Pergi ke kandungan

Sri Lanka

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Demokratik Sosialis Sri Lanka
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය
Śrī Laṁkā prajātāntrika samājavādī janarajaya
இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு
Ilaṅkai chaṉanāyaka chōchalichak kuṭiyarachu
Jata Sri Lanka
Jata
Lagu kebangsaan: "Sri Lanka Matha"
Lokasi Sri Lanka
Ibu negaraSri Jayawardenepura Kotte
Bandar terbesarColombo
Bahasa rasmiSinhala, Tamil
Bahasa penghubungInggeris
Kumpulan etnik
(2024)
74.12% Sinhala
12.31% Tamil Sri Lanka
10.47% Moor/Muslim
2.76% Tamil India/Malayaga
0.15% Burgher
0.12% Melayu
0.07% lain-lain
Agama
(2024)
69.8% Buddha
12.6% Hindu
10.7% Islam
5.6% Katolik Roma
1.3% Kristian lain
<0.1% lain-lain
PemerintahRepublik kesatuan dengan presiden eksekutif
• Presiden
Anura Kumara Dissanayake
Harini Amarasuriya
Badan perundanganParlimen
Penubuhan
• Kemerdekaan daripada United Kingdom
4 Februari 1948
• Republik
22 Mei 1972
• Perlembagaan semasa
7 September 1978
Keluasan
• Jumlah
65,610 km2 (25,330 bt2)
• Perairan (%)
4.4
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2024
21,781,800
• Kepadatan
350/km2 (906.5/sq mi)
KDNK (PPP)2024
• Jumlah
Int$342.604 bilion
• Per kapita
Int$15,633
KDNK (nominal)2024
• Jumlah
AS$98.963 bilion
• Per kapita
AS$4,516
Gini (2019)37.7[1]
sederhana
HDI (2023)0.776[2]
tinggi (89)
Mata wangRupee Sri Lanka (LKR)
Zon waktuUTC+5:30 (Waktu Piawai Sri Lanka)
Kod panggilan+94
Kod ISO 3166LK
DPT internet.lk

Sri Lanka (Jawi: سري لڠکا; Sinhala: ශ්‍රී ලංකාව, Śrī Laṁkāva; Tamil: இலங்கை, Ilaṅkai), secara rasmi Republik Demokratik Sosialis Sri Lanka, ialah sebuah negara pulau di Asia Selatan yang terletak di Lautan Hindi, berhampiran hujung selatan India. Negara ini mempunyai keluasan 65,610 km² dan terdiri daripada pulau utama Sri Lanka serta sejumlah pulau kecil. Sri Jayawardenepura Kotte ialah ibu negara, manakala Colombo ialah bandar terbesar serta pusat perdagangan utama.[3] Banci Penduduk dan Perumahan 2024 mencatatkan 21,781,800 orang penduduk.[4]

Pulau ini merupakan tempat berkembangnya beberapa kerajaan bersejarah, termasuk Anuradhapura, Polonnaruwa dan Kandy, serta menjadi salah sebuah pusat utama Buddhisme Theravada sejak zaman purba. Kawasan pesisirnya kemudiannya dikuasai secara berturut-turut oleh Portugis, Belanda dan British, sebelum seluruh pulau berada di bawah kekuasaan British pada 1815.[5] Negara ini memperoleh kemerdekaan sebagai Ceylon pada 4 Februari 1948, menjadi sebuah republik dengan nama Sri Lanka pada 22 Mei 1972 dan menerima perlembagaan republik yang masih menjadi asas sistem pemerintahan semasa pada 1978.[6][7]

Sri Lanka ialah sebuah republik kesatuan dengan presiden sebagai ketua negara, ketua eksekutif dan ketua kerajaan dari segi perlembagaan, manakala perdana menteri mengetuai urusan kabinet bersama presiden.[8] Anura Kumara Dissanayake menjadi presiden selepas pilihan raya 2024, sementara Harini Amarasuriya ialah perdana menteri.[9][10] Penduduknya berbilang etnik dan agama; orang Sinhala membentuk kira-kira tiga perempat penduduk, diikuti orang Tamil Sri Lanka, Moor Sri Lanka dan Tamil India atau Malayaga.[4]

Ekonomi Sri Lanka didominasi sektor perkhidmatan, disertai sektor perindustrian, pertanian, tekstil dan pakaian, eksport teh serta pelancongan.[11] Selepas mengalami krisis ekonomi dan hutang yang teruk pada awal 2020-an, negara ini melaksanakan program pembaharuan dengan sokongan Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF); pertumbuhan ekonomi kembali kepada 5% pada 2024 dan 2025.[12] Warisan sejarah dan alam semula jadinya turut diiktiraf melalui lapan Tapak Warisan Dunia UNESCO.[13]

Penamaan

[sunting | sunting sumber]

Sri Lanka telah dikenali dengan pelbagai nama dalam tradisi tempatan dan sumber asing sepanjang sejarah. Menurut tradisi yang dirakamkan dalam Mahavamsa, rombongan Putera Vijaya menamakan tempat pendaratan mereka, dan kemudiannya pulau itu, Tambapanni setelah tangan mereka menjadi kemerah-merahan apabila menyentuh tanah di situ; catatan tersebut mengaitkan nama itu dengan permainan kata bahasa Pali yang membawa pengertian "tangan merah".[14] Dalam tradisi geografi Yunani-Rom pula, pulau tersebut dikenali sebagai Taprobane, salah satu nama purba bagi Sri Lanka dalam sumber klasik.[15]

Nama Lankā terkenal melalui tradisi Sanskrit, khususnya Ramayana, yang menempatkan kerajaan Ravana di Lankā. Walau bagaimanapun, pengenalpastian Lankā dalam epik tersebut dengan pulau Sri Lanka moden merupakan perkembangan sejarah kemudian dan bukannya pengenalpastian geografi yang semestinya tersirat dalam teks asal. Kajian oleh Justin W. Henry menelusuri pengaitan Sri Lanka dengan Lankā dalam Ramayana kepada Chola pada abad ke-10.[16] Dalam leksikografi Melayu, Kamus Dewan merekodkan Langkapura sebagai nama bagi Pulau Sailan atau Sri Lanka, manakala Serandib direkodkan sebagai bentuk lama yang merujuk kepada Pulau Ceylon atau Sri Lanka.[17][18]

Dalam penggunaan Portugis, pulau tersebut dikenali sebagai Ceilão. Hubungan Portugis yang didokumentasikan dengan Sri Lanka bermula pada September 1506; tarikh 1505 yang pernah dikemukakan dalam sumber lama tidak lagi diterima dalam kajian yang dirujuk oleh Encyclopaedia of Portuguese Expansion.[19] Bentuk bahasa Inggeris Ceylon kemudiannya digunakan di bawah pemerintahan British dan terus menjadi nama negara apabila kemerdekaan diperoleh pada 4 Februari 1948.[20] Dalam bahasa Melayu, Kamus Dewan merekodkan Sailan sebagai nama bagi Sri Lanka atau Ceylon.[18]

Pada 22 Mei 1972, Perlembagaan 1972 membentuk republik pertama negara itu dan menggantikan penggunaan nama Ceylon dengan Sri Lanka. Mukadimah perlembagaan tersebut menyatakan hasrat untuk mengisytiharkan Sri Lanka sebagai sebuah republik yang bebas, berdaulat dan merdeka.[21][22] Perlembagaan 1978, yang mula berkuat kuasa pada 7 September 1978, seterusnya menetapkan bahawa negara itu hendaklah dikenali sebagai Republik Demokratik Sosialis Sri Lanka (Democratic Socialist Republic of Sri Lanka), nama rasmi yang kekal digunakan.[23] Bentuk bahasa Melayu "Republik Demokratik Sosialis Sri Lanka" turut digunakan secara rasmi oleh Kementerian Luar Negeri Malaysia.[24]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Kerajaan awal dan zaman pertengahan

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan batu Sigiriya yang menjulang di atas kawasan berhutan
Sigiriya, kota berkubu yang dijadikan ibu kota oleh Kassapa I pada abad ke-5 dan kini merupakan Tapak Warisan Dunia.

Agama Buddha tiba di Sri Lanka dari India pada abad ke-3 SM dan kemudiannya membentuk salah satu tradisi keagamaan serta institusi terpenting di pulau itu.[25] Anuradhapura berkembang sebagai pusat politik dan keagamaan utama. Menurut UNESCO, kota itu berkembang di sekitar cabang Pokok Bodhi yang dibawa oleh Sanghamitta pada abad ke-3 SM dan kekal sebagai ibu kota politik serta keagamaan selama kira-kira 1,300 tahun sebelum ditinggalkan berikutan serangan pada 993.[26]

Stupa putih Ruwanwelisaya di Anuradhapura di bawah langit biru
Ruwanwelisaya di Anuradhapura, salah sebuah stupa di kota purba tersebut.

