Senarai bandar raya di Malaysia

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan dari Bandar raya di Malaysia)
Lompat ke: pandu arah, cari

Ini adalah sebuah rencana bandar raya di Malaysia, dalam urutan mengikut tarikh mereka diluluskan status bandar raya.

Senarai bandar raya[sunting | sunting sumber]

  1. Kuala Lumpur, Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL), 1 Februari 1972
  2. Ipoh, Majlis Bandaraya Ipoh (MBI), 27 Mei 1988[1]
  3. Kuching, Dewan Bandaraya Kuching Utara (DBKU) dan Majlis Bandaraya Kuching Selatan (MBKS), 1 Ogos 1988 [2]
  4. Johor Bahru, Majlis Bandaraya Johor Bahru (MBJB), 1 Januari 1994
  5. Kota Kinabalu, Dewan Bandaraya Kota Kinabalu (DBKK), 2 Februari 2000
  6. Shah Alam, Majlis Bandaraya Shah Alam (MBSA), 10 Oktober 2000
  7. Bandaraya Melaka, Majlis Bandaraya Melaka Bersejarah (MBMB), 15 April 2003
  8. Alor Setar, Majlis Bandaraya Alor Setar (MBAS), 21 Disember 2003
  9. Miri, Majlis Bandaraya Miri (MBM), 20 Mei 2005
  10. Petaling Jaya, Majlis Bandaraya Petaling Jaya (MBPJ), 20 Jun 2006
  11. Kuala Terengganu, Majlis Bandaraya Kuala Terengganu (MBKT), 1 Januari 2008)[3]
  12. George Town, Majlis Bandaraya Pulau Pinang (MBPP), 1 Januari 2015 [4]

Taraf bandar raya[sunting | sunting sumber]

Seperti kebanyakan negara-negara di dunia, bandar raya di Malaysia ditadbir oleh Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) yang bertindak sebagai peringkat ketiga dalam sistem pentadbiran di negara ini.[5] Selalunya pihak berkuasa tempatan (PBT) yang bertaraf Bandaraya di negara ini menggunakan dua format iaitu Dewan Bandaraya sebagaimana PBT di Kuala Lumpur atau Majlis Bandaraya seperti PBT di Ipoh, Johor Bharu dan Petaling Jaya. Kadangkala PBT-PBT ini mentadbir kawasan yang luas sehingga melangkaui sempadan bersejarah bandar tersebut.[6] Oleh yang demikian, status bandar raya di Malaysia bergantung secara langsung dengan taraf PBT yang mentadbir di kawasan tersebut dan persempadanan yang ditetapkan oleh kerajaan negeri.

Menurut perlembagaan, hak dan kuasa ke atas PBT diletakkan di dalam senarai negeri. Namun begitu, ketika negara ini menghadapi ancaman komunis sekitar 1970-an, kerajaan persekutuan telah memperkenalkan Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) yang telah merombak semula sistem PBT di negara ini dan meletakkan sebahagian kuasa yang sebelum ini berada sepenuhnya di peringkat negeri ke penyeliaan kerajaan persekutuan melalui Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan. Sejak dari itu, penarafan sesebuah bandar raya hanya sah dibuat melalui penganugerahan watikah yang ditandatangani oleh Yang di-Pertuan Agong dan dilengkapi dengan cop mohor kerajaan persekutuan.

Di antara kriteria-kriteria yang diambil kira bagi memberi taraf bandar raya kepada sesebuah bandar ialah:

  1. Sebagai sebuah pusat pentadbiran negeri;*
  2. Penduduk tidak kurang daripada 300,000 orang;
  3. Berautonomi dari segi kewangan dengan hasil pendapatan tidak kurang daripada RM 80 juta;
  4. Mengalami perkembangan dan pembangunan ekonomi yang pesat;
  5. Pusat perniagaan dan perindustrian serta mempunyai institusi kewangan yang kukuh;
  6. Merupakan pusat pengajian tinggi lengkap dengan maktab (atau Institut Pendidikan Guru), universiti dan perpustakaan;
  7. Mempunyai ciri-ciri istimewa dari segi sejarah yang panjang dan pusat aktiviti kebudayaan serta sukan yang penting;[7]
*Miri dan Petaling Jaya diberikan taraf bandar raya tanpa mengambil kira kriteria pertama.

Pada 3 Jun 2008, Kriteria baru telah dicadangkan berikutan bantahan dari sesetengah pihak terhadap penarafan beberapa bandar kecil yang kurang membangun sebagai sebuah bandar raya. Kriteria baru tersebut ialah jumlah penduduk akan dinaikkan kepada 500,000 orang manakala hasil pendapatan setahun dinaikkan kepada RM 100 juta [8]

Dengan pengumuman kriteria baru ini, hasrat beberapa kerajaan negeri untuk menaik taraf ibu negeri mereka sebagai bandar raya terpaksa ditangguhkan.[9] Ibu negeri yang dikira layak dinaik taraf sebagai bandar raya mengikut kriteria lama sebelum pindaan ialah Seremban yang menyaksikan tarikh 9 September 2009 yang dipilih sebagai tarikh kenaikkan taraf telah terbatal. Namun begitu pada 2012, Menteri Besar Negeri Sembilan mengumumkan bahawa cadangan untuk Majlis Perbandaran Seremban dan Majlis Perbandaran Nilai yang keduanya terletak dalam daerah Seremban digabungkan bagi membentuk satu pihak berkuasa tempatan baru berstatus Majlis Bandaraya telah mendapat kelulusan dari Kerajaan Persekutuan dan menepati semua kriteria yang ditetapkan. Seremban kini dalam fasa akhir peningkatan infrastruktur sebelum diistihar secara rasmi menjadi sebuah Bandar Raya.[10]

