Negeri Sembilan

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Flag of Malaysia.svg
Negeri-negeri di Malaysia
نڬري٢ د مليسيا
نڬري سمبيلن دار الخصوص
Negeri Sembilan Darul Khusus
Bendera Negeri Sembilan Lambang Negeri Sembilan
Bendera Lambang
Lagu negeri: Berkatlah Yang DiPertuan Besar Negeri Sembilan
Lokasi Negeri Sembilan
Ibu negeri Seremban
Bandar diraja Seri Menanti1
Parti memerintah Barisan Nasional-UMNO
 - Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Tuanku Mukhriz
 - Menteri Besar Mohamad Haji Hasan
Sejarah  
 - Pembentukan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu 1895 
 - Penaklukan Jepun 1942 
 - Pembentukan Persekutuan Tanah Melayu 1948 
Keluasan
 - Jumlah 6,686 (2,581 sq mi) km²
Populasi
 - 2010 census 997,071 [1]
 - Kepadatan 150/km²
IPM  (2010) 0.739 (tinggi)
Kod panggilan kebangsaan 06
Poskod kebangsaan 70xxx to 73xxx
Huruf pertama plat kenderaan N
Laman sesawang: www.ns.gov.my

Negeri Sembilan (juga dikenali sebagai Negeri Sembilan Darul Khusus) adalah sebuah negeri yang terletak di pantai barat Semenanjung Malaysia dan bersempadankan (lihat peta):

Masyarakat Negeri Sembilan merupakan perantau asal Minangkabau, Sumatera Barat, Indonesia yang telah tiba sejak abad ke-14. Kemudian masyarakat yang bermukim pada 9 negeri seperti Johol, Jelebu, Klang, Sungai Ujong, Naning, Rembau, Jelai, Segamat dan Pasir Besar membentuk persekutuan yang disebut lembaga dan dinamakan Negeri Sembilan. Selanjutnya sebagai penyatuan masyarakat maka diangkatlah seorang raja yang pada awalnya mereka minta dari Yang Dipertuan Pagar Ruyung.[2]

Kedudukan Negeri Sembilan dalam Persekutuan Malaysia yang terdiri daripada 14 negeri (termasuk Wilayah Persekutuan) adalah seperti berikut:

  • Keluasan: kelima terkecil di Malaysia (tangga ke-10), serta di Semenanjung (tangga ke-8)
  • Penduduk: ketiga terkecil (tangga ke-12) di Malaysia, serta di Semenanjung (tangga ke-10)
  • Kepadatan penduduk: ke-8 terbesar di Malaysia, serta di Semenanjung.

Ibu negerinya Seremban. Bandar Di-Raja ialah Seri Menanti yang terletak di dalam daerah Kuala Pilah. Bandar-bandar lain yang utama ialah Port Dickson, Rembau, Tampin, Jelebu dan Jempol.

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Penduduk Asal[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan pada asalnya didiami oleh orang-orang asli yang terdiri daripada suku kaum Sakai, Semang dan Jakun. Mereka hidup berpindah randah, memburu, mengutip hasil hutan dan ada yang mula bertani.

Penghijrahan Orang Minangkabau[sunting | sunting sumber]

Pada awal abad ke-14, orang-orang Sumatera dari Tanah Minangkabau mula tiba ke Negeri Sembilan melalui Melaka dan sampai ke Rembau. Orang Minangkabau ini lebih bertamadun berbanding Orang Asli dan berjaya memujuk hati orang Asli. Dengan itu berlakulah perkahwinan antara orang-orang Minangkabau dengan orang asli dan daripada keturunan mereka dinamakan suku Biduanda. Suku Biduanda ini adalah pewaris asal Negeri Sembilan dan apabila hendak memilih pemimpin maka hanya mereka dari suku Biduanda inilah yang akan dipilih. Orang-orang Minangkabau yang datang kemudian adalah dari suku kampung-kampung asal mereka di Minangkabau. Pada peringkat awal kebanyakan yang tiba adalah dari Tanah Datar dan Payakumbuh.

Dari suku Biduanda inilah asalnya pembesar-pembesar Negeri Sembilan yang dipanggil Penghulu dan kemudiannya Undang. Sebelum wujudnya Yang DiPertuan Besar, Negeri Sembilan adalah di bawah naungan Kesultanan Johor. Kesultanan Johor yang memberi gelaran Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.