Pada abad ke-5, Raja Kassapa I (477–495) menjadikan Sigiriya sebagai ibu kotanya dan membina sebuah kota berkubu di sekitar bongkah batu yang menjulang hampir 200 meter dari kawasan sekitarnya.[27] Selepas kemusnahan Anuradhapura pada 993, Polonnaruwa muncul sebagai ibu kota utama berikutnya. Tinggalan kota itu mencerminkan zaman pemerintahan Chola, termasuk monumen Brahmanik, serta pembangunan besar pada pemerintahan Parakramabahu I pada abad ke-12.[28]

Selepas kemerosotan Polonnaruwa, pusat kuasa politik beralih dan semakin terpecah. Menjelang abad ke-14, beberapa kerajaan dan kepangeranan telah berkembang, manakala sebuah pusat kuasa politik yang berasingan terbentuk di Semenanjung Jaffna.[29] Dalam tempoh pertengahan kemudian, Kerajaan Kotte dan Kerajaan Jaffna merupakan antara pusat politik serantau yang penting.[30] Di kawasan tanah tinggi tengah, Kerajaan Kandy kemudiannya menjadi kerajaan Sinhala utama terakhir yang mengekalkan kemerdekaan daripada pemerintahan langsung kuasa Eropah sehingga pengambilalihan British pada 1815.[31]

Penjajahan Eropah

[sunting | sunting sumber]
Tembok dan bangunan bersejarah Kubu Galle di pantai barat daya Sri Lanka
Kubu Galle, yang berasal daripada zaman Portugis dan kemudiannya diperkuat secara meluas di bawah pemerintahan Belanda.

Ketibaan kapal Portugis pertama pada 1505 atau 1506 membuka zaman campur tangan kuasa Eropah yang berpanjangan. Pengaruh dan pemerintahan Portugis berlangsung sehingga 1658, diikuti oleh Belanda sehingga 1796, tetapi penguasaan kedua-dua kuasa tersebut tertumpu terutamanya di kawasan pantai.[32][33] Syarikat Hindia Timur British mengambil alih wilayah Belanda pada 1796, dan kawasan tersebut diletakkan di bawah pemerintahan Mahkota British pada 1802.[34]

Kandy kekal di luar pemerintahan langsung British sehingga Konvensyen Kandy pada Mac 1815. Perkara 4 konvensyen itu memindahkan kedaulatan Kerajaan Kandy kepada British, manakala Perkara 5 menetapkan janji pihak British untuk melindungi dan mengekalkan aturan agama Buddha serta adat yang berkaitan.[5] Pengambilalihan Kandy menamatkan pemerintahan kerajaan beraja tempatan terakhir yang bebas daripada kuasa Eropah di pulau tersebut.

Pemerintahan British turut mengubah struktur ekonomi melalui perkembangan pertanian ladang berorientasikan eksport. Penanaman kopi berkembang pesat pada 1840-an sebelum ladang teh menggantikannya sebagai tanaman eksport utama pada 1880-an. Kedua-dua sektor bergantung secara besar-besaran pada tenaga buruh bergaji yang dibawa dari India Selatan, dengan penghijrahan banyak pekerja diatur melalui sistem kangany.[35] Keturunan pekerja tersebut kemudiannya membentuk sebahagian besar masyarakat Tamil India atau Tamil Malayaga di kawasan tanah tinggi tengah.

Kemerdekaan dan republik

[sunting | sunting sumber]

Perubahan perlembagaan pada penghujung zaman penjajahan memperluas penyertaan politik tempatan dan akhirnya membawa kepada pemerintahan sendiri. Pada 4 Februari 1948, Ceylon memperoleh kemerdekaan sebagai sebuah Dominion dalam Komanwel Negara-Negara. Raja British kekal sebagai ketua negara dan diwakili oleh seorang gabenor jeneral, sementara pemerintahan harian dijalankan melalui sistem parlimen.[36][37]

Politik pascakemerdekaan turut dibentuk oleh pertikaian mengenai kewarganegaraan, bahasa dan kedudukan masyarakat minoriti. Akta Kewarganegaraan Ceylon 1948 dan perubahan undang-undang pilihan raya berikutnya menyebabkan sebahagian besar masyarakat Tamil India kehilangan kelayakan mengundi. Pada 1956, Akta Bahasa Rasmi No. 33 1956, yang sering dikenali sebagai Akta Sinhala Sahaja, menetapkan bahasa Sinhala sebagai satu-satunya bahasa rasmi Ceylon. Kedua-dua perkembangan tersebut menjadi antara isu utama dalam perdebatan mengenai hak politik, perwakilan dan bahasa pada zaman Dominion.[37]

Ketidakpuasan sosial dan ekonomi dalam kalangan sebahagian belia Sinhala pula menyumbang kepada pemberontakan bersenjata Janatha Vimukthi Peramuna (JVP) pada April 1971. Pemberontakan tersebut dipatahkan oleh kerajaan, tetapi menjadi salah satu titik penting dalam politik pascakolonial Sri Lanka.[38]

Pada 22 Mei 1972, perlembagaan baharu memansuhkan kedudukan Dominion, mengisytiharkan negara sebagai sebuah republik berdaulat dan menukar nama rasmi Ceylon kepada Sri Lanka. Jawatan presiden turut diwujudkan bagi menggantikan gabenor jeneral.[39] Pada 4 Februari 1978, Pindaan Kedua kepada Perlembagaan 1972 mewujudkan jawatan presiden eksekutif, dengan J. R. Jayewardene sebagai penyandang pertamanya.[40] Perlembagaan 1978, yang dimasyhurkan pada 7 September tahun itu, menggantikan Perhimpunan Negara Kebangsaan dengan Parlimen dan menjadi asas kerangka perlembagaan negara yang masih berkuat kuasa, tertakluk pada pindaan-pindaan berikutnya.[41][42]

Perang saudara dan perkembangan abad ke-21

[sunting | sunting sumber]

Pertikaian mengenai bahasa, perwakilan politik dan kedudukan masyarakat Tamil, bersama peningkatan keganasan politik, menjadi latar kepada kemunculan beberapa gerakan militan Tamil pada 1970-an. Antaranya, Harimau Pembebasan Tamil Eelam (LTTE) memperjuangkan pembentukan negara Tamil yang berasingan di utara dan timur Sri Lanka dan menjadi lawan utama kerajaan dalam konflik bersenjata dari 1983 hingga 2009.[43]

Pada Julai 1983, serangan hendap oleh LTTE yang membunuh 13 anggota tentera diikuti keganasan anti-Tamil yang dikenali sebagai Julai Hitam. Peristiwa tersebut lazim dianggap sebagai titik permulaan perang saudara berskala penuh.[44] Pada November 1987, Pindaan Ketiga Belas menubuhkan sebuah majlis wilayah bagi setiap wilayah, menjadikan bahasa Tamil bahasa rasmi bersama bahasa Sinhala dan menetapkan bahasa Inggeris sebagai bahasa penghubung.[45] Pada masa yang sama, JVP melancarkan pemberontakan kedua di bahagian selatan negara dari 1987 hingga 1989; pemberontakan dan operasi penentangan kerajaan menyebabkan keganasan politik yang jauh lebih meluas berbanding pemberontakan 1971.[38]

Di tengah-tengah perang, tsunami Lautan Hindi pada 26 Disember 2004 membawa kemusnahan besar di kawasan pantai Sri Lanka. Kira-kira 35,000 orang terbunuh di negara itu dan ratusan ribu lagi kehilangan tempat tinggal.[46]

Perang saudara berakhir pada Mei 2009 selepas angkatan tentera kerajaan menewaskan LTTE. Pertempuran pada fasa terakhir perang mengakibatkan korban awam yang berat dan perpindahan penduduk secara besar-besaran; pada penghujung konflik, Setiausaha Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menyatakan kebimbangan terhadap sekurang-kurangnya 300,000 orang yang kehilangan tempat tinggal serta menekankan keperluan terhadap pemulihan dan perdamaian nasional.[47]

Pada 21 April 2019, serangan pengganas pada Ahad Easter menyasarkan gereja dan hotel di beberapa lokasi di Sri Lanka, menjadi serangan besar terhadap orang awam dalam tempoh pascaperang.[48]

Orang ramai berhimpun dalam bantahan antikerajaan di Colombo
Bantahan antikerajaan di hadapan Sekretariat Presiden di Colombo pada 13 April 2022.