Dewan Bandaraya[sunting | sunting sumber]

Format dewan bandaraya mempunyai piagam pelanggan yang agak ketat berbanding majlis bandaraya dan selalunya dewan bandaraya mempunyai jumlah kakitangan yang ramai, berkemahiran dan komited dalam menangani semua aduan demi mencapai objektif piagam pelanggan yang ditetapkan. Selain itu PBT dewan bandaraya mesti mempunyai sumber kewangan yang kukuh, berautonomi dari segi ekonomi dan mampu mengutip hasil cukai yang tinggi demi untuk memenuhi kesemua aduan dan mampu menyediakan perkidmatan perbandaran pada tahap yang terbaik.

Kebiasannya penggunaan format dewan bandaraya bergantung kepada ketentuan kerajaan persekutuan dan kemampuan kerajaan negeri itu sendiri, tetapi format itu layak digunakan hanya setelah mendapat watikah penaiktarafan dari bandar kepada bandar raya. Banyak faktor yang harus dikaji dari segi kesesuaian penggunaannya serta praktikaliti pelaksanaannya terhadap kawasan PBT tersebut, kemampuan penyediaan sejumlah kakitangan yang berkebolehan, kemajuan dan kepesatan dan lain-lain. Format dewan bandaraya juga biasanya hanya sesuai digunakan oleh bandar-bandar yang mampu menarik jumlah pelancong yang tinggi setiap tahun (seperti Kota Kinabalu, Kuala Lumpur dan Kuching Utara) hingga mampu menyumbang kepada peningkatan ekonomi terhadap penduduk setempat serta memajukan lagi industri perhotelan dan pelancongan atau memiliki jumlah penduduk melibihi 1 juta ke atas beserta harta berkadar bagi kawasan pentadbirannya dengan unit pegangan yang sangat tinggi dan lain-lain kriteria.

Dewan bandaraya juga tidak mempunyai ahli majlis seperti kebanyakan PBT berstatus majlis bandaraya, majlis perbandaran atau majlis daerah yang membantu dalam menentukan dasar dan mewakili penduduk setempat, tetapi diganti dengan tidak kurang dari lima atau lebih ahli Lembaga Penasihat Bandaraya yang memegang portfolio berbeza sesuai dengan kelayakan atau pengalaman serta profesionaliti yang dimilki. Lembaga Penasihat Bandaraya berperanan untuk membantu Datuk Bandar selaku penasihat dalam apa juga persoalan yang berkaitan dengan pentadbiran dan hal ehwal pengurusan bandaraya yang telah ditetapkan kepada PBT itu mengikut peruntukan akta yang digubal baik di peringkat persekutuan mahupun negeri.[perlu rujukan]

Jumlah penduduk[sunting | sunting sumber]

Kuala Lumpur setakat ini merupakan bandar terbesar serta daerah metropolitan terbesar di Malaysia, sementara Johor Bahru merupakan bandar kedua terbesar di Malaysia selepas Kuala Lumpur. Bandar-bandar besar yang lain dengan jumlah penduduk lebih daripada 500,000 termasuk Georgetown,Ipoh, Kuching, dan Kota Kinabalu.

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Nota[sunting | sunting sumber]

  1. Menyingkap Perkembangan Perbandaran Ipoh Menjadi Sebuah Bandaraya, Maorih -d IHntaeirrnya Itbiornaahli mJo, uJranmaal loufd tdhien MMadl.a Jya Whio,r Aldb daunld S Caimvialids aHtiaodni 2&9 (K2h) a(2ir0i1 A1r)i:f 1fi4n9 - 114696
  2. Dewan Bandaraya Kuching Utara.
  3. Kuala Terengganu Jadi Bandar Raya 1 Januari 2008, Utusan.
  4. http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=0331&pub=Kosmo&sec=Terkini&pg=bt_02.htm
  5. Kecuali Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya yang ditadbir secara langsung oleh Kerajaan Persekutuan melalui Kementerian Wilayah Persekutuan Malaysia.
  6. Kawasan pentadbiran Majlis Bandaraya Shah Alam meliputi sebahagian kecil daripada daerah Klang dan sebahagian besar daerah Petaling, kedua-duanya di Selangor.
  7. Mesyuarat Pertama Penggal Keempat DUN Pulau Pinang Ke-11 T; Soalan Bertulis No. 4w-7 Tarikh : 21 Mei 2007; Dicapai: 18 Julai 2008.
  8. Kriteria Naik Taraf PBT Dipinda Bandar Raya Dipinda. (Sumber: Utusan Malaysia, Tarikh: 4 Jun 2008) Dicapai: 18 Julai 2008.
  9. NS tangguh isytihar Seremban bandar raya. MPSNS. Dicapai: 18 Julai 2008.
  10. Seremban jadi bandar raya 2013 Utusan. 23/04/2012.
  11. "Population Distribution and Basic Demographic Characteristics, 2010". Jabatan Statistik, Malaysia. Diperoleh pada 19 April 2012. 
  12. "Key Summary Statistics For Local Authority Areas, Malaysia 2010". Jabatan Statistik, Malaysia. Diperoleh pada 19 April 2012. 

Pautan luar[sunting | sunting sumber]