Asal Nama Negeri Sembilan[sunting | sunting sumber]

Nama Negeri Sembilan mula digunakan sejak abad ke-16 untuk merujuk kepada persekutuan negeri-negeri yang telah dibuka oleh orang Minangkabau di Semenanjung Tanah Melayu iaitu Segamat yang kini menjadi sebahagian dari Johor, Naning yang kini menjadi sebahagian dari Melaka, Rembau, Sungai Ujong, Johol dan Jelebu yang kini adalah sebahagian dari Negeri Sembilan, Hulu Pahang dan Jelai yang kini menjadi sebahagian dari Pahang, dan Klang yang kini menjadi sebahagian dari Selangor[3]. Saiz Negeri Sembilan sekarang lebih kecil berbanding saiz Negeri Sembilan yang asal.

Yamtuan[sunting | sunting sumber]

Ketibaan Raja Melewar dari Pagar Ruyung, Minangkabau pada 1773, telah memulakan institusi beraja di Negeri Sembilan. Uniknya ialah raja di Negeri Sembilan adalah dijemput oleh pembesar-pembesar negeri (Penghulu) dari Pagar Ruyung dan dirajakan di Negeri Sembilan. Sebab itulah raja tidak digelar sebagai Sultan tetapi menggunakan gelaran Yang DiPertuan atau Yamtuan. Sedangkan semua negeri di Malaysia dan Brunei menggunakan istilah Sultan atau raja.

Adat Perpatih[sunting | sunting sumber]

Asal penubuhan Negeri Sembilan adalah oleh Dato' Pepatih Nan Sebatang. Beliau juga merupakan pengasas bagi adat pepatih yang sangat dikenali umum. Seperti yang di ketahui umum, adat pepatih lebih mementingkan kaum wanita berbanding kaum lelaki. Pada asalnya, adat ini adalah adat yang terbaik yang didapati di Negeri Melayu dari sistem masyarakat Minangkabau kerana ia sangat mencakupi segala aspek. Keutamaan wanita di dalam adat pepatih sebenarnya lebih kepada mewarisi harta pusaka dan membawa darah keturunan. Berbeza dari kesultanan Melayu di Malaysia pada umumnya, harta dan darah keturunan di warisi oleh kaum lelaki. Menurut adat pepatih, wanita yang mengandungkan dan melahirkan anak maka wanitalah yang membawa darah keturunan kepada pewaris iaitu anaknya. Dari segi harta pula, hanya harta pusaka iaitu termasuk tanah dan rumah induk diwarisi oleh wanita bertujuan agar kaum wanita tidak terabai sekiranya diceraikan oleh suaminya. Namun demikian harta sepencarian adalah milik bersama lelaki dan wanita dan dibahagi mengikut hukum Islam. Hasil positif daripada pengamalan adat pepatih ini, harta pusaka tidak tergadai kerana tidak boleh dijual malah di dalam sesebuah kampung, biasanya terdiri daripada saudara mara kerana tanah pusaka telah dibahagi dari awal keturunan kepada generasi sekarang. Dalam erti kata lain, di dalam sebuah kawasan, biasanya terdiri dari keluarga dari satu keturunan. Bulat air kerana pembentung, bulat manusia kerana muafakat.

Negeri Melayu lain berpegang pada Adat Temenggong. Tetapi Datuk Perpatih dan Datuk Temenggong adalah dua bersaudara di Sumatera dan terus berkembang di Malaysia. Kesultanan Melayu Melaka pada abad ke-15 menjadikan Adat Temenggong menjadi dominan di Alam Melayu. Sultan Melaka memberi perlindungan kepada para penghijrah dari Minangkabau untuk menetap di Naning. Selepas Portugis menguasai Melaka, perlindungan itu dilanjutkan oleh Kesultanan Johor sebagai pewaris Kesultanan Melaka.[4]

Demografi[sunting | sunting sumber]

Penduduk[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan mempunyai tujuh buah daerah

Kedudukan Daerah Penduduk 2010
1 Seremban 555,935
2 Jempol 116,576
3 Port Dickson 115,361
4 Tampin 84,889
5 Kuala Pilah 66,092
6 Rembau 43,011
7 Jelebu 39,200

Negeri Sembilan mempunyai jumlah populasi di Malaysia seramai 1,021,064 orang pada tahun 2010.[5] Negeri ini mempunyai kelompok etnik yang terdiri daripada kaum Melayu 57.8%, Cina 21.9%, India 14.3%, dan lain-lain 0.35%.

