  • 2003: Bersara sebagai Perdana Menteri Malaysia pada 31 Oktober, 2003 dan menamakan timbalannya, Abdullah Ahmad Badawi, sebagai pengganti; beliau memegang jawatan Perdana Menteri selama 22 tahun, dan terjadi salah satu daripada pemimpin-pemimpin negara Asia yang paling lama perkhidmatannya;
    • Dianugerahkan sebagai Tun, pangkat kehormatan yang tertinggi di Malaysia.
  • 2008: Mengumumkan keluar dari Umno berkuatkuasa serta merta.
    • Dianugerahkan Seri Utama Mahkota Wilayah (S.U.M.W.) membawa gelaran "Datuk Seri Utama".
  • 2016: Keluar Umno sekali lagi selepas mempertikaikan kes skandal Najib Razak dalam 1MDB dan menubuhkan Parti Pribumi Bersatu Malaysia sebagai Penasihat.
  • 2017: Telah mendaftarkan parti politik baharu dan menyertai Pakatan Harapan. Beliau telah dicadangkan sebagai calon Pengerusi dan calon Perdana Menteri Malaysia.
  • 2018: Dilantik semula sebagai Perdana Menteri Malaysia yang ke-7 selepas bertanding dan mendapat sokongan majoriti daripada Pakatan Harapan yang memenangi Pilihan Raya Umum ke-14. Ini menjadikan beliau Ketua Kerajaan yang paling tua berkhidmat.
  • 2020: Mengumumkan perletakan jawatannya sebagai Perdana Menteri pada 24 Februari selepas 21 bulan mentadbir negara.
    • Bersama empat lagi digugurkan keahlian mereka daripada BERSATU.
  • 2022: Disahkan positif Covid-19.

Garis masa sebagai Ahli Parlimen

Garis masa sebagai Ahli Parlimen yang telah berkhidmat selama lebih daripada 30 tahun

Rohani Abdul KarimRohani Abdul KarimDouglas Uggah EmbasTan Kok WaiTan Kok WaiJoseph Pairin KitinganJoseph Pairin KitinganJoseph Pairin KitinganTan Seng GiawLeo Michael ToyadTan Seng GiawMuhyiddin YassinMuhyiddin YassinMuhyiddin YassinMuhyiddin YassinMuhyiddin YassinRafidah AzizKarpal SinghKarpal SinghAbdul Kadir Sheikh FadzirAbdullah Ahmad BadawiNajib RazakNajib RazakRais YatimRais YatimSamy VelluLeo MoggieLeo MoggieSulaiman DaudLing Liong SikRazaleigh HamzahRazaleigh HamzahRazaleigh HamzahLim Kit SiangLim Kit SiangLim Kit SiangAbdul Taib MahmudAbdul Taib MahmudGhafar BabaGhafar BabaMahathir MohamadMahathir MohamadMahathir MohamadMahathir MohamadMahathir Mohamad

Rujukan

Catatan

  1. ^ Tunku Abdul Rahman, Tun Abdul Razak dan Hussein Onn ialah ahli-ahli kerabat diraja atau mempunyai keturunan diraja,[19] begitu juga anak Tun Razak, Najib. Bapa dan datuk Abdullah Ahmad Badawi merupakan tokoh agama terkemuka.[21]

