Tajikistan

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Republik Tajikistan
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Jumhurii Tojikiston
Bendera Jata
Moto: Tiada
Lagu: Surudi Milli
Ibu negara
dan bandar terbesar
Dushanbe
38°33′U 68°48′T / 38.55°U 68.8°T / 38.55; 68.8
Bahasa rasmi Tajik[1]
Demonim Tajik
Kerajaan Kesatuan, republik berpresiden
 -  Presiden Emomalii Rahmon
 -  Perdana Menteri Oqil Oqilov
Kemerdekaan
 -  Penubuhan Empayar Samanid 875 
 -  Diisytiharkan September 9, 1991 
 -  Dilengkapkan Disember 25, 1991 
Kawasan
 -  Jumlah 143,100 km2 (ke-95)
55,251 sq mi 
 -  Perairan (%) 0.3
Populasi
 -  Januari 2006 (anggaran) 6,920,3001 (ke-1001)
 -  2000 (anggaran) 6,127,000
 -  Kepadatan 45/km2 (ke-151)
117/sq mi
KDNK (PPP) 2005 anggaran
 -  Jumlah $8.802 billion (ke-139)
 -  Per kapita $1,388 (ke-159)
Gini (2003) 32.6 (sederhana)
HDI (2007) 0.673 (sederhana / ke-122)
Mata wang Somoni (TJS)
Zon waktu TJT (UTC+5)
Kod panggilan 992
Internet TLD .tj
1. Estimate from State Statistical Committee of Tajikistan, 2006; rank based on UN figures for 2005.

Tajikistan (disebut /təˈdʒɪkɨstæn/ or /təˈdʒiːkɨstæn/; Bahasa Tajik: Тоҷикистон, disebut tɔʤikɪsˈtɔn, atau [tɒːʤikɪsˈtɒn], Bahasa Parsi: تاجیکی‎, tojikí), secara rasmi bernama Republik Tajikistan (Bahasa Tajik: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Jumhurii Tojikiston) ialah sebuah negara dikelilingi daratan serta bergunung-ganang yang terletak di Asia Tengah. Negara ini bersempadan dengan Afghanistan di selatan; Uzbekistan di barat; Kyrgyzstan di utara, dan China di timur. Tajikistan juga terletak bersebelahan dengan Pakistan, tetapi kedua-dua negara ini dipisahkan oleh koridor Wakhan.

Republik Tajikistan merupakan tempat asal orang-orang Tajik yang berkongsi budaya dan sejarah dengan orang-orang Iran, dan bertutur dalam bahasa Tajik yang amat berkait dengan bahasa Parsi. Negara ini yang pada satu ketika merupakan tempat Empayar Samanid yang terkenal, kemudian menjadi salah satu republik Kesatuan Soviet pada abad ke-20, dan dikenali sebagai Republik Sosialis Soviet Tajik.

Bagaimanapun, selepas kemerdekaan, Tajikistan mengalami perang saudara yang mengakibatkan kemusnahan, dan yang berlangsung sejak tahun 1992 sehingga 1997. Sejak keakhiran perang ini, kestabilan politik dan bantuan asing telah membenarkan ekonomi negara ini untuk bertumbuh. Sumber-sumber semula jadinya seperti kapas dan aluminium telah amat menyumbang kepada kemajuannya yang tetap.

Nama[sunting | sunting sumber]

"Tajikistan" bermaksud "Tanah Tajik". Sesetengah orang mempercayai bahawa nama "Tajik" merupakan rujukan geografi untuk puncak (Taj) Pusat banjaran Pamir.

