Malawi

Republik Malawi Dziko la Malaŵi (Chichewa) Charu cha Malaŵi (Tumbuka)
Bendera Jata negara
Cogan kata: bahasa Inggeris: Unity and Freedom "Perpaduan dan Kebebasan"
Lagu kebangsaan: Mlungu dalitsani Malaŵi "Tuhan, berkatilah Malawi"
Lokasi Malawi di Afrika
Ibu negara dan bandar terbesar}	Lilongwe 13°57′S 33°42′T
Bahasa rasmi	Inggeris
Kumpulan etnik (2018)	34.4% Chewa 18.9% Lomwe 13.3% Yao 10.4% Ngoni 9.2% Tumbuka 13.8% lain-lain
Agama (2018)	77.3% Kristian 13.8% Islam 5.6% agama lain 2.1% tidak beragama 1.1% agama tradisional
Demonim	Orang Malawi
Pemerintah	Republik berperlembagaan berpresiden unitari
• Presiden	Peter Mutharika
• Naib Presiden Pertama	Jane Ansah
• Naib Presiden Kedua	Enoch Chihana
Badan perundangan	Perhimpunan Kebangsaan
Kemerdekaan
• daripada United Kingdom	6 Julai 1964
• Republik diisytiharkan	6 Julai 1966
• Perlembagaan semasa mula berkuat kuasa	18 Mei 1994
Keluasan
• Jumlah	118,484 km2 (45,747 bt2)
• Perairan (%)	20.6
Populasi
• Perkiraan 2026	22,785,535
• Bancian penduduk tahun 2018	17,563,749
• Kepadatan	242/km2 (626.8/sq mi)
KDNK (PPP)	2026
• Jumlah	AS$44.47 bilion
• Per kapita	AS$1,797
KDNK (nominal)	2026
• Jumlah	AS$18.15 bilion
• Per kapita	AS$733
Gini (2019)	38.5 sederhana
HDI (2023)	▲ 0.517 rendah (172)
Mata wang	Kwacha (MWK)
Zon waktu	UTC+2 (CAT)
Kod panggilan	+265
Kod ISO 3166	MW
DPT internet	.mw

Malawi (Jawi: مالاوي; Chichewa: Malaŵi), secara rasmi Republik Malawi, ialah sebuah negara terkurung daratan di bahagian tenggara Afrika. Negara yang panjang dan sempit ini bersempadan dengan Zambia di barat, Tanzania di utara dan timur laut serta Mozambique di timur, selatan dan barat daya. Tasik Malawi, yang terletak di dalam sistem Lembah Retakan Besar, mendominasi bahagian timur negara dan membentuk sebahagian besar kawasan perairannya. Lilongwe ialah ibu negara dan bandar terbesar, manakala Blantyre merupakan pusat perdagangan dan perindustrian utama.

Seorang nelayan di dalam perahu korek di Tasik Malawi ketika matahari terbit.

Wilayah Malawi telah dihuni oleh masyarakat pemburu dan pengumpul sebelum kedatangan dan perkembangan masyarakat penutur bahasa Bantu. Menjelang sekitar abad ke-16, beberapa masyarakat berbahasa Chewa membentuk rangkaian kerajaan yang lazim disebut Kerajaan Maravi. Pada akhir abad ke-19, kawasan ini dijadikan naungan British dan kemudian dikenali sebagai Nyasaland. Malawi mencapai kemerdekaan pada 6 Julai 1964 dan menjadi sebuah republik dua tahun kemudian di bawah pemerintahan Hastings Banda. Pemerintahan satu parti berakhir selepas referendum kebangsaan pada 1993, diikuti pilihan raya berbilang parti dan penguatkuasaan perlembagaan demokratik pada 1994.

Malawi ialah sebuah republik berpresiden dengan badan perundangan satu dewan. Presiden berperanan sebagai ketua negara dan ketua kerajaan serta dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. Sistem kehakiman memainkan peranan penting dalam perkembangan demokrasi negara, termasuk pembatalan keputusan pilihan raya presiden 2019 dan arahan supaya pilihan raya baharu diadakan. Lazarus Chakwera memenangi pilihan raya ulangan pada 2020, tetapi dikalahkan oleh bekas presiden Peter Mutharika dalam pilihan raya 2025. Mutharika mengangkat sumpah semula sebagai presiden pada 4 Oktober 2025.

