Tambunan

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Jangan dikelirukan dengan Tambun atau Tambun Tulang.
Tambunan
Transkripsi lain
 • Jawiتمبونن
 • Cina文学校担布南
Bulatan pekan Tambunan
Bulatan pekan Tambunan
Official seal of Tambunan
Jata
Etimologi: Puak Gombunan dan puak Tamadon
Moto: 
Sentiasa Mengamalkan Perkhidmatan Bertimbang Rasa dan Bertanggungjawab
Lokasi bandar dan daerah Tambunan
Lokasi daerah dan pekan Tambunan
Tambunan yang terletak di Malaysia Timur
Tambunan
Tambunan
Lokasi daerah dan pekan Tambunan
Koordinat: 5°40′26.47″N 116°21′53.58″E / 5.6740194°N 116.3648833°E / 5.6740194; 116.3648833Koordinat: 5°40′26.47″N 116°21′53.58″E / 5.6740194°N 116.3648833°E / 5.6740194; 116.3648833
Negara Malaysia
Negeri Sabah
BahagianBahagian Pedalaman
DaerahTambunan
Kerajaan
 • BadanMajlis Daerah Tambunan
 • Pegawai DaerahThomas Logijin
 • Pegawai Eksekutif Majlis DaerahJupirin Hj. Ruhimin
 • DUNYang Berhormat Datuk Dr. Jeffrey Gapari Kitingan (GBS-STAR) (Tambunan) Gabungan Bersatu Sabah SabahSTAR.jpg
Luas
 • Jumlah1,347 km2 (520 batu persegi)
Populasi
 (2010)
 • Jumlah2,553
 Populasi di sekitar Tambunan sahaja tidak termasuk secara keseluruhan daerah Tambunan.
Zon waktuMST
Kod kawasan087
Tamu MingguanKhamis
Laman webwww.sabah.gov.my/md.tbn/
www.sabah.gov.my/pd.tbn/

Tambunan merupakan sebuah pekan dan daerah yang terletak di Bahagian Pedalaman, Sabah, timur Malaysia di kepulauan Borneo. Ia terletak 81 km dari Kota Kinabalu, pada ketinggian 1000 m di Banjaran Crocker. Dianggarkan terdapat 19,760[1] penduduk pada tahun 1991 dan telah meningkat kepada 35,667[2] orang pada tahun 2010. Kebanyakan daripada penduduk ini ialah daripada Kaum Dusun. Daerah ini dikelilingi oleh sawah padi dan 77 buah perkampungan. Terletak ke timur daerah ini ialah Gunung Trusmadi (2462 meter),merupakan gunung kedua tertinggi di Malaysia selepas Gunung Kinabalu.

kompleks sukan Tambunan

Etimologi[sunting | sunting sumber]

Asal-usul daerah Tambunan[sunting | sunting sumber]

Pada zaman dahulu kawasan Tambunan hanya di penuhi oleh hutan hujan tropika. Hutan di situ penuh dengan pelbagai jenis haiwan, daripada lintah yang menghisap darah hinggahlah kerbau liar Borneo. Tidak ada manusia yang tinggal disitu pada mulanya. Namun demikian beberapa lama kemudian peneroka mula berhijrah ke selatan dari Nunukragang dan beberapa orang daripada mereka menetap di Tambunan. Kumpulan orang pertama yang sampai ketika itu dipimpin oleh Gombunan. Beliau seorang pahlawan dari kalangan puak Nunukragang, di samping juga seorang pemimpin yang berkebolehandan baik hati. Beliau mula meneroka dataran Tambunan yang subur disamping pengikutnya termasuk isteri dan anak mereka. Mereka menanam tanaman seperti padi huma, jagung ubi kayu, labu dan keladi merupakan aktiviti utama kaum wanita. Kaum lelaki pula banyak menghabiskan masa dengan memburu binatang liar daripada tupai hingga babi hutan dan rusa. Buah buahan hutan dan beri yang boleh dimakan untuk setiap orang pada ketika itu. Dan setiap orang akan gembira dan berpuas hati. Apabila bilangan penduduk bertambah, lebih banyak kawasan telah di bersihkan untuk menanam. Penduduk kampung itu mengelarkan diri mereka orang dataran (oleh kerana mereka tinggal di dataran Tambunan) menjadi bertambah maju dan aman damai dan berharmoni di bawah kepimpinan Gombunan.[3]