Agama dan Kepercayaan[sunting | sunting sumber]

Agama di Negeri Sembilan - Bancian 2010 [6]
religion percent
Islam
  
60.3%
Buddha
  
21.2%
Hindu
  
13.4%
Kristian
  
2.4%
Agama Cina
  
0.5%
Lain-lain
  
1.4%
No religion
  
0.8%

Pada tahun 2010 penduduk di Negeri Sembilan terdiri daripada 60.3% Islam, 21.2% Buddha, 13.4% Hindu, 2.4% Kristian, 0.5% Taoisme atau pengamal kepercayaan Cina, 1.4% pengamal ajaran agama lain, dan 0.8% tidak beragama.

Geografi[sunting | sunting sumber]

Daerah-daerah terkini yang terdapat di Negeri Sembilan Darul Khusus

Negeri Sembilan terletak di bahagian tengah Semenanjung Malaysia, iaitu di bahagian selatan negeri Selangor. Negeri ini bersempadan dengan Pahang di bahagian timur dan Melaka serta Johor di bahagian selatan. Bandar Seremban, iaitu ibu negeri Negeri Sembilan, terletak kira-kira 60 km dari Kuala Lumpur dan kira-kira 40 km dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA) yang baru di Sepang.

Negeri Sembilan, bersama-sama dengan tujuh daerahnya (Seremban, Port Dickson, Jelebu, Rembau, Tampin, Kuala Pilah, dan Jempol) meliputi keluasan 6,645 km persegi atau 664,591 hektar. Kawasan ini terdiri daripada lembah-lembah dan dataran yang begitu indah mata memandang dalam dakapan alunan bukit-bukau dan pergunungan. Sambil Banjaran Titiwangsa semakin menirus menghala tanah rendah Johor, rupa bumi bergunung-ganang dan hutan belantara beransur berubah menjadi ladang-ladang getah dan kelapa sawit di sebelah barat.

Daerah[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan pada asalnya diambil dari sembilan daerah iaitu dan dibakukan menjadi Negeri Sembilan. Pada masa kini tinggal tujuh.

Negeri Sembilan terdiri daripada 9 luak iaitu :-

Pentadbiran[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan ditadbir dan dikelola oleh :-

  1. Jelebu
    1. Majlis Daerah Jelebu
  2. Jempol
    1. Majlis Daerah Jempol
  3. Seremban terbahagi kepada dua:
    1. Majlis Perbandaran Seremban
    2. Majlis Perbandaran Nilai
  4. Kuala Pilah
    1. Majlis Daerah Kuala Pilah
  5. Rembau
    1. Majlis Daerah Rembau
  6. Port Dickson
    1. Majlis Perbandaran Port Dickson
  7. Tampin
    1. Majlis Daerah Tampin

Bandar-bandar utama di Negeri Sembilan adalah Seremban (ibu negeri), Nilai, Senawang, Port Dickson, Tampin, Bahau, Rembau, Kuala Pilah, Kuala Klawang dan Gemas.

Kerajaan[sunting | sunting sumber]

Yang Di-Pertuan Besar Negeri Sembilan merupakan Ketua Perlembagaan Negeri. Dibawah perlembagaan negeri, kuasa meluluskan undang-undang adalah Dewan Undangan Negeri. Ahli Dewan undangan Negeri adalah terdiri daripada calon-calon yang memenangi pilihanraya di kawasan Dewan Undangan masing-masing.

Parti politik yang memenangi majoriti kerusi Dewan Undangan Negeri berhak untuk dicalonkan menjadi Menteri Besar Negeri Sembilan yang dilantik oleh Yang Di-Pertuan Besar. Menteri Besar kemudiannya akan melantik ahli-ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan atau EXCO. Exco ini adalah dari kalangan ahli-ahli Dewan Undangan Negeri

Ekonomi[sunting | sunting sumber]

Sektor pembuatan di Negeri Sembilan menyumbang hampir separuh daripada keluaran dalam negara kasar negara (KDNK), diikuti oleh sektor perkhidmatan dan pelancongan (40.3%), pertanian (6%), pembinaan (2.2%) dan perlombongan (0.3%). Aktiviti pembuatan termasuk elektrik dan elektronik, tekstil, perabot, bahan kimia, jentera, kerja-kerja logam dan produk getah. Kawasan perindustrian utama adalah Senawang, Sungai Gadut, Taman Perindustrian Tuanku Jaafar, Nilai dan Tanah Merah di Port Dickson. Coca-Cola, dimana ianya menubuhkan kilangnya yang bernilai berbilion ringgit di Bandar Enstek.

Negeri Sembilan secara umumnya merupakan sebuah pertanian. Walau bagaimanapun, penubuhan beberapa kawasan industri meningkatkan sektor perkilangan sebagai penyumbang utama kepada ekonomi negeri.

