Zimbabwe

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Republik Zimbabwe
Republic of Zimbabwe
Bendera
Moto: "Kesatuan, Kebebasan, Usaha"
Lagu: Simudzai Mureza Wedu weZimbabwe  (Shona)
Kalibusiswe Ilizwe leZimbabwe  (Ndebele)
"Rahmatilah tanah Zimbabwe"
Ibu negara
dan bandar terbesar
Harare
17°50′S 31°3′T / 17.833°S 31.05°T / -17.833; 31.05
Bahasa rasmi Bahasa Inggeris
Kerajaan Republik
 -  Presiden Robert Mugabe
Kemerdekaan
 -  Rhodesia 11 November 1965 
 -  Zimbabwe 18 April 1980 
 -  Perairan (%) 1
Populasi
 -  Julai 2005 (anggaran) 13,010,0001 (68)
KDNK (PPP) 2005 anggaran
 -  Jumlah $30.581 bilion (94)
 -  Per kapita $2,607 (129)
HDI (2005) 0.491 (rendah / 151)
Mata wang Dolar Zimbabwe (ZWD)
Zon waktu CAT (UTC+2)
 -  Musim panas (DST) tidak diperhatikan (UTC+2)
Kod panggilan 263
Internet TLD .zw
1 Anggaran bagi negara ini mengambil kira kesan daripada wabak AIDS.

Zimbabwe; secara rasminya dikenali Republik Zimbabwe (dahulunya Rhodesia Selatan, Republik Rhodesia, dan Zimbabwe Rhodesia) terletak di tanah tinggi antara Sungai Zambezi dan Limpopo, Zimbabwe dan di kelilingi negara Zambia, Mozambique, Afrika Selatan dan Botswana. Di Zimbabwe terdapat tiga bahasa utama bahasa Inggeris, bahasa Shona dan bahasa Ndebele. Dengan keluasan lebih 390,245 km persegi, negara ini terletak pada ketinggian 300 meter di atas paras laut, sekali gus menjadikan ia sebuah negara yang mengalami cuaca tidak seterik negara Afrika lain.


Zimbabwe bermula sebagai jajahan British yang dikenali sebagai Rhodesia. Negara ini telah bergolak sejak Pengisytiharan Kemerdekaan Sebelah Pihak atau UDI pada 11 November 1965 sehinggalah ke hari ini. Walaupun pada tahun 80an, kerajaan kulit hitam di bawah pimpinan Robert Mugabe telah diberi kredit kerana berjaya memperbaiki standard kehidupan dan ekonomi negara, pentadbirannya sekarang ini dibelenggu dengan ekonomi yang tak terurus, hiperinflasi dan penyalahgunaan kuasa serta pelanggaran hak asasi manusia.[1] Pada 2008, Zimbabwe mempunyai kadar inflasi tertinggi di dunia yang mencapai 2.2 juta peratus. [2]

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Beberapa tamadun telah wujud di Zimbabwe berdasarkan peninggalan struktur batu kuno yang terdapat di Khami, Great Zimbabwe dan Dhlo-Dhlo. Tamadun yang pertama dikenali Mwene Mutapa atau Monomatapas yang mencapai kemuncaknya pada pertengahan 1440an. Pada waktu itu, empayar di bawah pimpinan Raja Mutota meliputi kesemua plateau Rhodesia dan sebahagian Mozambique. Antara industri yang penting termasuklah melebur besi, tekstil, emas dan kuprum dan juga pertanian. Para pedagang Arab dan Swahili merupakan rakan dagang utama dengan empayar tersebut.

Pada awal abad ke-16, tentera Portugis telah tiba di sini dan berlakulah beberapa siri peperangan yang telah menjatuhkan empayar tersebut. Namun demikian beberapa wilayah kaum Shona telah bergabung dan membentuk empayar Rozwi untuk menentang pendatang Portugis dan pada 1690 berjaya menghalau tentera Portugis dari negara ini. Keamanan kembali selama dua abad dan ibu kota di Dhlo-Dhlo, Khami dan Great Zimbabwe telah berkembang dengan pesat. Empayar Rozwi berakhir pada pertengahan abad ke-19 akibat pergolakan di Transvaal dan Natal di Afrika Selatan.