Tetapi pada satu hari ,sekumpulan pahlawan yang ganas dari puak Tonsundung yang datang dari kawasan berbukit-bukau datang di sebelah timur menyerang orang dataran. Mereka memusnahkan tanam tanaman dan harta benda lain dan juga membunuh sebahagian daripada orang kampung itu. Gombunan dan pahlawannya bertindak cepat dan berjaya menghalau mereka dan penyerang penyerang tersebut telah mengalami kecedreraan yang teruk.[3]

Puak Tonsundung yang marah atas kekalahan mereka itu bercadang hendak membalas dan membunuh Gombunan. Kejadian itu berlaku pada satu hari lebih kurang 30 orang pahlawan Tonsundung menangkap Gombunan yang ketika itu bersendirian di ladangnya dan membunuhnya. Mereka mencincang badanya dan membawa balik kepalanya sebagai tanda kemenangan. Kepala Gombunan digantung pada tiang yang tinggi untuk membolehkan orang Tonsundung membaca mentera dan memperolokan kematian ketua orang dataran.[3]

Orang Dataran amat berdukacita apabila mengatahui kematian ketua mereka. Mereka berkabung beberapa hari sebagai tanda menghormatinya dan bersumpah akan membalas atas kematiannya. Sebagai mengenang akan jasanya mereka telah menamakan penempatan mereka tiu GOMBUNAN.[3]

Dalam pada masa itu satu lagi puak dari kawasan berbukit-bukau di sebelah barat datang berhijrah di dataran. Mereka adalah puak Tamadon. Orang Tamadon merupakan orang yang ramah dan baik hati terhadap puak Gombunan. Mereka bersedia menghulurkan bantuan bagi memerangi puak Tonsudung kerana lambat-laun puak Tonsundung akan menyerang puak Tamadon. Oleh itu sebagai langkah mengelakan sebarang serangan yang mengejutkan daripada puak Tonsundung, puak Tamadon pun bergabung dengan puak Gombunan. Pada masa yang sama puak Tonsudung juga merancang hendak membunuh semua puak Gombunan. Mereka sebenarnya tidak sedar akan adanya gabungan dan pakatan daripada puak Gombunan dan puak Tamandon.[3]

Sampai sahaja masanya puak Tonsundung pun melaksanakan niat jahat mereka, maka terperanjatlah mereka bahawa bilangan pihak lawan mereka bertambah ramai. Walaupun begitu pertempuran darah yang dashyat berlaku juga, lebih setengah bilangan puak Tonsundung telah terbunuh. Pahlawan yang terselamat pula telah melarikan diri ke hutan di sebelah timur untuk beberapa lama tidak kelihatan dibanding dengan mereka jumlah yang mengalami kecederaan hanya sedikit.[3]

Puak Gombunan dan puak Tamadon merayakan kemenangan mereka dengan mengadakan pesta besar besaran, makanan dan minuman tapai di hidangkan dengan banyaknya.[3] Kemuncak upacara itu ialah menamakan semulah penempatan dari Gombunan ke Tambunan.[3] Selepas mendapat persetujuan orang orang tua kedua pihak. TAMdiambil dari Tamadon dan BUNAN diambil dari Gombunan dengan itu lahirlah TAMBUNAN hingga sekarang.[3]

Demografi Penduduk[sunting | sunting sumber]

Etnik[sunting | sunting sumber]

Jumlah penduduk sekitar Tambunan[sunting | sunting sumber]

Menurut sumber banci pada tahun 2010, jumlah populasi penduduk di kawasan Tambunan mempunyai penduduk seramai 2,553 dan majoriti daripada etnik Kadazan-Dusun. Maklumat banci ini akan dikemaskini pada hari banci pada 7 Julai 2020 untuk mendapatkan data bilangan statistik penduduk terkini.[4]