Pada 2022, Sri Lanka mengalami krisis ekonomi yang teruk apabila rizab pertukaran asing menyusut dengan mendadak, hutang awam menjadi tidak mampan dan kekurangan makanan, bahan api serta gas memasak berlaku di samping gangguan bekalan elektrik. Kerajaan menggantung pembayaran hutang luar pada 12 April dan kemudiannya gagal membayar bon berdaulat antarabangsa pada Mei. Kesukaran ekonomi mencetuskan bantahan antikerajaan di seluruh negara dan pergolakan politik yang membawa kepada peletakan jawatan Presiden Gotabaya Rajapaksa pada 14 Julai 2022. Ranil Wickremesinghe kemudiannya dipilih oleh Parlimen sebagai presiden pada 20 Julai.[49][40]

Pada 20 Mac 2023, Lembaga Eksekutif Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) meluluskan pengaturan Kemudahan Dana Lanjutan selama 48 bulan bernilai SDR 2.286 bilion, bersamaan kira-kira AS$3 bilion ketika diluluskan, bagi menyokong pemulihan kestabilan makroekonomi, kemampanan hutang dan pembaharuan ekonomi.[50]

Pilihan raya presiden pada September 2024 membawa pemimpin Kuasa Rakyat Nasional (NPP), Anura Kumara Dissanayake, ke jawatan presiden; beliau mula memegang jawatan pada 22 September.[51][40] Dalam pilihan raya parlimen November 2024, NPP memenangi 159 daripada 225 kerusi, termasuk 141 kerusi daerah dan 18 kerusi senarai kebangsaan.[52] Harini Amarasuriya, yang mula-mula dilantik sebagai perdana menteri selepas kemenangan Dissanayake, mengangkat sumpah semula sebagai perdana menteri pada 18 November 2024 selepas pilihan raya parlimen tersebut.[53]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Peta relief Sri Lanka yang menunjukkan kawasan tanah rendah dan tanah tinggi tengah
Peta relief Sri Lanka; kawasan tanah tinggi tertumpu terutama di bahagian tengah dan selatan-tengah pulau.

Sri Lanka terletak di Lautan Hindi di selatan Semenanjung India. Pulau utama memanjang kira-kira 432 km dari utara ke selatan dan sehingga kira-kira 224 km dari timur ke barat. Jumlah keluasan rasmi negara ialah 65,610 km², yang merangkumi 62,705 km² daratan dan 2,905 km² perairan pedalaman.[54]

Bentuk muka bumi dan iklim

[sunting | sunting sumber]

Kawasan pesisir dan sebahagian besar utara serta timur Sri Lanka terdiri daripada dataran rendah, manakala bahagian tengah dan selatan-tengah pulau mempunyai kawasan tanah tinggi yang lebih bergunung-ganang. Puncak tertinggi ialah Pidurutalagala, setinggi 2,524 meter. Bentuk muka bumi ini menghasilkan variasi besar dalam suhu dan hujan antara dataran rendah dengan kawasan pergunungan.[3]

Sri Lanka mempunyai iklim tropika yang banyak dipengaruhi sistem monsun. Monsun barat daya lazimnya berlaku antara Mei dengan September dan terutama mempengaruhi bahagian barat serta barat daya, manakala monsun timur laut berlaku sekitar Disember hingga Februari dan lebih mempengaruhi utara serta timur. Tempoh peralihan monsun turut membawa hujan ke banyak kawasan. Taburan hujan berbeza dengan ketara mengikut lokasi, daripada kawasan kering yang menerima kurang daripada 1,000 mm setahun kepada cerun tanah tinggi tertentu yang menerima lebih daripada 5,000 mm.[3]

Alam sekitar

[sunting | sunting sumber]
Hutan hujan tropika yang lebat di Hutan Simpan Sinharaja
Hutan hujan di Hutan Simpan Sinharaja.

Sri Lanka mempunyai kepelbagaian ekosistem yang merangkumi hutan hujan tanah rendah, hutan monsun, tanah tinggi, tanah lembap dan kawasan pesisir. Dua kawasan semula jadinya diiktiraf sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO, iaitu Hutan Simpan Sinharaja dan Tanah Tinggi Tengah Sri Lanka. Tanah Tinggi Tengah merangkumi Peak Wilderness Protected Area, Taman Negara Horton Plains dan Knuckles Conservation Forest, yang menyokong banyak spesies endemik.[13][55]

Sinharaja pula merupakan antara baki utama hutan hujan tropika tanah rendah di negara ini dan mempunyai kepentingan besar terhadap pemuliharaan biodiversiti.[56] Pertumbuhan penduduk, pembangunan infrastruktur, penggunaan tanah dan perubahan iklim merupakan antara faktor yang mempengaruhi pengurusan sumber asli negara.

Kerajaan dan politik

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Parlimen Sri Lanka di Sri Jayawardenepura Kotte
Bangunan Parlimen Sri Lanka di Sri Jayawardenepura Kotte.

Sistem perlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Sri Lanka ialah sebuah republik sosialis demokratik, berdaulat dan merdeka yang disusun sebagai negara kesatuan. Sistem pemerintahannya berasaskan Perlembagaan 1978, yang setakat Ogos 2026 telah dipinda hingga Pindaan Kedua Puluh Satu pada 2022. Perlembagaan menyatakan bahawa kedaulatan terletak pada rakyat dan merangkumi kuasa pemerintahan, hak asasi dan hak mengundi. Kuasa perundangan rakyat dilaksanakan melalui Parlimen dan referendum, kuasa eksekutif melalui presiden yang dipilih rakyat, manakala kuasa kehakiman dilaksanakan melalui mahkamah, tribunal dan institusi yang diperuntukkan oleh Perlembagaan atau undang-undang.[57]

Presiden ialah ketua negara, ketua eksekutif, ketua kerajaan dan Panglima Tertinggi Angkatan Tentera. Presiden dipilih oleh rakyat untuk tempoh lima tahun dan seseorang yang telah dua kali dipilih sebagai presiden tidak layak dipilih semula. Kabinet Menteri bertanggungjawab mengarah dan mengawal kerajaan serta bertanggungjawab secara kolektif kepada Parlimen; presiden merupakan ahli dan ketua Kabinet. Perdana menteri dilantik oleh presiden daripada kalangan ahli Parlimen yang, pada pertimbangan presiden, paling berkemungkinan mendapat kepercayaan Parlimen. Presiden sendiri bertanggungjawab kepada Parlimen berhubung pelaksanaan kuasa, tugas dan fungsinya di bawah Perlembagaan dan undang-undang bertulis.[57]

Perlembagaan menetapkan bahasa Sinhala dan bahasa Tamil sebagai bahasa rasmi, kedua-duanya juga merupakan bahasa kebangsaan, manakala bahasa Inggeris berkedudukan sebagai bahasa penghubung. Perkara 9 memberikan agama Buddha kedudukan utama dan mewajibkan negara melindungi serta memupuk Buddha Sasana, sambil menjamin kepada semua agama hak yang diperuntukkan dalam Perkara 10 dan 14(1)(e).[57]

Parlimen dan pilihan raya

[sunting | sunting sumber]
Rajah komposisi 225 kerusi Parlimen Sri Lanka selepas pilihan raya parlimen 2024
Komposisi 225 kerusi Parlimen Sri Lanka selepas pilihan raya parlimen 2024.

Parlimen Sri Lanka ialah badan perundangan satu dewan yang mempunyai 225 orang ahli. Tempoh sesuatu Parlimen ialah lima tahun dari tarikh mesyuarat pertamanya, kecuali jika dibubarkan lebih awal menurut Perlembagaan.[57] Daripada 225 kerusi itu, 196 dipilih melalui sistem perwakilan berkadar di 22 daerah pilihan raya berbilang ahli, manakala 29 lagi diperuntukkan melalui Senarai Nasional berdasarkan jumlah undi yang diperoleh parti politik dan kumpulan bebas di seluruh negara. Parti atau kumpulan bebas yang memperoleh kurang daripada 5% jumlah undi di sesebuah daerah tidak diambil kira dalam pengagihan kerusi daerah.[58]

Dalam pengagihan kerusi daerah, parti atau kumpulan bebas yang memperoleh undi terbanyak diberikan satu kerusi bonus, manakala kerusi selebihnya dibahagikan secara berkadar. Pengundi juga boleh memberikan sehingga tiga undi keutamaan kepada calon dalam senarai parti atau kumpulan yang dipilih; undi keutamaan ini menentukan calon daripada senarai berkenaan yang memperoleh kerusi.[58] Tanggungjawab keseluruhan bagi penyelenggaraan pilihan raya terletak pada Suruhanjaya Pilihan Raya Sri Lanka.[59]

Kehakiman dan institusi perlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Mahkamah Agung Sri Lanka ialah mahkamah atasan rekod yang tertinggi dan muktamad. Bidang kuasanya merangkumi perkara perlembagaan, perlindungan hak asasi, rayuan muktamad, petisyen pilihan raya dan referendum serta perkara berkaitan keistimewaan Parlimen. Mahkamah Agung juga mempunyai bidang kuasa tunggal untuk mentafsir Perlembagaan dan merupakan mahkamah rayuan muktamad dalam perkara sivil dan jenayah, tertakluk pada peruntukan undang-undang.[57]

Bentuk semasa Majlis Perlembagaan diperkenalkan melalui Pindaan Kedua Puluh Satu, yang diperakui pada 31 Oktober 2022. Majlis ini mengesyorkan kepada presiden calon pengerusi dan ahli bagi sembilan suruhanjaya yang disenaraikan oleh Perlembagaan, termasuk Suruhanjaya Pilihan Raya, Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, Suruhanjaya Polis Negara, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Sri Lanka dan Suruhanjaya Perolehan Nasional. Pelantikan ke beberapa jawatan kanan lain, termasuk Ketua Hakim Negara dan hakim Mahkamah Agung, Presiden dan hakim Mahkamah Rayuan, Peguam Negara, Gabenor Bank Pusat, Ketua Audit Negara dan Ketua Polis Negara, memerlukan kelulusan Majlis atas syor presiden.[57][60]

Penurunan kuasa

[sunting | sunting sumber]
Peta sembilan wilayah Sri Lanka
Sembilan wilayah Sri Lanka, yang menjadi asas sistem majlis wilayah.

