Keretapi Tanah Melayu

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Keretapi Tanah Melayu
Malayan Railway
Logo
Lokasi Semenanjung Malaysia
Tarikh operasi 1948–kini
Rel landasan 1,000 mm (3 kaki 3⅜ in) (Rel meter)
Panjang 1,699 km
Ibu pejabat Kuala Lumpur
Laman web http://www.ktmb.com.my/

Keretapi Tanah Melayu Berhad (bahasa Inggeris: Malayan Railway; singkatan: KTMB) merupakan pengendali kereta api utama di Semenanjung Malaysia.

Dahulunya ia dikenali sebagai sebuah agensi di bawah Pentadbiran Keretapi Tanah Melayu, ia kini dikenali sebagai KTMB berikutan kesan kempen pengkorporatan yang diterajui kerajaan pada tahun 1992. Namun, KTM masih dimiliki sepenuhnya oleh kerajaan persekutuan. Sejarah sistem gerabaknya bermula sewaktu zaman penjajahan British, apabila laluan kereta api asalnya dibina untuk mengangkut timah. Tambang keretapi agak munasabah, namun kelajuan keretapi antarabandar (intercity) yang rendah di laluan sempit sering menyebabkan pengangkutan KTM kurang berdaya saing berbanding jenis pengangkutan yang lain.

Jalinan Landasan[sunting | sunting sumber]

Satu kereta api KTMB bandar dalaman berhenti pada stesen kereta api di Kuala Lipis, Pahang


Perhubungan jalan keretapi di Semenanjung Malaysia yang dikawal oleh KTM, terdiri daripada dua laluan utama dan beberapa laluan cawangan.

Laluan Pantai Barat[sunting | sunting sumber]

Laluan Pantai Barat bermula dari Padang Besar di Sempadan Malaysia-Thailand di Perlis (yang bersambung dengan landasan Negara Thailand ke Singapura melalui Butterworth, Pulau Pinang dan Kuala Lumpur. Ia dipanggil laluan Pantai Barat kerana ia melalui negeri-negeri pantai barat di Semenanjung Malaysia.

Laluan Pantai Timur[sunting | sunting sumber]

Laluan Pantai Timur bermula dari Gemas di Negeri Sembilan dan Tumpat serta Rantau Panjang, semuanya di Kelantan. Gemas adalah tempat pertemuan landasan di di antara Pantai Barat dan Pantai Timur. Seperti di pantai Barat, ia juga dikenali dengan laluan Pantai Timur kerana ia melalui dua negeri Pantai Timur Semenanjung Malaysia, iaitu Pahang dan Kelantan. Sebenarnya, ia tidak melalui kesemua pantai dan hanya bertemu dengan Laut China Selatan apabila ia tamat di Tumpat. Ia melalui kawasan pedalaman, selalu melalui hutan tebal, yang secara ringkasnya dengan nama "Laluan Hutan".. Terengganu sahaja yang merupakan negeri di Semenanjung Malaysia yang tidak dihubungi dengan landasan keretapi (tetapi terdapat rancangan untuk memanjangkan laluan landasan Petronas ke Kuantan dan seterusnya ke Mentakab), manakala di Negeri Melaka dihubungi dengan Stesen Keretapi Pulau Sebang di Pulau Sebang (Bandar Pulau Sebang bersambung dengan bandar Tampin) yang terletak di daerah Alor Gajah, Melaka. Stesen keretapi ini berada dalam kawasan Negeri Melaka. Sebuah lagi stesen KTMB di Negeri Melaka ialah Stesen Keretapi Batang Melaka yang terletak dalam daerah Jasin. Jajaran landasan keretapi melalui Negeri Melaka sejauh 32 kilometer bermula dari Batang Melaka hingga Kendong dekat Rembau Negeri Sembilan. Stesen Keretapi Tebong dekat Alor Gajah telah ditutup.

Infrastruktur[sunting | sunting sumber]

Panjang kesemua laluan keretapi ialah 1,699 km.