Nota kaki

  1. ^ "Mahathir Mohamad Bio Height Wife Wiki & Family". Diarkibkan daripada yang asal pada 14 January 2020. Dicapai pada 9 December 2019.
  2. ^ Research on the Early Malay Doctors 1900-1957 Malaya and Singapore, By Faridah Abdul Rashid.
  3. ^ "A Doctor In The House". Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-04-20. Dicapai pada 2013-09-04.
  4. ^ a b Snippets – Birthday, Road Transport, Blocks & M.V. Agusta Diarkibkan 2014-04-15 di Wayback Machine chedet.co.cc, Julai 2008 [sumber tak boleh dipercayai?]
  5. ^ The early years, 1947-1972, koleksi artikel Dr Mahathir di akhbar Singapura, The Straits Times
  6. ^ "Mahathir turns 85: Achievements and gallery". Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-04-15. Dicapai pada 2012-03-18.
  7. ^ "Dr Mahathir quits Umno, again". The Star Online. 19 Februari 2016. Dicapai pada 15 Oktober 2016.
  8. ^ Abdul Rahman, Tunku (September 1969). May 13 – Before and After. Kuala Lumpur: Penerbitan Utusan Melayu. m/s. 117–121.
  9. ^ "Dr Mahathir's new party officially registered". Free Malaysia Today FMT News. 9 September 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-10-15. Dicapai pada 15 Oktober 2016.
  10. ^ Kaos Jr., Joseph (4 April 2015). "Dr M past his quiet stage, asks Najib to step down". The Star (Malaysia). Dicapai pada 7 August 2015.
  11. ^ "Dr Mahathir quits Umno, again". The Star Online. 19 February 2016. Dicapai pada 15 October 2016.
  12. ^ "Dr Mahathir's new party officially registered". Free Malaysia Today FMT News. 9 September 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-10-15. Dicapai pada 15 October 2016.
  13. ^ CNN, Euan McKirdy, Marc Lourdes and Ushar Daniele,. "Malaysia's Mahathir Mohamad is now the world's oldest leader". CNN. Dicapai pada 11 May 2018.CS1 maint: extra punctuation (link)
  14. ^ Tun M positif Covid-19
  15. ^ Dr Mahathir dimasukkan ke IJN selepas positif Covid-19
  16. ^ Tun Dr Mahathir Positif COVID-19
  17. ^ Rashid 2012
  18. ^ "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-07-06. Dicapai pada 2016-06-10.
  19. ^ a b Wain 2010, halaman 4–5
  20. ^ Wain 2010, halaman 7–8
  21. ^ Perlez, Jane (2 November 2003). "New Malaysian Leader's Style Stirs Optimism". New York Times. The New York Times Company. Dicapai pada 12 Januari 2011.
  22. ^ Wain 2010, halaman 9
  23. ^ a b Tan & Vasil, p. 51
  24. ^ Victor A. Pogadaev. 20 Tahun Yang Mengubah Wajah Malaysia. Berita Harian, 13. 3. 2002
  25. ^ Mahathir dan Abdullah akan hadir perasmian Perhimpunan Agung Umno
  26. ^ Morais 1982, halaman 27
  27. ^ Morais 1982, halaman 28–29
  28. ^ a b Wain 2010, halaman 39
  29. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 27–28
  30. ^ Wain 2010, halaman 33–34
  31. ^ a b Milne & Mauzy 1999, halaman 25
  32. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 64
  33. ^ Wain 2010, halaman 38–40
  34. ^ Wain 2010, halaman 40
  35. ^ Wain 2010, halaman 38
  36. ^ "The exotic doctor calls it a day". The Economist. 3 November 2003. Dicapai pada 4 Februari 2011.
  37. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 28
  38. ^ Sankaran & Hamdan 1988, halaman 18–20
  39. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 30–31
  40. ^ Branigin, William (29 Disember 1992). "Malaysia's Monarchs of Mayhem; Accused of Murder and More, Sultans Rule Disloyal Subjects". The Washington Post.
  41. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 32
  42. ^ Wain 2010, halaman 203–205
  43. ^ Wain 2010, halaman 206–207