Pindaan Ketiga Belas, yang diperakui pada 14 November 1987, memperkenalkan rangka penurunan kuasa dengan memperuntukkan sebuah majlis wilayah bagi setiap satu daripada sembilan wilayah. Setiap wilayah yang mempunyai majlis wilayah mempunyai seorang gabenor yang dilantik oleh presiden. Jadual Kesembilan Perlembagaan membahagikan bidang pemerintahan kepada Senarai Majlis Wilayah, Senarai Terpelihara bagi kerajaan pusat dan Senarai Bersama yang merangkumi bidang tanggungjawab yang dikongsi.[61][57]

Walau bagaimanapun, pilihan raya majlis wilayah telah lama tertangguh. Setakat Ogos 2026, kesemua majlis wilayah berfungsi tanpa wakil rakyat yang dipilih. Parlimen menyatakan bahawa proses persempadanan kawasan yang diperlukan untuk melaksanakan sistem perwakilan berkadar campuran di bawah Provincial Councils Elections (Amendment) Act, No. 17 of 2017 masih belum diselesaikan, sekali gus mewujudkan halangan undang-undang terhadap penyelenggaraan pilihan raya. Sebuah jawatankuasa pilihan Parlimen ditubuhkan pada 2026 untuk meneliti sistem pilihan raya yang boleh digunakan dan mengemukakan cadangan bagi membolehkan pilihan raya majlis wilayah diadakan semula.[62]

Politik semasa

[sunting | sunting sumber]

Anura Kumara Dissanayake daripada Kuasa Rakyat Nasional (NPP) ialah presiden semasa. Beliau memenangi pilihan raya presiden pada 21 September 2024 dan mula memegang jawatan pada 23 September 2024.[63][64] Harini Amarasuriya, juga daripada NPP, mula menjalankan tugas sebagai perdana menteri pada September 2024 dan mengangkat sumpah sebagai perdana menteri ke-17 pada 18 November 2024 selepas pilihan raya parlimen.[65]

Dalam pilihan raya parlimen pada 14 November 2024, NPP memenangi 159 daripada 225 kerusi, terdiri daripada 141 kerusi daerah dan 18 kerusi Senarai Nasional, sekali gus memperoleh majoriti melebihi dua pertiga. Samagi Jana Balawegaya (SJB) memenangi 40 kerusi dan menjadi kumpulan pembangkang terbesar. Parti lain yang mempunyai perwakilan terbesar ialah Illankai Tamil Arasu Kadchi dengan lapan kerusi dan New Democratic Front dengan lima kerusi; parti dan kumpulan lain memegang baki kerusi.[66][67] Ketua SJB, Sajith Premadasa, telah menjadi Ketua Pembangkang dalam Parlimen Kesepuluh sejak 21 November 2024.[68]

Perbahasan mengenai pembaharuan perlembagaan masih berterusan. Pada 18 Ogos 2026, kerajaan membentangkan Rang Undang-Undang Pindaan Kedua Puluh Dua kepada Perlembagaan untuk Bacaan Kali Pertama, yang antara lain mencadangkan pelanjutan umur persaraan hakim Mahkamah Agung dan Mahkamah Rayuan. Rang undang-undang itu dirujuk kepada jawatankuasa pengawasan sektoral dan beberapa petisyen mengenai keperlembagaannya kemudiannya difailkan di Mahkamah Agung. Setakat 28 Ogos 2026, cadangan tersebut masih merupakan rang undang-undang dan belum menjadi sebahagian daripada Perlembagaan yang berkuat kuasa.[69][70]

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta yang menunjukkan sembilan wilayah Sri Lanka
Sembilan wilayah Sri Lanka.

Sri Lanka dibahagikan kepada sembilan wilayah dan 25 daerah. Di bawah daerah terdapat 340 bahagian sekretariat (Divisional Secretariat Divisions), yang seterusnya dibahagikan kepada bahagian Grama Niladhari.[4] Majlis wilayah diperuntukkan dalam Perlembagaan melalui sistem yang diperkenalkan oleh Pindaan Ketiga Belas pada 1987.[8][61]

Jadual berikut menggunakan angka keluasan rasmi dan penduduk Banci 2024. Kepadatan penduduk diperoleh dengan membahagikan jumlah penduduk dengan keluasan wilayah dan dibundarkan kepada orang terdekat.[54][4]

Wilayah Sri Lanka mengikut keluasan dan penduduk, 2024
Wilayah Daerah Keluasan (km²) Penduduk (2024) Kepadatan penduduk (orang/km²)
Barat Colombo, Gampaha, Kalutara 3,684 6,117,341 1,661
Tengah Kandy, Matale, Nuwara Eliya 5,674 2,714,045 478
Selatan Galle, Matara, Hambantota 5,544 2,606,679 470
Utara Jaffna, Kilinochchi, Mannar, Mullaitivu, Vavuniya 8,884 1,150,148 129
Timur Ampara, Batticaloa, Trincomalee 9,996 1,783,214 178
Barat Laut Kurunegala, Puttalam 7,888 2,586,972 328
Tengah Utara Anuradhapura, Polonnaruwa 10,472 1,407,610 134
Uva Badulla, Monaragala 8,500 1,399,892 165
Sabaragamuwa Ratnapura, Kegalle 4,968 2,015,899 406

Wilayah Barat merupakan kawasan paling ramai penduduk dan menempatkan lebih daripada satu perempat penduduk negara, termasuk kawasan metropolitan Colombo. Wilayah Utara pula mempunyai jumlah penduduk paling kecil antara sembilan wilayah.[4]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Ladang teh hijau di kawasan tanah tinggi Sri Lanka
Penanaman teh merupakan salah satu kegiatan pertanian dan eksport yang lama dikaitkan dengan ekonomi Sri Lanka.

Sri Lanka mempunyai ekonomi campuran dengan sektor perkhidmatan sebagai penyumbang terbesar kepada pengeluaran negara. Menurut profil ekonomi kerajaan bagi 2024, sektor perkhidmatan menyumbang sekitar 59.2% kepada ekonomi, industri 26.7% dan pertanian 7.5%. Antara kegiatan ekonomi penting ialah tekstil dan pakaian, pengeluaran serta eksport teh, pertanian dan pelancongan.[11]

Menurut data World Bank bagi 2024, keluaran dalam negara kasar (KDNK) nominal Sri Lanka ialah sekitar AS$98.96 bilion atau AS$4,516 per kapita.[71][72] Berdasarkan pariti kuasa beli, KDNK pada tahun yang sama berjumlah kira-kira Int$342.6 bilion atau Int$15,633 per kapita.[73][74]

Pertanian komersial mempunyai sejarah yang panjang sejak zaman kolonial. Teh kekal sebagai barangan eksport yang penting, sementara getah, kelapa, rempah dan hasil pertanian lain turut dihasilkan. Dalam sektor perindustrian, pembuatan pakaian dan tekstil merupakan kegiatan eksport utama. Pelancongan pula menghubungkan ekonomi negara dengan warisan sejarah, pantai, hidupan liar dan kawasan pergunungannya; Sri Lanka merekodkan lebih daripada dua juta ketibaan pelancong pada 2024.[11]

Krisis ekonomi dan pemulihan

[sunting | sunting sumber]

Sri Lanka mengalami krisis ekonomi yang teruk pada awal 2020-an, ketika kekurangan pertukaran asing dan masalah hutang menjejaskan kemampuan mengimport bahan api, makanan, ubat dan barangan penting. IMF menyifatkan keadaan tersebut sebagai krisis ekonomi yang teruk dan meluluskan Kemudahan Dana Lanjutan selama 48 bulan pada Mac 2023 bagi menyokong pemulihan kestabilan makroekonomi, kelestarian hutang, kestabilan kewangan dan pembaharuan struktur.[50]