Kesemua laluan KTM adalah satu landasan, kecuali sebahagian daripada laluan utama di antara Ipoh dan Seremban, dan juga landasan cawangan Batu Caves-Sentul-Kuala Lumpur-Pelabuhan Klang, yang sekarang ini sudah dibina landasan berkembar Sistem Elektrifikasi Landasan kepada Laluan elektrifikasi 25 kV AC , untuk menyediakan laluan keretapi komuter elektrik.

Laluan Lain[sunting | sunting sumber]

Terdapat beberapa laluan landasan yang tidak dimiliki oleh KTMB. Ini termasuklah laluan kereta api milik Petronas dari Kuantan ke Kerteh yang kini telah dioperasikan oleh KTMB dan Keretapi Negeri Sabah yang beroperasi dari Tanjung Aru (berhampiran dengan Kota Kinabalu) ke Tenom di pedalaman Sabah. Keretapi Negeri Sabah dimiliki dan dioperasikan sepenuhnya oleh Jabatan Kereta Api Negeri Sabah. Keretapi Bukit Pulau Pinang di Pulau Pinang juga tidak berada di bawah kawalan KTMB.

KTM Antarabandar[sunting | sunting sumber]

Rencana utama: KTM Antarabandar
Stesen Seremban bertindak sebagai hentian KTM Komuter dan hentian KTM Intercity.

KTM mengendali beberapa perkhidmatan antarabandar di bawah jenama KTM Antarabandar (KTM Intercity). Kebanyakan perkhidmatan ini beroperasi dari Stesen Kuala Lumpur Sentral. Bagaimanapun, terdapat perkhidmatan keretapi ini yang hanya beroperasi sepanjang laluan Pantai Timur di antara Tumpat dan Gemas dan seterusnya menuju kepada Singapura. Terdapat satu perkhidmatan keretapi merentas sempadan yang beroperasi antara Butterworth dan Bangkok, Thailand.

Senarai stesen dan hentian KTM Antarabandar[sunting | sunting sumber]

Aliran Utara-Selatan[sunting | sunting sumber]

(Bersambung ke Thai Railway)

  1. Padang Besar Perlis
  2. Arau Perlis
  3. Alor Star Kedah
  4. Sungai Petani Kedah
  5. Butterworth Pulau Pinang
  6. Bukit Mertajam Pulau Pinang
  7. Taiping Perak
  8. Kuala Kangsar Perak
  9. Ipoh Perak
  10. Tapah Road di Tapah Perak
  11. Tanjung Malim Perak
  12. Rawang Selangor
  13. KL Sentral Wilayah Persekutuan
  14. Kajang Selangor
  15. Seremban Negeri Sembilan
  16. Pulau Sebang Melaka
  17. Batang Melaka Melaka
  18. Pertukaran Gemas Negeri Sembilan
  19. Segamat Johor
  20. Labis Johor
  21. Paloh Johor
  22. Kluang Johor
  23. Kulai Johor (berdekatan Lapangan Terbang Antarabangsa Senai)
  24. JB Sentral di Johor Bahru Johor
  25. Tanjong Pagar di Singapura Singapura

Aliran Pantai Timur[sunting | sunting sumber]

Laluan dua hala di selatan, utara dan pantai timur di Stesen Keretapi Gemas.
  1. Pertukaran Gemas
  2. Bahau
  3. Teriang
  4. Mentakab
  5. Jerantut
  6. Kuala Lipis
  7. Gua Musang
  8. Dabong
  9. Kuala Krai
  10. Tanah Merah
  11. Pertukaran Pasir Mas
  12. Wakaf Bharu di Kota Bharu
  13. Tumpat

Aliran Rantau Panjang[sunting | sunting sumber]

(Bersambung ke Thai Railway)

KTM Komuter[sunting | sunting sumber]

Satu KTM Komuter Kelas 83 EMU pada stesen kereta api di Bank Negara, Kuala Lumpur
Rencana utama: KTM Komuter

KTM Komuter merupakan perkhidmatan keretapi elektrik yang dilancarkan pada 1995, dan amat laris digunakan oleh komuter (pengguna kenderaan awam) yang bekerja atau tinggal di Kuala Lumpur dan kawasan-kawasan sekitarnya, khususnya untuk mengelakkan kesesakan lalu lintas. Kesemua kenderaan yang disediakan adalah canggih dan dilengkapi penyaman udara. Bagi yang memandu ke stesen atau hentian, kemudahan 'Park & Ride' disediakan pada kadar yang ditentukan.