  44. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 51–54
  45. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 56
  46. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 57
  47. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 57–59
  48. ^ Wain 2010, halaman 97–98
  49. ^ Sankaran & Hamdan 1988, halaman 50
  50. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 40–43
  51. ^ Crossette, Barbara (7 Februari 1988). "Malay Party Ruled Illegal, Spurring Conflicts". New York Times. Dicapai pada 5 Februari 2011.
  52. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 43–44
  53. ^ Cheah, Boon Keng (2002). Malaysia: the making of a nation. Institute of Southeast Asian Studies. m/s. 219. ISBN 981-230-154-2.
  54. ^ Kim Hoong Khong (1991). Malaysia's general election 1990: continuity, change, and ethnic politics. Institute of South East Asian Studies. m/s. 15–17. ISBN 981-3035-77-3.
  55. ^ Wain 2010, halaman 1–3
  56. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 165
  57. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 166
  58. ^ Milne & Mauzy 1999, halaman 74
  59. ^ Wain 2010, halaman 104–105
  60. ^ Wain 2010, halaman 280
  61. ^ Hilley, John (2001). Malaysia: Mahathirism, hegemony and the new opposition. Zed Books. m/s. 256. ISBN 1-85649-918-9.
  62. ^ Wain 2010, halaman 189
  63. ^ Wain 2010, halaman 185–188
  64. ^ Wain 2010, halaman 186–187
  65. ^ Wain 2010, halaman 105–109
  66. ^ Wain 2010, halaman 208–214
  67. ^ Stewart 2003, halaman 32
  68. ^ Stewart 2003, halaman 64–86
  69. ^ Stewart 2003, halaman 106–111
  70. ^ Wain 2010, halaman 80
  71. ^ Spillius, Alex (31 Oktober 2003). "Mahathir bows out with parting shot at the Jews". The Daily Telegraph. UK. Dicapai pada 5 Februari 2011.
  72. ^ a b Kaos Jr., Joseph (4 April 2015). "Dr M past his quiet stage, asks Najib to step down". The Star (Malaysia). Dicapai pada 7 Ogos 2015.
  73. ^ a b "Mahathir to launch war crimes tribunal". The Star (Associated Press). 31 Januari 2007. Dicapai pada 14 Januari 2008.
  74. ^ "Creativity – the key to NEM's success". The Star Online. 14 Ogos 2010. Dicapai pada 4 September 2010.
  75. ^ Uqbah Iqbal, Sejarah Pemikiran Pandang Ke Timur: Kepentingan Jepun Dalam Pembangunan Sosio-Ekonomi Malaysia (1906-1980), Bangi: UKM Press, 2017.
  76. ^ see Mahathir Mohamad’s preface to Asia’s New Crisis, edited by Frank-Jürgen Richter, Pamela Mar (eds): John Wiley & Sons, Singapore, 2004, (see Amazon)
  77. ^ "Commanding Heights: Dr. Mahathir bin Mohamad". PBS.org. Dicapai pada 1 Februari 2008.
  78. ^ World: Asia-Pacific Reform protests follow Gore's Malaysia speech
  79. ^ Butler, Steven (15 November 1998). "Turning the Tables in a Very Tawdry Trial". usnews.com. Dicapai pada 20 Mac 2009.
  80. ^ Symonds, Peter. "What Anwar Ibrahim means by "reformasi" in Malaysia" Malaysia Today
  81. ^ Shattered Summit: A high-handed speech by Al Gore started this year's APEC meeting on the wrong foot. It never recovered.
  82. ^ "INVESTMENT IN MALAYSIA". Asia Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-09-29. Dicapai pada 10 Disember 2012.
  83. ^ "INTERNATIONAL BUSINESS; Malaysia Extends Deadline in Singapore Exchange Dispute". New York Times. 1 Januari 2000. Dicapai pada 10 Disember 2012.
  84. ^ "Malaysia's stockmarket; Daylight Robbery". The Economist. 10 Julai 1999. Dicapai pada 10 Disember 2012.
  85. ^ http://infopedia.nl.sg/articles/SIP_1533_2009-06-23.html%7C"Singapore-Malaysia water agreements"