Tajikistan sering dieja sebagai Tadjikistan atau Tadzhikistan dalam bahasa Inggeris, akibat transliterasi daripada perkataan Rusia Таджикистан. Abjad Rusia tidak mempunyai huruf j untuk mewakili fonem /ʤ/ dan oleh itu, дж, atau dzh telah digunakan. Tadzhikistan merupakan ejaan alternatif yang paling biasa dan telah digunakan secara meluas dalam kepustakaan bahasa Inggeris yang berasal daripada sumber-sumber Rusia. Tadjikistan ialah ejaan dalam bahasa Perancis, dan kekadang dijumpai dalam teks bahasa Inggeris. Cara untuk menulis "Tajikistan" dalam skrip Parsi-Arab ialah: تاجکستان.

Perbalahan menyelubungi istilah yang betul untuk digunakan bagi rujukan kepada orang-orang dari Tajikistan. Perkataan Tajik sebenarnya merupakan istilah tradisional yang digunakan untuk memerikan orang-orang dari Tajikistan dan muncul secara meluas dalam kepustakaan. Tetapi politik etnik Asia Tengah telah menjadikan perkataan Tajik sebagai satu perkataan yang penuh dengan perbalahan kerana perkataan ini dikatakan membayangkan bahawa Tajikistan seakan-akan hanya merupakan negara untuk etnik Tajik, dan bukannya untuk etnik-etnik yang lain seperti Uzbek, dan Rusia. Selain itu, penduduk-penduduk Pamiri di Gorno-Badakhshan juga telah mencuba mewujudkan sebuah identiti etnik yang berbeza dengan identiti etnik Tajik. Bagaimanapun, terdapat sepersetujuan yang semakin bertambah bahawa perkataan "Tajikistani" yang tidak bersifat etnik, dan yang merangkumi kedua-dua etnik Tajik serta etnik-etnik bukan Tajik, merupakan istilah yang tepat untuk merujuk kepada orang-orang Tajikistan.

Bahagian pentadbiran[sunting | sunting sumber]

Tajik terbahagi kepada 4 bahagian pentadbiran. Bahagian pentadbiran tersebut ialah wilayah-wilayah (viloyat) Sughd dan Khatlon, wilayah autonomi Gorno-Badakhshan, dan Rantau Subordinasi Parti Republikan (RRP – Raiony Respublikanskogo Podchineniya dalam Bahasa Rusia; dahulunya dikenali sebagai Karotegin Province). Setiap kawasan dibahagikan kepada beberapa daerah (Bahasa Tajik: Ноҳия, nohiya atau raion), yang dipecah bahagi kepada jamoat (unit-unit pemerintahan sendiri, peringkat kampung). Pada tahun 2006, terdapat 58 buah daerah dan 367 jamoat dalam Tajikistan. [2]

Bahagian ISO 3166-2 Ibu negeri Saiz kawasan (km²) Populasi (2006)
Sughd TJ-SU Khujand 25,400 2,060,900
Rantau Subordinasi Parti Republikan TJ-RR Dushanbe 28,600 1,531,300
Khatlon TJ-KT Qurghonteppa  24,800 2,463,300
Gorno-Badakhshan TJ-BG Khorugh 64,200 218,400

Rujukan: Populasi dan saiz kawasan diambil daripada State Statistical Committee of Tajikistan [2]

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Bacaan tambahan[sunting | sunting sumber]

  • Historical Dictionary of Tajikistan oleh Kamoludin Abdullaev dan Shahram Akbarzadeh
  • Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia oleh Monica Whitlock
  • Tajikistan: Disintegration or Reconciliation oleh Shirin Akiner
  • Tajikistan: The Trials of Independence oleh Shirin Akiner, Mohammad-Reza Djalili dan Frederic Grare

Nota kaki[sunting | sunting sumber]

  1. Perlembagaan Republik Tajikistan, November 6, 1994, Artikel 2.
  2. 2.0 2.1 (Bahasa Rusia) Tajikistan: 15 Years of State Independence, Statistical Yearbook, Dushanbe, 2006

Pautan luar[sunting | sunting sumber]

Koordinat: 38°33° U 68°48° TRalat ungkapan: Aksara tanda baca "�" tidak dikenali