Ekonomi kemudiannya kembali berkembang. KDNK sebenar meningkat sebanyak 5% pada 2024 dan sekali lagi sebanyak 5% pada 2025. Pada Mei 2026, Lembaga Eksekutif IMF melengkapkan gabungan semakan kelima dan keenam program tersebut, yang memberikan akses segera kepada SDR 508 juta dan menjadikan jumlah pengeluaran di bawah pengaturan itu SDR 1.778 bilion, kira-kira AS$2.4 bilion pada ketika itu. IMF bagaimanapun terus mengenal pasti risiko luaran terhadap pemulihan dan menekankan kepentingan mengekalkan kestabilan makroekonomi serta kemajuan penyusunan semula hutang.[12]

Ketidaksamaan ekonomi masih menjadi salah satu ukuran penting pembangunan sosial. Pemerhatian terkini World Bank bagi pekali Gini Sri Lanka ialah 37.7 untuk 2019.[1] Dalam Indeks Pembangunan Manusia bagi data 2023, Sri Lanka mencatat nilai 0.776 dan berada di kedudukan ke-89 daripada 193 negara dan wilayah yang dinilai.[2]

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Banci 2024 merekodkan 21,781,800 orang penduduk, meningkat sebanyak 1,422,361 berbanding banci 2012. Purata kadar pertumbuhan penduduk tahunan antara kedua-dua banci ialah 0.5%. Wilayah Barat merangkumi 28.1% daripada jumlah penduduk, menjadikannya wilayah paling ramai penduduk, manakala Wilayah Utara mempunyai bahagian terkecil, iaitu sekitar 5.3%.[4]

Struktur umur penduduk semakin menua. Pada 2024, 20.7% penduduk berumur di bawah 15 tahun, 66.7% berumur antara 15 dengan 64 tahun dan 12.6% berumur 65 tahun atau lebih. Bahagian penduduk berumur 65 tahun ke atas telah meningkat dengan ketara daripada 7.9% pada 2012.[4]

Etnik

[sunting | sunting sumber]

Sri Lanka merupakan negara berbilang etnik. Banci 2024 merekodkan 16,144,037 orang Sinhala atau 74.12% daripada penduduk. Orang Tamil Sri Lanka berjumlah 2,681,627 atau 12.31%, Moor Sri Lanka atau Muslim sebagai kategori etnik banci berjumlah 2,283,246 atau 10.47%, manakala Tamil India atau Tamil Malayaga berjumlah 600,360 atau 2.76%.[4]

Kumpulan yang lebih kecil termasuk 31,721 orang Burgher (0.15%), 26,650 orang Melayu (0.12%), serta komuniti Sri Lanka Chetty, Bharatha dan Vedda.[75] Taburan etnik berbeza mengikut wilayah: orang Sinhala merupakan majoriti besar di sebahagian besar selatan, tengah dan barat negara, orang Tamil Sri Lanka membentuk majoriti sangat besar di Wilayah Utara, sementara Wilayah Timur mempunyai komposisi etnik yang lebih bercampur.[4]

Bahasa

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Sinhala dan Tamil mempunyai kedudukan sebagai bahasa rasmi dan bahasa kebangsaan menurut Perlembagaan. Bahasa Inggeris ditetapkan sebagai bahasa penghubung, dan digunakan dalam pelbagai bidang pentadbiran, pendidikan tinggi, perniagaan serta komunikasi antara masyarakat.[8]

Banci 2024 melaporkan tahap celik huruf keseluruhan bagi penduduk berumur 10 tahun ke atas sebanyak 97.4%. Data banci turut menunjukkan penggunaan dan keupayaan membaca serta menulis dalam lebih daripada satu bahasa merupakan ciri penting masyarakat Sri Lanka, khususnya di kawasan bandar dan dalam sistem pendidikan.[4]

Agama

[sunting | sunting sumber]
Kompleks Sri Dalada Maligawa dengan bangunan beratap merah dan dinding putih
Sri Dalada Maligawa di Kandy.

Agama Buddha merupakan agama terbesar di Sri Lanka. Menurut Banci 2024, 69.8% penduduk menganut agama Buddha, hampir seluruhnya dalam tradisi Theravada. Penganut Hindu membentuk 12.6%, Islam 10.7%, Katolik Roma 5.6% dan denominasi Kristian lain 1.3%.[4]

Agama berkait rapat dengan sebahagian besar warisan sejarah negara. Sri Maha Bodhi dan monumen Buddha di Anuradhapura merupakan pusat penting dalam tradisi Buddha, manakala Sri Dalada Maligawa di Kandy dikaitkan dengan relik gigi Buddha dan mempunyai kedudukan besar dalam sejarah politik serta keagamaan kerajaan Kandy. Tradisi Hindu mempunyai kehadiran yang kuat terutama dalam kalangan masyarakat Tamil, manakala Islam berakar dalam komuniti Moor dan Melayu. Agama Kristian berkembang terutama sejak zaman hubungan dan penjajahan Eropah.

Pendidikan dan kesihatan

[sunting | sunting sumber]

Sri Lanka mempunyai kadar celik huruf yang tinggi berbanding banyak negara yang mempunyai tahap pendapatan serupa. Banci 2024 merekodkan kadar celik huruf 97.4% dalam kalangan penduduk berumur 10 tahun ke atas, iaitu 97.9% dalam kalangan lelaki dan 97.0% dalam kalangan wanita.[4]

Pelaburan jangka panjang dalam pendidikan asas dan penjagaan kesihatan awam telah menjadi antara faktor yang menyokong pencapaian pembangunan manusia Sri Lanka. UNDP mengenal pasti akses luas kepada pendidikan asas dan penjagaan kesihatan asas sebagai antara faktor utama yang menyumbang kepada prestasi pembangunan manusianya sejak beberapa dekad.[76] Penuaan penduduk yang semakin ketara pada masa yang sama meningkatkan kepentingan perkhidmatan kesihatan, penjagaan warga tua dan perlindungan sosial.[4]

Budaya

[sunting | sunting sumber]

Kebudayaan Sri Lanka berkembang daripada pertemuan tradisi masyarakat Sinhala dan Tamil dengan agama Buddha Theravada, Hinduisme, Islam dan Kristian, serta hubungan perdagangan di Lautan Hindi dan pengalaman penjajahan Portugis, Belanda dan British. Kepelbagaian sejarah ini tercermin dalam seni bina keagamaan dan sekular, kesusasteraan, seni persembahan, muzik, filem, masakan serta adat masyarakat di pelbagai wilayah pulau tersebut.

Simbol kebangsaan

[sunting | sunting sumber]

Bendera kebangsaan Sri Lanka berasal daripada panji Kerajaan Kandy yang digunakan oleh raja terakhirnya, Sri Vikrama Rajasinha. Selepas kemerdekaan pada 1948, sebuah Jawatankuasa Bendera Kebangsaan dibentuk dan reka bentuk yang diluluskan pada Februari 1950 mengekalkan singa bersenjata pedang serta memasukkan jalur hijau dan jingga. Reka bentuk itu kemudiannya disemak dengan penggunaan empat helai daun bo di penjuru dan distandardkan melalui spesifikasi SLS 693-1985.[77] Jata negara semasa pula digunakan sejak 1972 dan menampilkan singa emas memegang pedang sebagai unsur utamanya.[78]

Lagu kebangsaan, Sri Lanka Matha, berasal daripada karya Ananda Samarakoon yang dipilih melalui pertandingan selepas kemerdekaan. Lagu itu pertama kali dipersembahkan sebagai lagu kebangsaan sempena ulang tahun keempat kemerdekaan pada 1952; teks Tamilnya membawa makna yang sama dengan teks Sinhala.[78]

Simbol semula jadi negara termasuk pokok na, yang diisytiharkan sebagai pokok kebangsaan pada 26 Februari 1986, dan ayam hutan Sri Lanka, spesies endemik yang menjadi burung kebangsaan.[78] Bunga kebangsaan ialah manel atau teratai biru (Nymphaea nouchali). Walaupun bunga kebangsaan telah diisytiharkan pada 1986, Kabinet pada 2015 menetapkan penggunaan nama saintifik Nymphaea nouchali Burm.f. dan imej spesies yang betul bagi mengatasi ketidakselarasan dalam pengenalpastian bunga tersebut.[79]

Seni dan seni bina

[sunting | sunting sumber]
Lukisan dinding yang menggambarkan tokoh wanita di Sigiriya
Sebahagian lukisan dinding di Sigiriya.