Aktiviti pertanian termasuk getah dan kelapa sawit, perladangan, penternakan, buah-buahan dan sayur-sayuran. Kira-kira sebanyak 3,099 kilometer persegi digunakan untuk aktiviti getah dan kelapa sawit.

Kebudayaan[sunting | sunting sumber]

Masyarakat Melayu di Negeri Sembilan sememangnya terkenal dengan kesenian Negerinya seperti Randai yang dibawa oleh masyarakat Minangkabau dari Sumatera dan Bongai.

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan mempunyai adat, kebudayaan, sejarah, tradisi dan sistem politiknya yang agak unik. Peribahasa "biar mati anak, jangan mati adat" telah menjadi pegangan hidup rakyat yang berketurunan Minangkabau. Adat perpatih telah wujud di Tanah Melayu sejak kurun ke-14, kekal menjadi adat yang unik di Negeri Sembilan sehingga kini. Ia amat jelas diterangkan dalam pembahagian harta pusaka, gelaran dan juga suku yang memihak kepada kaum wanita. Menurut sejarah, rombongan awal yang datang terdiri daripada kaum lelaki, tetapi susurgalur keturunan seseorang itu adalah "mengikut perut" iaitu tertakluk kepada suku ibunya. Melalui persemendaan ini jugalah masyarakat Negeri Sembilan terpecah kepada 12 kumpulan yang dikenali dengan nama "suku".

Adat Perpatih Di Negeri Sembilan[sunting | sunting sumber]

Keunikannya adat adalah berdasarkan kepada sumber adat tersebut dan sistem nasab ibu yang diamalkan oleh masyarakatnya. Sistem ini tidak terdapat di negeri-negeri lain di Malaysia. Disebabkan itu, ia merupakan peraturan atau undang-undang dalam masyarakat orang Melayu di Negeri Sembilan dan kata-kata yang diungkapkan dalam adat perpatih iaitu "perpatah-pertitih" mempunyai nilai-nilai kesenian yang tinggi. Para sarjana pernah mencatatkan hasil sastera lama Melayu adalah pancaran masyarakat Melayu pada zaman tersebut. Oleh itu, perpatah-petitih ini dapat menyingkap tentang weltanschuung atau pandangan hidup masyarakat Melayu secara umum dan etos Melayu khususnya. Adat Perpatih yang diwarisi masih dipertahankan oleh masyarakat Negeri Sembilan kerana adat itu boleh menerima perubahan masa ke semasa. Ini boleh dilihat dari segi politik dimana sistem Yamtuan Besar dan Dato'-Dato Undang masih meneruskan kelangsungan tanpa digugat termasuklah institusi Dato' Lembaga dan buapak-buapak. Dari aspek sosial, ia masih bercirikan hidup kekeluargaan seperti budaya bekerjasama, bermuafakat, saling hormat-menghormati dan semangat kejiranan. Selain itu, upacara nikah kahwin, kenduri dan sebagainya masih mempunyai ciri-ciri tradisi yang unik.

Suku dan Perut[sunting | sunting sumber]

Masyarakat Melayu Negeri Sembilan dikelaskan mengikut nenek moyang mereka. Pengkelasan ini dikenali sebagai suku. Suku dalam pengertian adat ialah anggota masyarakat yang terbentuk daripada kelompok keturunan yang daripada sebelah ibunya. Dalam konteks masyarakat Adat Perpatih terdapat 12 suku iaitu:

  1. Biduanda
  2. Batu Hampar
  3. Mungkal
  4. Sri Lemak
  5. Paya Kumboh
  6. Tiga Nenek
  7. Sri Melenggang
  8. Batu Belang
  9. Tanah Datar
  10. Anak Acheh
  11. Anak Melaka
  12. Tiga Batu

Seseorang yang membuat tafsiran mengenai nilai-nilai yang terdapat dalam adat sehubungan dengan ungkapan "biar mati anak, jangan mati anak" ini hanya melihat dari sudut kategori yang keempat di atas sahaja. Pepatah "biar mati anak jangan mati adat" yang menjadi pegangan asas sistem hidup bermasyarakat dalam Adat Perpatih ini sering disalah tafsir bukan sahaja orang biasa tetapi juga pemimpin-pemimpin Melayu. Semua ini berlaku adalah disebabkan mereka kurang memahami maksud sebenarnya yang dikatakan mengenai adat tersebut.[7]

Tempat pelancongan[sunting | sunting sumber]