  86. ^ http://www.straitstimes.com/sites/straitstimes.com/files/20150323/ST-Special-Edition-150323.pdf%7CPlans for a natural gas pipeline from Terengganu to Singapore.
  87. ^ http://chedet.cc/?p=1620 [sumber tak boleh dipercayai?]
  88. ^ http://www.scmp.com/news/asia/article/1756234/lee-kuan-yews-death-mahathir-mohamad-last-southeast-asias-old-guard
  89. ^ http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/lee-kuan-yew-was-pivotal-to-singapores-success-mahathir
  90. ^ "Dr M nominated for Nobel Prize" Diarkibkan 2007-04-03 di Wayback Machine.
  91. ^ Bowring, Philip (23 September 1998). "Twin Shocks Will Leave Their Mark on Malaysia". International Herald Tribune. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 Jun 2008. Dicapai pada 14 Januari 2008.
  92. ^ "Mahathir honoured as he steps down". The Age. Australia. 31 Oktober 2003. Dicapai pada 6 Februari 2011.
  93. ^ Wain 2010, halaman 307
  94. ^ Wain 2010, halaman 307–318
  95. ^ Wain 2010, halaman 322
  96. ^ Wain 2010, halaman 320
  97. ^ Backman, Michael (10 Ogos 2005). "Family ties lubricate Malaysia wheels of power". The Age. Australia. Dicapai pada 12 Februari 2011.
  98. ^ Wain 2010, halaman 321
  99. ^ Wain 2010, halaman 323–325
  100. ^ Wain 2010, halaman 325
  101. ^ a b Wain 2010, halaman 326
  102. ^ Wain 2010, halaman 329–332
  103. ^ Porter, Barry (5 Oktober 2010). "Ex-Malaysian Prime Minister Mahathir Discharged From Australian Hospital". Bloomberg L.P. Dicapai pada 12 Februari 2011.
  104. ^ "Dr M, BN men have every right to meet up, Nur Jazlan says". 14 Oktober 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-07-01. Dicapai pada 14 Oktober 2015.
  105. ^ http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/dr-m-shows-up-at-bersih-4-rally
  106. ^ "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 2016-07-12. Dicapai pada 2017-06-08.
  107. ^ http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/mahathir-and-opposition-sign-declaration-to-oust-najib
  108. ^ "Malaysia's Najib looks to ride out political crisis". 11 Ogos 2015. Dicapai pada 8 Disember 2015.
  109. ^ "New bill gives Najib extensive powers". 5 Disember 2015. Dicapai pada 8 Disember 2015.
  110. ^ "Mahathir Mohamad's return shows the sorry state of Malaysian politics". The Economist. 1 Julai 2017. Dicapai pada 2 Julai 2017.
  111. ^ "Mahathir Mohamad: Ex-Malaysia PM, 92, to run for office". BBC. 8 January 2018. Dicapai pada 11 January 2018.
  112. ^ Istiadat angkat sumpah Perdana Menteri Malaysia ke-7
  113. ^ Taylor, Adam (9 January 2018). "How old is too old to be a world leader?". The Washington Post. Dicapai pada 12 January 2018.
  114. ^ Hodge, Amanda (9 January 2018). "Mahathir Mohammad runs for PM in partnership with former rival Anwar Ibrahim". The Australian. Dicapai pada 11 January 2018.
  115. ^ Malhi, Amrita (12 January 2018). "Mahathir Mohamad crops up again in bid to lead Malaysia – with Anwar on the same side". The Conversation. Dicapai pada 11 January 2018.
  116. ^ PM larang Najib, Rosmah keluar negara
  117. ^ Laporan 1MDB bukan lagi rahsia, kata Dr Mahathir
  118. ^ Dr Mahathir minta pinjam Yen daripada Jepun
  119. ^ Malaysia minta pinjaman daripada Jepun
  120. ^ Tun Mahathir adakan lawatan rasmi dua hari ke Indonesia
  121. ^ Sepakat tangkis kempen negatif Eropah terhadap minyak sawit
  122. ^ Dr Mahathir tiba di Brunei Darusalam
  123. ^ Dr Mahathir tiba di Brunei untuk lawatan rasmi 2 hari
  124. ^ Tun Mahathir tiba di Brunei, bakal menghadap Sultan Hassanal Bolkiah