Warisan seni bina Sri Lanka merangkumi bandar dan kompleks keagamaan purba, binaan istana, kuil gua serta seni bina zaman penjajahan. Negara ini mempunyai lapan Tapak Warisan Dunia UNESCO, enam daripadanya diklasifikasikan sebagai tapak kebudayaan, iaitu Kota Suci Anuradhapura, Kota Purba Polonnaruwa, Kota Purba Sigiriya, Kota Suci Kandy, Bandar Lama Galle dan Kubu Pertahanannya serta Kuil Gua Rangiri Dambulla. Dua tapak lain diklasifikasikan sebagai warisan semula jadi.[80]

Tapak-tapak tersebut menggambarkan beberapa lapisan penting dalam sejarah seni bina pulau itu. Sigiriya ialah bekas ibu kota Kashyapa I pada akhir abad ke-5 yang dibina pada cerun dan puncak batu granit setinggi kira-kira 180 meter, dengan galeri, tangga dan tinggalan seni bina monumental.[81] Di Dambulla, lima tempat suci di dalam gua memelihara sekitar 2,100 meter persegi lukisan dinding Buddha dan 157 arca, hasil perkembangan berterusan kompleks tersebut sebagai pusat ziarah selama lebih daripada dua alaf.[82] Kubu Galle pula memperlihatkan pertemuan prinsip perancangan dan seni bina Eropah dengan tradisi Asia Selatan, khususnya selepas pembangunan bandar itu oleh Portugis dan Belanda dari abad ke-16 hingga abad ke-18.[83]

Seni visual moden berkembang dengan ketara pada abad ke-20. '43 Group, yang ditubuhkan pada 1943, lazimnya dianggap sebagai kolektif seni moden pertama Sri Lanka dan menjadi wadah penting bagi percubaan dalam lukisan serta fotografi moden.[84] Dalam seni bina moden, Minnette de Silva mempelopori pendekatan yang menggabungkan konkrit dan bahan moden dengan tanah, buluh, tekstil tenunan tangan, kerja lakuer serta pertukangan tempatan. Beliau menjadi wanita pertama dari Sri Lanka yang menjalankan amalan seni bina sendiri dan wanita Asia pertama yang diterima sebagai sekutu Royal Institute of British Architects pada 1948.[85] Geoffrey Bawa kemudiannya menjadi salah seorang arkitek Sri Lanka yang paling berpengaruh, dengan karya yang menyesuaikan seni bina moden kepada landskap, iklim dan konteks tempatan.[86]

Kraftangan turut menjadi sebahagian penting daripada seni hiasan. Pembuatan Dumbara Ratā Kalāla, iaitu tikar tenunan tangan daripada gentian tumbuhan hana yang dihiasi corak simbolik dan secara tradisi dikaitkan dengan komuniti kinnara di kawasan Dumbara, dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2021.[87]

Kesusasteraan

[sunting | sunting sumber]

Tradisi kesusasteraan Sri Lanka berkembang dalam beberapa bahasa, dengan bahasa Pali, Sinhala dan Tamil mempunyai sejarah bertulis yang panjang. Antara karya Pali yang paling penting ialah kronik Buddha Dīpavaṃsa, yang disusun sekitar abad ke-4, dan Mahāvaṃsa, yang dibentuk pada sekitar abad ke-5 berdasarkan tradisi kronik terdahulu. Teks-teks vaṃsa ini menjadi sumber penting bagi kajian sejarah awal Sri Lanka, tetapi sebagai karya keagamaan dan historiografi tradisional, kandungannya turut mengandungi pembinaan naratif dan unsur legenda yang perlu dinilai secara kritis oleh ahli sejarah.[88][89]

Bukti bertulis awal bagi Sinhala terdapat pada prasasti dalam bentuk awal aksara Brahmi dari abad ke-3 dan ke-2 SM, manakala karya kesusasteraan Sinhala yang masih wujud dapat dijejaki sekurang-kurangnya hingga abad ke-9. Tradisinya merangkumi prosa dan puisi serta berkembang dalam hubungan rapat dengan kesusasteraan Buddha Pali dan Sanskrit.[90]

Kesusasteraan Tamil Sri Lanka pula merupakan cabang tersendiri dalam dunia kesusasteraan Tamil yang lebih luas. Penulisan moden dan kontemporari merangkumi pengalaman tempatan di Sri Lanka serta tema migrasi, peperangan, pelarian, alam sekitar dan diaspora. Kajian kesusasteraan transnasional Tamil turut menempatkan karya penulis Sri Lanka dalam hubungan dengan variasi bahasa dan pengalaman sosial yang berbeza di seluruh dunia berbahasa Tamil.[91]

Muzik dan seni persembahan

[sunting | sunting sumber]
Penari Kandyan dengan pemain gendang di Kandy
Persembahan tarian Kandyan di Kandy.

Seni tari tradisional Sinhala lazimnya dibahagikan kepada tiga tradisi wilayah utama, iaitu tarian Kandyan atau tanah tinggi, tarian tanah rendah dan tarian Sabaragamuwa. Ketiga-tiganya mempunyai bentuk gerak, kostum dan tradisi genderang yang tersendiri. Kedudukan tradisi tersebut dalam pendidikan seni formal dicerminkan oleh University of the Visual and Performing Arts di Colombo, yang mempunyai jabatan khusus bagi tarian Kandyan, tarian tanah rendah, tarian Sabaragamuwa dan muzik perkusi.[92]

Dalam kalangan masyarakat Tamil, kooththu merupakan bentuk teater komuniti yang menggabungkan lakonan, nyanyian, muzik dan tarian, dengan tradisi yang amat ketara di kawasan seperti Batticaloa.[93] Penyelidikan etnomuzikologi turut mencatatkan peranan kooththu dalam kebudayaan Tamil di utara dan timur Sri Lanka serta pembaharuan bentuk tersebut pada abad ke-20.[94]

Sri Lanka juga mempunyai tradisi teater boneka bertali yang dikenali sebagai Rūkada Nātya. Bentuk persembahan ini secara tradisi dikaitkan dengan komuniti pembuat dan penggiat boneka di kawasan pesisir selatan, khususnya sekitar Ambalangoda, dan dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2018.[95]

Muzik popular Sri Lanka pula merangkumi bentuk tempatan serta genre yang terhasil daripada hubungan antara budaya. Antaranya ialah baila, yang perkembangannya berkait dengan pertemuan kebudayaan semasa zaman Portugis. Bentuk chorus baila pada abad ke-20 khususnya dikaitkan dengan pemuzik Wally Bastiansz, seorang anggota masyarakat Burgher yang mempunyai latar keturunan Portugis, Belanda dan Sinhala.[96]

Filem, televisyen dan media

[sunting | sunting sumber]

Industri filem Sri Lanka bermula pada zaman akhir pemerintahan British. Kadawunu Poronduwa (Broken Promise), yang ditayangkan pada 1947, merupakan filem bersuara pertama negara itu. Pada dekad berikutnya, Lester James Peries membantu mengembangkan pembikinan filem di luar sistem studio melalui karya seperti Rekava (1956) dan Gamperaliya (1963). Pembikin filem kemudian seperti Dharmasena Pathiraja dan Sumitra Peries memperluas perhatian sinema Sri Lanka kepada perubahan sosial dan politik, sementara generasi berikutnya menghasilkan karya mengenai perang saudara, identiti dan akibat konflik.[97]

Penyiaran radio mempunyai sejarah yang lebih panjang. Perkhidmatan radio rasmi bermula pada 16 Disember 1925 dan disusun semula sebagai Radio Ceylon pada 1 Oktober 1949. Pada 5 Januari 1967, institusi itu menjadi Sri Lanka Broadcasting Corporation (SLBC). SLBC terus menyediakan siaran domestik dalam bahasa Sinhala, Tamil dan Inggeris.[98]

Televisyen diperkenalkan pada 1979 apabila Independent Television Network (ITN) memulakan operasi pada 13 April tahun tersebut sebagai perkhidmatan televisyen pertama Sri Lanka.[99] Sri Lanka Rupavahini Corporation kemudian ditubuhkan melalui Akta Sri Lanka Rupavahini Corporation No. 6 Tahun 1982 dan mula bersiaran pada 15 Februari 1982. Perbadanan itu menghasilkan rancangan dalam bahasa Sinhala, Tamil dan Inggeris.[100]

Masakan

[sunting | sunting sumber]
Hidangan nasi Sri Lanka dengan beberapa jenis kari dan sayur
Hidangan nasi dan kari Sri Lanka yang terdiri daripada beberapa jenis kari serta sayur.