Selepas itu negara ini berada di bawah pemerintahan puak Ndebele. Pihak British di Cape Colony mula menunjuk minat dengan negara ini apabila emas ditemui di Witwatersrand, Afrika Selatan. Oleh sebab kawasan ini terletak berhampiran Zimbabwe, ramai menyangka terdapat longgokan emas di sana juga. Cecil Rhodes ahli politik dan perniagaan British yang terkenal sebagai pengasas syarikat de Beers di Afrika Selatan telah mendapat hak perlombongan daripada Raja Lobengula, iaitu raja puak Ndebele. Selain itu, Cecil telah menubuhkan Syarikat Afrika Selatan British atau BSAC. Suatu perjanjian telah ditandatangani antara Syarikat Afrika Selatan British dengan Raja Lobengula pada 1888 untuk membenarkan syarikat ini melombong emas di sini. Cecil Rhodes telah menamakan kawasan ini Rhodesia sempena namanya. Akibatnya peneroka British telah membuka beberapa penempatan di sana termasuklah di Salisbury (kini Harare). Aliran masuk peneroka British yang banyak ini kemudiannya mencetus peperangan antara pihak ini dengan kerajaan Ndebele pada 1893.

Pada awalnya, pihak British menjelajah ke Southern Rhodesia dengan harapan menjumpai emas yang banyak. Namun, jangkaan ini meleset kerana tiada emas ditemui. Sebaliknya, peneroka ini mendapati tempat ini kaya dengan tanah yang subur untuk pertanian dan iklimnya yang sederhana amat sesuai untuk tanaman beriklim sederhana seperti di Eropah. Masalahnya adalah hak yang diberi adalah untuk perlombongan dan bukannya pertanian. Cecil semakin tertekan kerana pemegang sahamnya mahu meraih keuntungan daripada penerokaan ini. Oleh itu, beliau terpaksa bercampur tangan agar peneroka British boleh membuka ladang pertanian di sana. Pada tahun 1894, Raja Lobengula telah meninggal dunia dan ini sedikit sebanyak telah melemahkan tentangan terhadap British. Namun demikian, perang gerila telah berterusan sehinggalah 1899 apabila pihak British berjaya membunuh ketua pemberontak.

Pada 1899, BSAC telah menubuhkan Majlis Perundangan yang pertama di sana. Mulanya para peneroka menyokong BSAC tetapi kemasukan bangsa kulit puith yang semakin ramai telah menimbulkan ketegangan antara mereka dan masyarakat kulit hitam. Kerajaan British di Afrika Selatan telah memberi perlindungan kepada rakyat berkulit hitam dan ini tidak disenangi masyarakat kulit putih di sini. Pihak British mahu menggabungkan Southern Rhodesia dengan Kesatuan Afrika Selatan tetapi ini telah dibantah oleh penduduk Rhodesia sendiri dalam satu pungutan suara pada 1922. Akhirnya pada 1923, BSAC telah menyerahkan kuasa pemerintahan kepada penduduk tersebut dan negara ini telah diilhakan sebagai jajahan British.

Selepas itu, kerajaan kulit putih mula menunjukkan taringnya dengan melaksanakan dasar-dasar aparteid yang mirip kepada Afrika Selatan. Konflik perkauman mula terserlah selepas pungutan suara 1922 di mana golongan minoriti kulit putih memilih untuk menubuhkan koloni tadbir sendiri dan bukannya sebahagian Kesatuan Afrika Selatan. Golongan kulit hitam telah disisih dan mereka hilang hak mengundi walaupun secara teorinya perlembagaan negara tidak bersifat perkauman. Pada 1930, satu akta tanah telah diluluskan yang mengecualikan rakyat Afrika daripada memiliki ladang terbaik demi menaikkan kepekerkasaan kaum kulit putih di sana. Manakala pada tahun 1934, undang buruh dilaksanakan yang melarang orang kulit hitam daripada menyertai sektor perdagangan dan profesional yang lain. Akibat undang-undang perkauman ini, rakyat Afrika terpaksa bekerja di ladang, kawasan perlombongan dan kilang milik rakyat kulit putih.