  125. ^ Dr Mahathir tiba di Bangkok untuk lawatan rasmi
  126. ^ Malaysia ikrar bantu tamatkan konflik selatan Thailand
  127. ^ Dr M terima anugerah 'Grand Cordon of the Order of the Paulownia Flowers' Jepun
  128. ^ Dr M terima anugerah tertinggi dari maharaja Jepun
  129. ^ Tun M terima anugerah tertinggi Jepun
  130. ^ PM hadir Sidang Kemuncak ASEAN Ke-33
  131. ^ Harapan tinggi buat Malaysia di persidangan ASEAN Ke-33
  132. ^ Dr Mahathir tiba di PNG bagi hadiri mesyuarat APEC
  133. ^ Jonathan Loh (12 June 2018). "Malaysia PM Mahathir says the world can learn from Kim Jong Un's 'new attitude' and decision to meet Trump". Business Insider. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-11-16. Dicapai pada 15 June 2018.
  134. ^ "Malaysia, Japan hope for successful US - North Korea summit". Bernama. New Straits Times. 12 June 2018. Dicapai pada 15 June 2018.
  135. ^ Praveen Menon; Darren Schuettler (12 June 2018). "Malaysia to reopen embassy in North Korea: Mahathir". Reuters. Dicapai pada 15 June 2018.
  136. ^ "PetroSaudi bertemu dengan Dr M". Malaysiakini. Dicapai pada 21 Mei 2018.
  137. ^ "1MDB pose fresh ancaman kepada Najib". Malaysiakini. Dicapai pada 18 Mei 2018.
  138. ^ Kabinet bincang HSR esok.
  139. ^ "Prime Minister Tun Dr. Mahathir Mohamad turns 93: Happy Birthday, Sir". Din Merican. 10 Julai 2018. Dicapai pada 14 Julai 2018.
  140. ^ "Thank you for the birthday greetings: Dr M". New Straits Times. 10 Julai 2018. Dicapai pada 14 Julai 2018.
  141. ^ "Malaysia's Mahathir submits resignation, 'quits' his party". Al Jazeera. 24 February 2020. Dicapai pada 24 February 2020.
  142. ^ Teoh, Shannon (24 February 2020). "Mahathir resigns as Malaysian Prime Minister, PH loses majority after MPs leave". The Straits Times. Dicapai pada 24 February 2020.
  143. ^ Regan, Helen (24 February 2020). "Malaysia's Prime Minister Mahathir Mohamad resigns". CNN. Dicapai pada 24 February 2020.
  144. ^ "Perdana Menteri jalani pembedahan pintasan jantung", Berita Harian, 24 Januari 1989.
  145. ^ "Prime Minister Mahathir undergo artery bypass", New Straits Times, 24 Januari 1989.
  146. ^ Dr. Mahathir masuk semula ke ICU, Utusan Online.
  147. ^ Former Malaysian PM Mahathir hospitalised for chest infection Channel NewsAsia (10 Februari 2018). Diperoleh pada 11 Februari 2018.
  148. ^ https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/899753/dr-mahathir-dimasukkan-ke-ijn
  149. ^ Dr Mahathir masuk IJN hari ini
  150. ^ Tun Mahathir dimasukkan ke IJN
  151. ^ Dr Mahathir keluar IJN
  152. ^ Tun Mahathir dibenar keluar IJN
  153. ^ Dr Mahathir dirawat di Unit Rawatan Koronari IJN
  154. ^ Tun Mahathir dirawat di CCU, IJN
  155. ^ Ismail Sabri hadir melawat Tun Mahathir
  156. ^ PM selesai melawat Tun M di IJN
  157. ^ PM melawat Dr. Mahathir di IJN
  158. ^ Harap keluarga Dr Mahathir tabah - PM
  159. ^ Dr M dibenarkan keluar dari IJN
  160. ^ Dr Mahathir dibenar keluar IJN hari ini
  161. ^ Dr Mahathir positif Covid-19
  162. ^ Dr Mahathir positif COVID-19, dirawat di IJN
  163. ^ Tun M positif COVID-19, dirawat di IJN
  164. ^ Dr M disahkan positif Covid-19
  165. ^ COVID-19: Dr Mahathir dibenar keluar IJN
  166. ^ Dr M dibenarkan keluar dari IJN
  167. ^ Chaudhuri, Pramitpal (17–18 November 2006). "Visionary, who nurtured an Asian 'tiger'". Hindustan Times. Leadership Summit (ucapan). India. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-03-06. Dicapai pada 15 Januari 2008.
  168. ^ http://dr-chedet.blogspot.com/, Blog lama.