Negeri Sembilan juga merupakan antara negeri yang mempunyai daya tarikan sama ada dari segi semula jadi mahupun fizikal seperti:

Gunung[sunting | sunting sumber]

  1. Gunung Angsi, Kuala Pilah
  2. Gunung Dato, Rembau
  3. Gunung Tampin, Tampin
  4. Gunung Antu Besar, Kenaboi

Hutan lipur[sunting | sunting sumber]

  1. Hutan Lipur Serting Ulu, Serting Ulu
  2. Hutan Lipur Ulu Bendul, Kuala Pilah
  3. Hutan Lipur De Bana, Lui Barat
  4. Hutan Lipur Jeram Tengkek, Tengkek

Padang golf[sunting | sunting sumber]

  1. Gemas Golf Resort, Gemas
  2. Tuanku Jaafar Golf & Country Club, Seremban
  3. Nilai Springs Golf & Country Club, Nilai
  4. Staffield Country Resort, Mantin

Muzium[sunting | sunting sumber]

  1. Muzium Adat, Lubok China
  2. Muzium Lukut, Lukut
  3. Muzium DiRaja, Seri Menanti

Air terjun[sunting | sunting sumber]

  1. Air Terjun Lata Kijang, Kenaboi
  2. Air Terjun Jeram Gading, Titi
  3. Air Terjun Jeram Toi, Pantai

Pantai[sunting | sunting sumber]

  1. Pantai Teluk Kemang, Teluk Kemang
  2. Blue Lagoon, Teluk Kemang
  3. Pantai Port Dickson, Port Dickson

Tempat menarik[sunting | sunting sumber]

  1. Teratak Za'ba, Batu Kikir
  2. Kampung Sungai Lonek, Batu Kikir
  3. Kampung Serting, Serting
  4. Perkampungan Orang Asli, Durian Tipus
  5. Kampung Seri Menanti, Seri Menanti
  6. Kampung K. Klawang, Kuala Kelawang
  7. Talang Dam, Tanjong Ipoh
  8. Makam Tuan Tulis, Kuala Talang, Tanjong Ipoh
  9. Taman Tasik Seremban, Seremban
  10. Kampung Pelegong, Seremban
  11. Masjid Tugu, Seremban
  12. Stesen Kereta Api Seremban, Seremban
  13. Rumah Api Tanjong Tuan, Teluk Kemang
  14. Kubu Lukut, Lukut
  15. Kolam Air Panas Pedas, Pedas
  16. Pedas Wet World, Pedas
  17. Istana Seri Menanti, Seri Menanti
  18. Kompleks Kraftangan Kebudayaan dan Muzium Negeri Sembilan, Seremban
  19. Muzium Tentera Darat, Port Dickson
  20. Pantai Port Dickson, Port Dickson atau Sirusa

Media[sunting | sunting sumber]

Televisyen[sunting | sunting sumber]

Media Prima

Saluran televisyen di Negeri Sembilan terbahagi kepada tujuh stesen siaran percuma, dan satu rangkaian televisyen satelit. Tiga daripada tujuh siaran percuma dikendalikan oleh Radio Televisyen Malaysia, yang dimiliki oleh syarikat media kerajaan persekutuan yang beribu pejabat di Kuala Lumpur, manakala empat stesen komersial yang lain dimiliki oleh Media Prima, sebuah syarikat media bersepadu yang beribu pejabat di Bandar Utama, Selangor. Perkhidmatan televisyen satelit yang dimiliki oleh Astro All Asia Networks dan ia boleh didapati di seluruh negara.

Siaran percuma

Televisyen satelit

Akhbar[sunting | sunting sumber]

Akhbar The Star

Akhbar-akhbar utama di Negeri Sembilan adalah:

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. ms. iv. Diarkibkan daripada asal pada 2010-12-27. Diperoleh pada 2011-01-24. 
  2. de Josselin de Jong, P. E., (1951), Minangkabau and Negri Sembilan, Leiden, The Hague.
  3. Mohd Shah bin Mohd Said al-Haj, Tambo Alam Naning, DBP, 2000, ms 164
  4. Kesinambungan Raja-raja Melayu
  5. "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. ms. iv. Diperoleh pada 24 Januari 2011. 
  6. "2010 Population and Housing Census of Malaysia". Department of Statistics, Malaysia. Diperoleh pada 17 June 2012.  p. 13
  7. http://lmns.ns.gov.my/index.php/component/content/article/9-uncategorised/200-adat-perpatih

Pautan luar[sunting | sunting sumber]