Berikut merupakan jumlah penduduk di sekitar Tambunan pada tahun 2010 mengikut kumpulan etnik, kawasan Pihak Berkuasa Tempatan dan negeri, Malaysia;

Jumlah penduduk mengikut kumpulan etnik, kawasan Pihak Berkuasa Tempatan dan negeri, Malaysia, 2010[5]
Tahun Melayu Kadazan/Dusun Bajau Murut Bumiputera Lain Cina India Lain-lain Bukan Warganegara Malaysia Jumlah Keseluruhan
2010 121 1,516 114 71 235 96 - 9 391 2,553
2020 (Akan Datang)

Jumlah penduduk daerah Tambunan[sunting | sunting sumber]

Berikut merupakan jumlah penduduk di kawasan keseluruhan daerah Tambunan pada tahun 2010 mengikut kumpulan etnik, kawasan Pihak Berkuasa Tempatan dan negeri, Malaysia;

Jumlah penduduk mengikut kumpulan etnik, kawasan Pihak Berkuasa Tempatan dan negeri, Malaysia, 2010[5]
Tahun Melayu Kadazan/Dusun Bajau Murut Bumiputera Lain Cina India Lain-lain Bukan Warganegara Malaysia Jumlah Keseluruhan
2010 424 30,529 429 440 1,206 376 12 156 2,095 35,667
2020 (Akan Datang)

Jantina[sunting | sunting sumber]

Berikut merupakan jumlah penduduk daerah Tambunan pada tahun 2010 mengikut pecahan jantina seperti berikut;

Jantina[5]
Tahun Lelaki Perempuan Jumlah
2010 17,859 17,808 35,667

Geografi[sunting | sunting sumber]

Dari segi geografi ,Tambunan ialah sebuah kawasan tanah tinggi terletak di bahagian Pendalaman Sabah. Jarak 80km dari kota kinabalu (Ibu Negeri), jarak di sebelah barat 48km, jarak dari Ranau di sebelah utara,dan jarak 48km dari keningau di selatan.

Lembah ini dikelilingi oleh oleh banjaran gunung. Gunung Kinabalu (4018M) yang agung menjadi satu pemendangan di bahagian utara. Dari segi Budaya, berbagai-bagai mitos dan legenda terutamanya yang berhubung dengan tradisi tradisi lama, adat resam dan asal usul puak-puak dan nama nama tempat di bahagian ini masih ada hingga sekarang. Kisah asal-usul Tambunan adalah satu cerita yang menarik yang diceritakan dari mulut ke mulut daripada satu generasi ke generasi yang lain di kalangan orang Kadazan/Dusun di Tambunan.

Iklim[sunting | sunting sumber]

Data iklim untuk Tambunan
Bulan Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogo Sep Okt Nov Dis Tahun
Purata tinggi °C (°F) 30
(86)
30.6
(87)
31.7
(89)
32.2
(90)
32.2
(90)
31.7
(89)
31.7
(89)
31.7
(89)
31.7
(89)
31.1
(88)
30.6
(87)
30
(86)
31.1
(88)
Purata rendah °C (°F) 19.4
(67)
18.3
(65)
18.9
(66)
19.4
(67)
20
(68)
19.4
(67)
18.9
(66)
18.9
(66)
19.4
(67)
19.4
(67)
19.4
(67)
20
(68)
19.4
(67)
Kerpasan mm (inci) 147
(5.8)
94
(3.7)
147
(5.8)
191
(7.5)
208
(8.2)
185
(7.3)
130
(5.1)
124
(4.9)
163
(6.4)
178
(7)
173
(6.8)
152
(6)
1,890
(74.4)
Sumber: Weatherbase [6]

Kampung-kampung di daerah Tambunan[sunting | sunting sumber]