Petikan teks

  • Dhillon, Karminder Singh (2009). Malaysian Foreign Policy in the Mahathir Era 1981–2003: Dilemmas of Development. NUS Press. ISBN 9971-69-399-2.CS1 maint: ref duplicates default (link)
  • Milne, R. S.; Mauzy, Diane K. (1999). Malaysian Politics under Mahathir. Routledge. ISBN 0-415-17143-1.
  • Morais, J. Victor (1982). Mahathir: A Profile in Courage. Eastern Universities Press. OCLC 8687329.CS1 maint: ref duplicates default (link)
  • Sankaran, Ramanathan; Mohd Hamdan Adnan (1988). Malaysia's 1986 General Election: the Urban-Rural Dichotomy. Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 981-3035-12-9.
  • Stewart, Ian (2003). The Mahathir Legacy: a Nation Divided, a Region at Risk. Allen & Unwin. ISBN 1-86508-977-X.CS1 maint: ref duplicates default (link)
  • Wain, Barry (2010). Malaysian Maverick: Mahathir Mohamad in Turbulent Times. Palgrave Macmillan. ISBN 0-230-23873-4.CS1 maint: ref duplicates default (link)
  • James Chin & Joern Dosch. Malaysia Post Mahathir: A Decade of Change?. Marshall Cavendish. 2016. isbn 9814677558

Bacaan lanjut

  • Mahathir Mohamad. (2011). A Doctor In The House: The Memoirs of Tun Dr Mahathir Mohamad. Petaling Jaya: MPH Publication. (Inggeris)

Pautan luar

Jawatan politik
Didahului oleh
Mohamed Yaacob
Menteri Pendidikan
1974–1977
Diikuti oleh:
Musa Hitam
Didahului oleh
Hamzah Abu Samah
Menteri Perdagangan dan Industri
1978–1981
Diikuti oleh:
Abdullah Ahmad Badawi
Didahului oleh
Hussein Onn
Timbalan Perdana Menteri
1978–1981
Diikuti oleh:
Musa Hitam
Perdana Menteri
1981–2003
Diikuti oleh:
Abdullah Ahmad Badawi
Didahului oleh
Abdul Taib Mahmud
Menteri Pertahanan
1981–1986
Didahului oleh
Musa Hitam
Menteri Dalam Negeri
1986–1999
Didahului oleh
Anwar Ibrahim
Menteri Kewangan
1998–1999
Diikuti oleh:
Daim Zainuddin
Didahului oleh
Daim Zainuddin
Menteri Kewangan
2001–2003
Diikuti oleh:
Abdullah Ahmad Badawi
Didahului oleh
Najib Razak
Perdana Menteri
2018–2020
Diikuti oleh:
Muhyiddin Yassin
Jawatan diplomatik
Didahului oleh
Jean Chrétien
Pengerusi Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik
1998
Diikuti oleh:
Jenny Shipley
Didahului oleh
Thabo Mbeki
Setiausaha Agung Pergerakan Negara-Negara Berkecuali
2003
Diikuti oleh:
Abdullah Ahmad Badawi
Jawatan parti politik
Didahului oleh
Hussein Onn
Timbalan Presiden UMNO
1976–1981
Diikuti oleh:
Musa Hitam
Presiden UMNO
1981–2003
Diikuti oleh:
Abdullah Ahmad Badawi
Gelaran baharu Pengerusi Pakatan Harapan
2016–2020
Diikuti oleh:
Anwar Ibrahim