Masakan Sri Lanka memperlihatkan variasi wilayah dan komuniti yang ketara. Penggunaannya yang meluas terhadap beras, kelapa dan rempah dipadukan dengan tradisi masakan Sinhala, Tamil, Muslim dan masyarakat lain, di samping pengaruh perdagangan India, Arab dan Melayu serta zaman Portugis, Belanda dan British. Masakan pesisir banyak menggunakan hasil laut, manakala masakan Tamil di utara mempunyai hubungan yang rapat dengan tradisi kulinari India Selatan.[101]

Nasi dan kari merupakan hidangan asas yang biasanya disertai beberapa jenis kari sayur, ikan atau daging bersama acar, sambol dan papadum. Hidangan lain yang tersebar luas termasuk appa atau hoppers, iaitu lempeng berbentuk mangkuk daripada tepung beras yang diperam dengan santan; indi appa atau string hoppers, yang dibuat daripada adunan tepung beras yang ditekan menjadi untaian halus; serta kottu roti, roti yang dicincang di atas plat panas bersama sayur, telur atau daging dan rempah. Pol sambol, campuran kelapa parut, cili, bawang dan limau, merupakan salah satu iringan yang lazim.[102] Kiribath, iaitu nasi yang dimasak dengan santan, pula mempunyai kaitan dengan perayaan dan upacara tertentu.[103]

Penghasilan makanan turut mempunyai unsur warisan tidak ketara. Kithul Madeema atau Kithul Kapeema, iaitu teknik tradisional menyadap nira palma kithul, dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2025. Nira tersebut boleh direbus menjadi sirap kithul, diproses menjadi gula pepejal atau digunakan untuk menghasilkan beberapa produk lain.[104]

Sukan

[sunting | sunting sumber]

Walaupun bola tampar diiktiraf sebagai sukan kebangsaan Sri Lanka,[105] kriket mempunyai kedudukan yang amat menonjol dalam sukan negara itu. Sri Lanka menjadi salah satu tuan rumah Piala Dunia Kriket 1996 bersama India dan Pakistan dan memenangi kejohanan tersebut buat kali pertama selepas menewaskan Australia dengan tujuh wiket dalam perlawanan akhir. Aravinda de Silva memainkan peranan utama dengan tiga wiket dan 107 larian tanpa tewas dalam perlawanan akhir itu.[106] Pasukan kebangsaan kemudian memenangi Piala Dunia T20 Lelaki ICC 2014, dua tahun selepas menjadi naib juara kejohanan yang dianjurkan di Sri Lanka pada 2012.[107]

Olahraga turut menghasilkan antara pencapaian antarabangsa terpenting Sri Lanka. Duncan White memenangi pingat perak acara 400 meter berpagar pada Sukan Olimpik Musim Panas 1948 di London, hanya beberapa bulan selepas kemerdekaan Ceylon. Lebih setengah abad kemudian, Susanthika Jayasinghe memenangi pingat perak acara 200 meter wanita pada Sukan Olimpik Musim Panas 2000 di Sydney selepas kedudukan asalnya disemak susulan pembatalan keputusan Marion Jones kerana kesalahan doping.[108]

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Kereta api biru melintasi Jambatan Sembilan Gerbang yang dikelilingi tumbuh-tumbuhan hijau
Sebuah kereta api melintasi Jambatan Sembilan Gerbang berhampiran Ella.

Sistem pengangkutan Sri Lanka menghubungkan pusat penduduk utama, kawasan pertanian, pelabuhan dan lapangan terbang melalui rangkaian jalan raya dan kereta api. Sri Lanka Railways mengendalikan rangkaian kereta api negara. Jadual rasminya pada 2026 merangkumi Laluan Utama, Matale, Puttalam, Utara, Talaimannar, Batticaloa, Trincomalee, Pantai dan Lembah Kelani, yang menyediakan hubungan antara Colombo dengan kawasan tengah, utara, timur dan sepanjang pesisir barat serta selatan.[109]

Lapangan Terbang Antarabangsa Bandaranaike di Katunayake berhampiran Colombo merupakan lapangan terbang antarabangsa utama negara dan dikendalikan oleh Airport and Aviation Services (Sri Lanka).[110]