  1. Kampung Bambangan
  2. Kampung Baru Tabilung
  3. Kampung Botung
  4. Kampung Bundaid
  5. Kampung Dabata
  6. Kampung Dalab
  7. Kampung Dalungan
  8. Kampung Garas
  9. Kampung Kaingaran
  10. kampung Karanaan
  11. Kampung Kepayan Baru
  12. Kampung Kepayan Lama
  13. Kampung Kiawayan
  14. Kampung Kinabaan
  15. Kampung Kipaku
  16. Kampung Kiporing
  17. Kampung Kirokot
  18. Kampung Kitou
  19. Kampung Kituntul
  20. Kampung Kolombuong
  21. Kampung Kumawanan
  22. Kampung Kuala Monsok@Kinaluan
  23. Kampung Kuala Namadan
  24. Kampung Kumaraling
  25. Kampung Kuyungon
  26. Kampung Lalapakon
  27. Kampung Lintuhun
  28. Kampung Lotong
  29. Kampung Mangkatai
  30. Kampung Mangi Pangi
  31. Kampung Maras Karas
  32. Kampung Minodung
  33. Kampung Mogong
  34. Kampung Monsok Ulu
  35. Kampung Monsok Tengah
  36. Kampung Monsorulung
  37. Kampung Nandal
  38. Kampung Nanko
  39. Kampung Namadan
  40. Kampung Nambayan
  41. Kampung Narayat
  42. Kampung Noudu
  43. Kampung Nukakatan
  44. Kampung Pantai
  45. Kampung Papar
  46. Kampung Patau
  47. Kampung Pegalan Kusob
  48. Kampung Piasau
  49. Kampung Pomotodon
  50. Kampung Populuton
  51. Kampung Rompon
  52. Kampung Rugading Pegalan
  53. Kampung Rugading
  54. Kampung Sandapak
  55. Kampung Sintuong-tuong
  56. Kampung Sinungkalangan
  57. Kampung Solibog
  58. Kampung Sukung
  59. Kampung Sungoi
  60. Kampung Sunsuron
  61. Kampung Tampasak Liwan
  62. Kampung Tanaki
  63. Kampung Tangaban
  64. Kampung Tibabar
  65. Kampung Tiga
  66. Kampung Tikolod
  67. Kampung Tinompok Liwan
  68. Kampung Timbou
  69. Kampung Tugaring
  70. Kampung Tombotuon
  71. Kampung Tondulu
  72. Kampung Tonop
  73. Kampung Tontolob
  74. Kampung Tontolob Liwan
  75. Kampung Tiong
  76. Kampung Widu
  77. Kampung Pahu
  78. Kampung Pialungan
  79. Kampung Tuminiang
  80. Kampung Tinompok

Gunung-gunung di daerah Tambunan[sunting | sunting sumber]

  1. Gunung Trusmadi
  2. Gunung Wakid
  3. Gunung Panampakan
  4. Gunung Ginivisan

Budaya[sunting | sunting sumber]

Tamu[sunting | sunting sumber]

Tamu mingguan pekan Tambunan diadakan pada malam hari rabu dan siang hari khamis.[7] [8] Pusat jualan tamu pekan Tambunan daripada hasil-hasil masyarakat kampung.[7]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ "Tambunan's Population Statistics (1991 Census)". Department of Statistics, Malaysia. Dicapai pada 6 Oktober 2008.
  2. ^ "Total population by ethnic group, administrative district and state, Malaysia, 2010" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. 2010. Dicapai pada 3 Mei 2014.
  3. ^ a b c d e f g h i "Asal-usul daerah". www.sabah.gov.my/pd.tbn. Dicapai pada 25 Februari 2020.
  4. ^ "Apa itu Banci". www.mycensus.gov.my. Dicapai pada 14 Februari 2020.
  5. ^ a b c "Jumlah penduduk mengikut kumpulan etnik, kawasan Pihak Berkuasa Tempatan dan negeri, Malaysia, 2010" (PDF). 27 Februari 2012.
  6. ^ "Weatherbase: Historical Weather for Tambunan, Malaysia". Weatherbase. 2011. Retrieved on 24 November 2011.
  7. ^ a b "Tamu Pekan Tambunan". ww2.sabah.gov.my/pd.tbn. Dicapai pada 26 Februari 2020.
  8. ^ "Things to do Tamu (Weekly Market) in Sabah". sabahtourism.com. 15 Mei 2018. Dicapai pada 26 Februari 2020.

Pautan luar[sunting | sunting sumber]