Pengunduran Afrika Selatan dari Komanwel pada tahun 1961 dan pelaksanaan dasar perkaumannya yang melampau telah mencetuskan kemarahan kaum kulit hitam di benua Afrika. Mereka menuntut kerajaan British untuk mengambil tindakan tegas terhadap Rhodesia dan menghukum negara tersebut kerana mengamalkan dasar aparteid. Pihak British yang malu dengan krisis yang berlaku di Afrika Selatan terpaksa akur kepada desakan tersebut dan melaksanakan dasar 'No Independence Before Majority African Rule (NIBMAR) di mana kemerdekaan tidak akan diberi sehingga penduduk majoriti kulit hitam mentadbir negara tersebut.

Ian Smith menandatangani Pengisytiharan Kemerdekaan Sebelah Pihak di hadapan kabinet kulit putihnya di Rhodesia pada 11 November 1965

Sebagai balasan Ian Smith dan kabinet kulit putihnya di Rhodesia telah mengejutkan kerajaan British dengan mengisytiharkan Pengisytiharan Kemerdekaan Sebelah Pihak atau UDI pada 11 November 1965. Ini telah mendapat kutukan antarabangsa dan negara ini diboikot oleh kebanyakan negara di Afrika kecuali Afrika Selatan. Namun regim ini mula menjauhkan diri dari Rhodesia pada tahun 70an dan pada tahun 1980 negara ini telah mencapai kemerdekaan di bawah pimpinan Robert Mugabe.

Politik[sunting | sunting sumber]

Zimbabwe adalah sebuah negara republik yang mengamalkan demokrasi berparlimen. Negara ini pada awalnya mempunyai satu dewan tetapi selepas pindaan perlembagaan 2005, Dewan Senat telah dikembalikan semula. Dewan Rakyat yang dipanggil House of Assembly merupakan dewan rendah di Parlimen.

Sejak kemerdekaan lagi, Presiden Robert Mugabe dan partinya Zimbabwe African National Union – Patriotic Front atau lebih dikenali ZANU-PF telah berkuasa di Zimbabwe. Sejak merdeka lagi, parti ZANU telah memenangi setiap pilihan raya dan parti ini terkenal dengan taktik kotornya.Pada pilihan raya 1990, parti ini menerima kutukan dari dalam dan luar negara apabila dituduh melakukan pembelian undi, dengan parti pembangkang bawah pimpinan Edgar Tekere Zimbabwe Unity Movement, memenangi hanya 16% undi.[3] Pilihan raya presiden diadakan sekali lagi pada 2002 dan ia dicemari dengan tuduhan pembelian undi, ugutan dan penipuan.[4] Tuduhan itu tidak berhenti di situ sahaja, malah semakin menjadi-jadi pada pilihan raya parlimen Zimbabwe 2005 yang diadakan pada 31 Mac dan tuduhan tersebut dibuat oleh parti Gerakan Perubahan Demokratik (MDC) dan Jonathan Moyo, yang mahukan penyiasatan dibuat terhadap 32 daripada 120 kawasan parlimen.[5] Meskipun Jonathan Moyo tidak berpuas hati, beliau masih bertanding dalam pilihan raya dan berjaya memenangi kerusi parlimen sebagai parti bebas.

Pilihan raya umum telah diadakan di Zimbabwe pada 30 Mac 2008.[6] Keputusan rasminya menunjukkan bahawa pilihan raya pusingan kedua perlu diadakan antara Mugabe dan Morgan Tsvangirai, ketua pembangkang. Namun, parti MDC mempersoalkan keputusan tersebut, dengan mendakwa penipuan pilihan berleluasa telah dilakukan oleh kerajaan Mugabe. Persaingan kedua ini dicadangkan pada 27 Jun, 2008 tetapi pada 22 Jun, Tsvangirai menarik diri daripada pilihan raya presiden atas alasan ketidakadilan yang berterusan dan enggan menyertai proses pilihan raya yang ganas dan tidak mengikut undang-undang, sekali gus memberikan kemenangan kepada Mugabe.[7]

Robert Mugabe Presiden Zimbabwe sejak negara itu merdeka pada tahun 1980

Dasar Luar Negara[sunting | sunting sumber]

Sebelum merdeka, 'negara' ini yang dikenali sebagai Rhodesia telah dipulaukan oleh kebanyakan negara dan tidak diiktiraf oleh PBB. Malah Rhodesia telah dikenakan sekatan ekonomi oleh PBB pada 16 Disember 1966. Namun demikian, negara Afrika Selatan masih menjalinkan hubungan ekonomi dengan negara ini.