Kedudukan Sri Lanka berhampiran laluan perkapalan utama Lautan Hindi turut menjadikan pelabuhan penting kepada perdagangan antarabangsa. Pelabuhan Colombo ialah pelabuhan utama negara, manakala pihak berkuasa pelabuhan turut menyenaraikan pelabuhan di Galle, Trincomalee, Hambantota, Kankesanthurai dan Oluvil.[111]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 "Gini index - Sri Lanka". World Bank. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  2. 1 2 "Human Development in the Age of AI: A Call for Inclusive Transformation". United Nations Development Programme. 20 Jun 2025. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  3. 1 2 3 "National Profile & Geography". Ministry of Foreign Affairs, Foreign Employment & Tourism, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Census of Population and Housing - 2024" (PDF). Department of Census and Statistics, Sri Lanka. 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  5. 1 2 "1815 Convention". Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  6. ↑ "Dominion Status". Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  7. ↑ "Republic". Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  8. 1 2 3 "The Constitution of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka" (PDF). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  9. ↑ "Current President". Presidential Secretariat of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  10. ↑ "Dr. Harini Amarasuriya". Prime Minister's Office, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  11. 1 2 3 "Economy & Labour". Ministry of Foreign Affairs, Foreign Employment & Tourism, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  12. 1 2 "IMF Executive Board Completes the Combined Fifth and Sixth Reviews Under the Extended Fund Facility for Sri Lanka". International Monetary Fund. 27 Mei 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  13. 1 2 "Sri Lanka". World Heritage Convention. UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  14. ↑ Geiger, Wilhelm (1912). "VII". The Mahāvaṃsa or the Great Chronicle of Ceylon. London: Henry Frowde, Oxford University Press. m/s. 58.
  15. ↑ Glover, Ian C. (7 Mac 2016). "Taprobane". Oxford Classical Dictionary. Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199381135.013.6220.
  16. ↑ Henry, Justin W. (28 Julai 2019). "Explorations in the Transmission of the Ramayana in Sri Lanka". South Asia: Journal of South Asian Studies. 42 (4): 732–746. doi:10.1080/00856401.2019.1631739.
  17. ↑ "Carian Umum: Langkapura". Pusat Rujukan Persuratan Melayu. Dewan Bahasa dan Pustaka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  18. 1 2 "Carian Umum: Ceylon". Pusat Rujukan Persuratan Melayu. Dewan Bahasa dan Pustaka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  19. ↑ Biedermann, Zoltán (2009). "Ceilão". Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  20. ↑ "Sri Lanka". Office of the Historian. United States Department of State. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  21. ↑ "The Constitution of Sri Lanka" (PDF). Parliament of Sri Lanka. 1972. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  22. ↑ "Timeline of country name changes in HMG use: 1919 to present". GOV.UK. Foreign, Commonwealth & Development Office. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  23. ↑ "Constitution of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka" (PDF). Parliament of Sri Lanka. 1978. Perkara 1 dan 172. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  24. ↑ "Lawatan Rasmi YB Dato' Seri Diraja Dr. Zambry Abdul Kadir, Menteri Luar Negeri Malaysia ke Republik Demokratik Sosialis Sri Lanka, 9 hingga 12 Oktober 2023". Portal Rasmi Kementerian Luar Negeri Malaysia. Kementerian Luar Negeri Malaysia. 9 Oktober 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  25. ↑ "Buddhist Meditation Monasteries of Ancient Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  26. ↑ "Sacred City of Anuradhapura" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  27. ↑ "Ancient City of Sigiriya" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  28. ↑ "Ancient City of Polonnaruwa" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  29. ↑ Gunasinghe, Pattiyage Ananda Tissa (1970). "The political history of the Kingdoms of Yapahuwa, Kurunegala and Gampala" (dalam bahasa Inggeris). University of Peradeniya. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  30. ↑ Pathmanathan, S. (1979). "The Kingdom of Jaffna - Propaganda? or History?". The Sri Lanka Journal of the Humanities. 5 (1–2). University of Peradeniya: 101–125. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  31. ↑ "Sacred City of Kandy" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  32. ↑ Holt, John Clifford, penyunting (2011). The Sri Lanka Reader: History, Culture, Politics. Duke University Press. m/s. 133–134. ISBN 978-0-8223-4982-2.
  33. ↑ Strathern, Alan (2004). "Theoretical Approaches to Sri Lankan History and the Early Portuguese Period". Modern Asian Studies. 38 (1): 190–226. doi:10.1017/S0026749X04001052.
  34. ↑ "1815 Convention" (dalam bahasa Inggeris). Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  35. ↑ Wenzlhuemer, Roland (2007). "Indian Labour Immigration and British Labour Policy in Nineteenth-Century Ceylon". Modern Asian Studies. 41 (3): 575–602. doi:10.1017/S0026749X06002538.
  36. ↑ "Dominion Status" (dalam bahasa Inggeris). Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  37. 1 2 Abeyratne, Rehan (2019). "Uncertain sovereignty: Ceylon as a Dominion 1948–1972". International Journal of Constitutional Law. 17 (4): 1258–1282. doi:10.1093/icon/moz079.
  38. 1 2 Dewasiri, Nirmal Ranjith (19 April 2023). "Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780190277727.013.749. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  39. ↑ "Becoming a republic" (dalam bahasa Inggeris). Department of National Archives, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  40. 1 2 3 "Heads of State" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  41. ↑ "Sessions of Parliament" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  42. ↑ "Constitution" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  43. ↑ "Protection gaps: child soldier rehabilitation and militarized governance in Sri Lanka". International Affairs (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  44. ↑ "Post-armed Conflict Trajectories in Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). Cambridge University Press. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  45. ↑ "Amendments upto the Seventeenth Amendment" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  46. ↑ "Statement by the UN Resident Coordinator in Sri Lanka on the 20th Anniversary of the 2004 Indian Ocean Tsunami" (dalam bahasa Inggeris). United Nations in Sri Lanka. 26 Disember 2024. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  47. ↑ "Statement by the Secretary-General on arrival in Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). United Nations. 22 Mei 2009. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  48. ↑ "Statement attributable to the spokesperson for the Secretary-General on terrorist attacks in Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). United Nations in Sri Lanka. 21 April 2019. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  49. ↑ "Sri Lanka: Request for an Extended Arrangement Under the Extended Fund Facility—Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). International Monetary Fund. 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  50. 1 2 "IMF Executive Board Approves US$3 Billion Under the New Extended Fund Facility (EFF) Arrangement for Sri Lanka" (dalam bahasa Inggeris). International Monetary Fund. 20 Mac 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  51. ↑ "Hon. Mahinda Yapa Abeywardana, Speaker and the Parliament of Sri Lanka congratulate the New President elect" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. 24 September 2024. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  52. ↑ "General Election 2024 - Results" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  53. ↑ "Dr. Harini Amarasuriya" (dalam bahasa Inggeris). Prime Minister's Office, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  54. 1 2 "Area of Sri Lanka by Province and District" (PDF). Statistical Abstract 2024. Department of Census and Statistics, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  55. ↑ "Central Highlands of Sri Lanka". UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  56. ↑ "Sinharaja Forest Reserve". UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  57. 1 2 3 4 5 6 7 "The Constitution of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka (As amended up to 31st October 2022)" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Parliament Secretariat. 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  58. 1 2 "The Electoral System" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  59. ↑ "Conduct of the Elections" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  60. ↑ "Constitutional Council" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  61. 1 2 "Amendments upto the Seventeenth Amendment" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  62. ↑ "Select Committee of Parliament to look into and report to Parliament on the matter of selecting the Electoral System under which the Provincial Council Elections should be held and submit its proposals and recommendations in that regard" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  63. ↑ "Presidential Election - 2024/09/21: Final Result" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Election Commission of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  64. ↑ "The President" (dalam bahasa Inggeris). Presidential Secretariat. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  65. ↑ "Dr. Harini Amarasuriya" (dalam bahasa Inggeris). Prime Minister's Office, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  66. ↑ "General Election 2024 - Results" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  67. ↑ "Party Composition of the Parliament" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  68. ↑ "Hon. Sajith Premadasa, M.P." (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  69. ↑ "Twenty-Second Amendment to the Constitution, Including Provisions to Extend the Retirement Age of Supreme Court and Court of Appeal Judges, Presented to Parliament" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. 18 Ogos 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  70. ↑ "Bills" (dalam bahasa Inggeris). Parliament of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  71. ↑ "GDP (current US$) - Sri Lanka". World Bank. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  72. ↑ "GDP per capita (current US$) - Sri Lanka". World Bank. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  73. ↑ "GDP, PPP (current international $) - Sri Lanka". World Bank. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  74. ↑ "GDP per capita, PPP (current international $) - Sri Lanka". World Bank. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  75. ↑ "Census of Population and Housing 2024: Final Population Information". Department of Census and Statistics, Sri Lanka. 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  76. ↑ "Reaching every Sri Lankan: Human Development Achievements and Challenges". United Nations Development Programme. 27 Februari 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  77. ↑ "Dominion Status". Department of National Archives (dalam bahasa Inggeris). Government of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  78. 1 2 3 "Country Overview". GOV.LK (dalam bahasa Inggeris). Government of Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  79. ↑ "Press briefing of Cabinet Decision taken on 2015-06-10" (dalam bahasa Inggeris). Cabinet Office, Government of Sri Lanka. 10 Jun 2015. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  80. ↑ "Sri Lanka". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  81. ↑ "Ancient City of Sigiriya". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  82. ↑ "Rangiri Dambulla Cave Temple". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  83. ↑ "Old Town of Galle and its Fortifications". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  84. ↑ "Art" (dalam bahasa Inggeris). Museum of Modern and Contemporary Art Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  85. ↑ "Remembering Minnette de Silva: the architect in a sari" (dalam bahasa Inggeris). Royal Institute of British Architects. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  86. ↑ "Geoffrey Bawa" (dalam bahasa Inggeris). Geoffrey Bawa Trust. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  87. ↑ "Traditional craftsmanship of making Dumbara Ratā Kalāla". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  88. ↑ Walters, Jonathan S. (2000). "Buddhist History: The Sri Lankan Pāli Vaṃsas and Their Commentary". Querying the Medieval: Texts and the History of Practices in South Asia (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. m/s. 99–164. doi:10.1093/oso/9780195124309.003.0003. ISBN 9780195124309.
  89. ↑ "Mahāvaṃsa" (dalam bahasa Inggeris). Pali Text Society. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  90. ↑ "Sinhala". Department of Asian Studies (dalam bahasa Inggeris). Cornell University. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  91. ↑ Whittington, Rebecca (2024). "Transnational Tamil Literature, Dialect, and Environment". Dalam Anjaria, Ulka; Nerlekar, Anjali (penyunting). The Oxford Handbook of Modern Indian Literatures (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. m/s. 305–321. doi:10.1093/oxfordhb/9780197647912.013.37.
  92. ↑ "Faculty of Dance and Drama" (dalam bahasa Inggeris). University of the Visual and Performing Arts. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  93. ↑ "Kooththu Drama in Batticaloa". Department of Fine Arts (dalam bahasa Inggeris). University of Peradeniya. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  94. ↑ Sykes, Jim (2018). "Sri Lankan Tamil Musical Giving: An Introduction". The Musical Gift: Sonic Generosity in Post-War Sri Lanka (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. m/s. 97–118. doi:10.1093/oso/9780190912024.003.0005.
  95. ↑ "Rūkada Nātya, traditional string puppet drama in Sri Lanka". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  96. ↑ De Silva Jayasuriya, Shihan (2024). "Theorising on the Genesis of Chorus Baila". Muzikološki Zbornik (dalam bahasa Inggeris). 60 (2). University of Ljubljana Press. doi:10.4312/mz.60.2.9-32.{{cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  97. ↑ Devapriya, Uditha (9 Julai 2026). "10 great Sri Lankan films" (dalam bahasa Inggeris). British Film Institute. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  98. ↑ "SLBC celebrates 100 years of pioneering Radio" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Mass Media, Sri Lanka. 16 Disember 2025. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  99. ↑ "ITN chalks up 46 today" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Mass Media, Sri Lanka. 5 Jun 2025. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  100. ↑ "About Us" (dalam bahasa Inggeris). Sri Lanka Rupavahini Corporation. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  101. ↑ "Sri Lankan Cuisine" (dalam bahasa Inggeris). Central Province Tourism Department. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  102. ↑ "So Rich In Flavours". Sri Lanka Tourism (dalam bahasa Inggeris). Sri Lanka Tourism Development Authority. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  103. ↑ "So Rich In Flavours". Sri Lanka Tourism (dalam bahasa Inggeris). Sri Lanka Tourism Development Authority. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  104. ↑ "Kithul Madeema/Kithul Kapeema, an ancient indigenous technology for tapping Kithul in Sri Lanka". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  105. ↑ "Volleyball" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Youth & Sports, Sri Lanka. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  106. ↑ "Men's Cricket World Cup 1996 – Overview" (dalam bahasa Inggeris). International Cricket Council. 7 Mac 2019. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  107. ↑ "A brief history of the ICC Men's T20 World Cup" (dalam bahasa Inggeris). International Cricket Council. 29 Januari 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  108. ↑ "White and Jayasinghe highlight 100 years of the Sri Lankan athletics federation" (dalam bahasa Inggeris). World Athletics. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  109. ↑ "Train Schedule". Sri Lanka Railways. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  110. ↑ "VCBI - Bandaranaike International Airport Colombo". Airport and Aviation Services (Sri Lanka). Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  111. ↑ "Sri Lanka Ports Authority". Sri Lanka Ports Authority. Dicapai pada 28 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Sri_Lanka&oldid=6942669"