Perkhidmatan KTM Komuter[sunting | sunting sumber]

Rangkaian sepanjang 153 km melalui 42 buah stesen dan dibahagi kepada dua aliran: Aliran Sentul-Pelabuhan Klang dan Aliran Rawang-Seremban.

Pertukaran antara kedua-dua aliran tersebut boleh dilakukan di stesen sentral Kuala Lumpur, stesen keretapi lama Kuala Lumpur dan stesen Putra. Di pertukaran KL Sentral dan Putra, penumpang perlu menaiki tangga atau eskalator untuk ke platform, manakala di stesen lama pertukaran boleh dibuat di platform yang sama.

KTM Komuter dipuji kerana telah membolehkan capaian lebih mudah ke pusat beli-belah dan pusat rekreasi. Pada 2004, stesen Mid Valley popular kerana dibina berdekatan Mid Valley Megamall. Stesen Subang Jaya pula berdekatan dengan Subang Parade dan cawangan Carrefour di bandar tersebut.

Penumpang yang hendak ke Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur ada pilihan untuk menaiki KTM Komuter ke stesen Nilai dan seterusnya menumpang bas pengantara ke lapangan terbang tersebut pada tambang RM2.50 bagi satu perjalanan.

Tiket komuter boleh dibeli di kaunter atau mesin menjual tikat yang disediakan di semua stesen.

Perkembangan rel di Malaysia[sunting | sunting sumber]

Berikut adalah senarai pembangunan dan kerja penaiktarafan perkhidmatan rel yang lalu, sedang dijalankan dan masih dalam perancangan di Malaysia.

Perkembangan lalu[sunting | sunting sumber]

  • Pemuliharaan landasan 327 km (Meter Gauge) dari Paloh ke Singapura dan dari Slim River ke Laluan Utama Seremban (1988-1994)- AS$ 70 juta
  • Penyediaan landasan berkembar di laluan Rawang-Seremban (1990- 1994)- AS$ 62 juta
  • Penyediaan landasan berkembar di laluan Kuala Lumpur-Pelabuhan Klang (termasuk spur line ke Subang Jaya dan Sentul) di Malaysia (1991-1994)- AS$ 66 juta
  • Perluasan terowong kereta api dekat Seremban (1994-1995)- AS$ 4 juta
  • Landasan yang menghubungkan Pelabuhan Klang dengan Pulau Indah (1997-1999)-AS$ 4 juta
  • Pembinaan jambatan keretapi, jalan raya melalui atas jambatan dan laluan bawah tanah di bahagian Rawang-Kajang (1991-1994)- AS$ 6 juta
  • Pembinaan jambatan keretapi, jalan raya melalui atas jambatan dan laluan bawah tanah di bahagian Kajang-Seremban (1991-1994)- AS$ 16 juta
  • Pembinaan culvert gerabak keretapi dan box pushing di bahagian Nilai-Seremban (1994- 1995)-AS$ 4 juta
  • Pembinaan Pelabuhan Tanjung Pelepas - Johor rail link di Malaysia (1999- 2002)- US$ 121 juta
  • Pembinaan trek di stesen Kuala Lumpur Sentral (1999-2001)-RM 14.3 juta

Perkembangan semasa/masa hadapan[sunting | sunting sumber]