Selepas merdeka, kerajaan baru di bawah pimpinan Robert Mugabe telah cuba untuk mewujudkan pendamaian. Tiada balasan yang dikenakan terhadap regim kulit putih Ian Smith. Smith dan rakannya masih menjadi wakil rakyat di Parlimen. Di samping itu, Zimbabwe tidak membenarkan sayap militari ANC beroperasi di negara tersebut, walaupun membantah dasar aparteid di Afrika Selatan.

Pada 25 Ogos 1980 Zimbabwe telah diterima ke dalam Perhimpunan Agung PBB. Selain itu, negara ini telah menyertai Organisasi Kesatuan Afrika (OAU), yang kini dikenali sebagai Kesatuan Afrika. In November 1982, Zimbabwe was chosen by the OAU to hold one of the non-permanent seats in the UN Security Council for the following two years, which brought it onto the center stage of world events and gave it much-needed experience in international affairs. In 1986, Zimbabwe was the site of the NAM summit meeting;

Tentera[sunting | sunting sumber]

Angkatan Pertahanan Zimbabwe atau Zimbabwe Defense Force (ZDF) telah ditubuhkan selepas berakhirnya era perjuangan pembebasan pada akhir 1980. ZDF adalah hasil daripada pengintegrasian tiga angkatan tentera utama: Zimbabwe African National Liberation Army, (ZANLA), Zimbabwe People's Revolutionary Army, (ZIPRA) dan Rhodesian Security Forces (RSF). Proses integrasi ini telah menyaksikan pembentukan Zimbabwe National Army (ZNA) dan Air Force of Zimbabwe (AFZ) sebagai entiti yang berasingan.

Walaupun integrasi berlaku di ZNA, lain pula halnya dengan angkatan tentera udaranya iaitu Air Force of Zimbabwe. Bekas tentera dari ZIPRA dan ZANLA telah menyertai angkatan tentera udaranya secara di antara 1980 dan awal 1982. Akibatnya, ramai yang gagal semasa proses pengambilan dan telah disingkirkan dari angkatan tersebut. Pada Julai 1982, beberapa pesawat tentera telah dimusnahkan disebabkan perbuatan sabotaj di Bes Udara Thornhill di Gweru. Penahanan telah dibuat dan ini mengakibatkan peninggalan beramai-ramai pegawai tentera kulit putih dari AFZ. Pada tahun 1995, pindaan telah dibuat keatas rang undang-undang pertahanan dimana semua cabang angkatan tentera diletakaan di bawah seorang komander.

Kini ZNA mempunyai 30,000 tentera yang aktif, manakala angkatan tentera udaranya pula mempunyai 5,139 ahli yang bertugas.[8] Pasukan polis nya iaitu Zimbabwe Republic Police (termasuk unit bantuan polis, polis paramilitari) merupakan sebahagian daripada angkatan tentera di Zimbabwe dengan bilangan seramai 25,000 orang.[9]

In 1999, the Government of Zimbabwe sent a sizable military force into the Democratic Republic of Congo to support the government of President Laurent Kabila during the Second Congo War. Those forces were largely withdrawn in 2002.

Organisasi antarabangsa[sunting | sunting sumber]

Zimbabwe adalah ahli beberapa organisasi dunia termasuklah:

  • IMF;
  • ADB;
  • WTO;
  • Southern African Development Community (SADC);
  • Preferential Trade Area for Eastern and Southern Africa (PTA);
  • African Caribbean and Pacific Countries (ACP, dengan kerjasama EU);
  • G-77;
  • G-15;
  • NAM;
  • AU;
  • CCC; dan
  • The World Federation of Trade Unions.

Geografi[sunting | sunting sumber]

Zimbabwe terletak di 20° 00' S, 30° 00' T. Luas kawasannya adalah 390,757km². Zimbabwe adalah sebuah negara tanpa lautan dan di kelilingi Afrika Selatan di selatan, Zambia di utara, Mozambique di timur dan Botswana di barat. Titik paling rendah adalah di persimpangan sungai-sungai Runde dan Save pada 162 m dan paling tinggi ialah Inyangani pada ketinggian 2,592 m.

Pada umumnya, negara ini mempunyai iklim tropikal tetapi ia berbeda-beda berdasarkan altitud.