  • Projek pengelektrikan dan penyediaan landasan berkembar sepanjang laluan Rawang-Ipoh 179km, akan memastikan KTMB dapat memandu keretapi pada kelajuan maksimum 160 km/j. KTMB berancang untuk menyediakan perkhidmatan antarabandar cepat, antara Ipoh dan KL Sentral untuk 16 perkhidmatan sehari dan seterusnya 32 perkhidmatan sehari. Projek ini, yang pernah dibelenggui masalah dan penundaan, dijangka siap menjelang awal 2008 dan bakal memotong tempoh perjalanan antara KL dan Ipoh ke 2.5 jam.
  • Kerajaan telah meluluskan secara prinsip rancangan KTMB untuk melaksanakan projek landasan berkembar dari Taiping ke Padang Rengas, Perak.
  • Penaiktarafan Stesen Pulau Sebang/Tampin (2006) dan Ipoh
  • Pembinaan stesen keretapi JB Sentral yang dihubungkan dengan Kompleks Kastam, Imigresen dan Kuarantin (CIQ) di bawah projek Gerbang Selatan Bersepadu yang dijangka siap pada September 2006.

Adalah diharapkan agar pembinaan JB Sentral akan membolehkan KTMB untuk menawarkan servis Komuter yang kerap pada laluan Kulai-Senai-Kempas Baru-JB-Singapura. Peruntukan ini dijangka akan menjadi menarik di kalangan penumpang Singapura yang menaiki pesawat penerbangan Air Asia dari Lapangan Terbang Antarabangsa Senai, kargo dan juga warga Johor yang bekerja di Singapura. Laluan Kulai/Senai ke JB memerlukan landasan berkembar untuk membolehkan perkhidmatan Komuter ditawarkan.

  • Stesen Kempas Baru akan dijadikan pertukaran antara laluan Kulai-Senai-Plentong-Pasir Gudang dan laluan Kulai-Senai-Johor Bahru-Singapura.
  • Terminal transit rel juga dirancang oleh Lapangan Terbang Senai dari 2007-2010. Ini akan menghubungkan Senai ke bangunan CIQ baru. (Projek ini belum diluluskan.)
  • Senai akan menjadi hab logistik, kargo dan penumpang dengan pelengkapan perkhidmatan rel di antara Pelabuhan Tanjung Pelepas dan pelabuhan Pasir Gudang oleh KTM iaitu hubungan udara, laut dan rel.
  • Cadangan membuka semula landasan kereta api dari Pulau Sebang - Bandaraya Melaka dan Mentakab - Kuantan menerusi Rancangan Malaysia ke 10

Permodenan[sunting | sunting sumber]

Semenjak pengkorporatan KTMB, program pemodenan sedang dijalankan, namun projek bercita-cita tinggi pengelektrikan dan penggandaan landasan di sepanjang laluan keretapi Pantai Barat Semenanjung Malaysia telah ditunda sehingga arahan selanjutnya dikeluarkan oleh Perdana Menteri Datuk Seri Abdullah bin Haji Ahmad Badawi. Kerja penaiktarafan laluan Rawang-Ipoh masih dijalankan, namun telah diganggu oleh penundaan akibat perselisihan kontrak dan tidak dijangka siap sebelum 2007. Setelah siap, KTM dijangka menyediakan perkhidmatan antarabandar yang lebih kerap (16 keretapi sehari) pada kelajuan 160km/j.

Tren elektrik kelajuan tinggi dari Kuala Lumpur ke Johor Bahru juga dirancang di bawah SJER. Di samping lebuh raya, pengangkutan rel wajar turut dinaiktaraf dan dimodenkan untuk melengkapkan sistem pengangkutan Malaysia. Stesen KTMB Tampin juga dikenali sebagai Stesen KTMB Pulau Sebang kerana kedudukan stesen KTMB Tampin berada dalam negeri Melaka yang lebih dikenali sebagai Stesen KTMB Pulau Sebang, Alor Gajah, Melaka.

Galeri[sunting | sunting sumber]

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Pautan luar[sunting | sunting sumber]