Galian semula jadinya di Zimbabwe termasuklah arang batu, kromium, asbestos, emas, nikel, tembaga, bijih besi, vanadium, lithium, bijih timah, platinum. Zimbabwe juga terkenal dengan kawasan pertaniannya yang subur. Antara hasil pertanian yang utama adalah jagung, kapas, tembakau, gandum, kopi dan tebu.[10]

Wilayah[sunting | sunting sumber]

Administrative Divisions of Zimbabwe.svg

Zimbabwe has a centralised government and is divided into eight provinces and two cities with provincial status, for administrative purposes. Each province has a provincial capital from where official business is usually carried out.[11]

Wilayah Ibunegeri
Bulawayo Bulawayo
Harare Harare
Manicaland Mutare
Mashonaland Central Bindura
Mashonaland East Marondera
Mashonaland West Chinhoyi
Masvingo Masvingo city
Matabeleland North Lupane
Matabeleland South Gwanda
Midlands Gweru

The names of most of the provinces were generated from the Mashonaland and Matabeleland divide at the time of colonisation: Mashonaland was the territory occupied first by the British South Africa Company Pioneer Column and Matabeleland the territory conquered during the First Matabele War. This corresponds roughly to the precolonial territory of the Shona people and the Matabele people, although there are significant ethnic minorities in most provinces. Each province is headed by a Provincial Governor, appointed by the President.[12] The provincial government is run by a Provincial Administrator, appointed by the Public Service Commission. Other government functions at provincial level are carried out by provincial offices of national government departments.[13]

The provinces are subdivided into 59 districts and 1,200 wards (sometimes referred to as municipalities). Each district is headed by a District Administrator, appointed by the Public Service Commission. There is also a Rural District Council, which appoints a Chief Executive Officer. The Rural District Council comprises elected ward councillors, the District Administrator and one representative of the chiefs (traditional leaders appointed under customary law) in the district. Other government functions at district level are carried out by district offices of national government departments.[14]

Nota dan rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. "Zimbabwe". Amnesty International. http://thereport.amnesty.org/eng/Regions/Africa/Zimbabwe. Capaian 2008-12-13. 
  2. "Inflasi Zimbabwe 2.2 juta peratus tertinggi di dunia". Utusan Malaysia Online. http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=0718&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_04.htm. Capaian 2010-7-13. 
  3. "Tekere says Mugabe 'insecure' in new book". http://www.newzimbabwe.com/pages/review27.15680.html. Capaian 2008-01-06. 
  4. Zimbabwe: Election Fraud Report, University of Pennsylvania, 18 April 2005.
  5. Mugabe's former ally accuses him of foul play, 12 March 2005. Independent Online Zimbabwe.
  6. Zimbabwe stands 'on a precipice' BBC, 31 March 2008.
  7. "Mugabe rival quits election race", BBC News, 22 June 2008, http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7467990.stm 
  8. "Zimbabwe Defence Forces News". ZDF News. http://www.zimbabwedefence.com/AFZ0.html. Capaian 2009-04-17. 
  9. "Militarisation of Zimbabwe: Does the opposition stand a chance?". http://www.zimbabwejournalists.com/story.php?art_id=3364&cat=4. Capaian 2008-01-06. 
  10. "Africa>Zimbabwe>Agriculture". NationMaster.com.. http://www.nationmaster.com/country/zi-zimbabwe/agr-agriculture. 
  11. "The World Factbook". http://www.travlang.com/factbook/print/zi.html. Capaian 2007-11-13. 
  12. "Constitution of the Republic of Zimbabwe" (PDF). Parliament of Zimbabwe. http://www.parlzim.gov.zw/cms/UsefulResourses/ZimbabweConstitution.pdf. Capaian 2008-12-19. 
  13. "Provincial Councils and Administration Act (Chapter 29:11)" (PDF). Parliament of Zimbabwe. http://www.parlzim.gov.zw/cms%5CActs%5CTitle29_LOCAL_GOVERNMENT/PROVINCIAL_COUNCILS_AND_ADMINISTRATION_ACT_29_11.pdf. Capaian 2008-12-19. 
  14. "Rural District Councils Act (Chapter 29:13)" (PDF). Parliament of Zimbabwe. http://www.parlzim.gov.zw/cms%5CActs%5CTitle29_LOCAL_GOVERNMENT/RURAL_DISTRICT_COUNCILS_ACT_29_13.pdf. Capaian 2008-12-19. 

Lihat juga[sunting | sunting sumber]