Ekonomi Malawi bergantung kuat pada pertanian, khususnya pengeluaran makanan oleh pekebun kecil dan eksport tembakau, teh serta gula. Negara ini menghadapi kemiskinan yang meluas, produktiviti pertanian yang rendah, kekurangan pertukaran asing, beban hutang dan kerentanan terhadap kejutan iklim. Penduduknya terdiri daripada beberapa kumpulan etnik dan bahasa, dengan orang Chewa sebagai kelompok terbesar. Bahasa Inggeris ialah bahasa rasmi, manakala bahasa Chewa atau Chichewa merupakan bahasa perhubungan yang paling meluas. Warisan budaya Malawi merangkumi tradisi tarian, muzik, penceritaan lisan dan penyediaan nsima, serta tiga tapak yang tercatat dalam Tapak Warisan Dunia UNESCO.

Etimologi

Nama Malawi berkait rapat dengan sebutan Malawi atau Maravi yang digunakan berhubung dengan masyarakat Chewa dan kerajaan yang berkembang di kawasan antara Tasik Malawi, Sungai Shire, Sungai Zambezi dan Sungai Luangwa. Catatan Portugis lazimnya menggunakan bentuk Maravi, yang merupakan penyesuaian daripada nama yang digunakan oleh masyarakat tempatan.

Istilah tersebut sering ditafsirkan sebagai membawa maksud "nyala api". Tafsiran popular mengaitkannya dengan cahaya matahari di atas tasik atau api relau peleburan besi, tetapi asal dan perkembangan makna nama itu tidak dapat ditentukan dengan pasti. Nama Malawi dipilih bagi menggantikan nama kolonial Nyasaland menjelang kemerdekaan.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Malawi

Masyarakat awal dan kerajaan Maravi

Bukti arkeologi menunjukkan bahawa kawasan Malawi telah lama dihuni oleh masyarakat pemburu dan pengumpul. Masyarakat pertanian dan pengusaha besi yang bertutur dalam bahasa Bantu kemudiannya menetap secara beransur-ansur di kawasan dataran tinggi, lembah sungai dan sekitar Tasik Malawi. Pergerakan penduduk berlaku selama beberapa abad dan tidak merupakan satu penghijrahan tunggal.

Menjelang sekitar abad ke-16, kelompok Chewa dan masyarakat berkaitan membentuk beberapa kerajaan yang secara kolektif dikenali sebagai Maravi. Kerajaan-kerajaan ini menguasai atau mempengaruhi kawasan yang meliputi sebahagian Malawi moden, timur Zambia dan utara Mozambique. Kuasa politiknya tidak sentiasa terpusat, sebaliknya terdiri daripada beberapa wilayah dan pemerintahan yang mengiktiraf hubungan keturunan atau kewibawaan pemerintah tertentu.

Perdagangan jarak jauh menghubungkan rantau ini dengan pantai Lautan Hindi. Pada abad ke-18 dan ke-19, perdagangan gading dan orang yang diperhambakan berkembang, khususnya melalui rangkaian pedagang Yao. Pada masa yang sama, penghijrahan kelompok Ngoni dari selatan mengubah susunan politik dan demografi di beberapa kawasan. Perang, serbuan dan perdagangan hamba melemahkan sebahagian kerajaan lama dan menyebabkan perpindahan penduduk.

Pemerintahan British

Penjelajah dan mubaligh Scotland David Livingstone sampai ke Tasik Malawi pada 1859. Laporan beliau mengenai rantau itu mendorong kegiatan mubaligh, perdagangan dan kempen British menentang perdagangan hamba. Beberapa pertubuhan mubaligh Scotland membina pusat pendidikan dan keagamaan, manakala syarikat perdagangan British mula beroperasi di kawasan tasik dan tanah tinggi Shire.

Pada 1891, British mengisytiharkan Protektorat Afrika Tengah British. Wilayah itu dinamakan semula sebagai Nyasaland pada 1907. Pentadbiran kolonial memperkenalkan sistem percukaian, pengeluaran tanaman komersial dan pengambilan buruh, sementara sebahagian tanah yang subur di Tanah Tinggi Shire diserahkan kepada pemilik estet Eropah. Sistem buruh yang dikenali sebagai thangata mewajibkan ramai penyewa Afrika menyediakan tenaga kerja sebagai balasan untuk penggunaan tanah.

Ketidakpuasan terhadap pengambilan tanah, cukai, buruh paksa dan diskriminasi menyumbang kepada Pemberontakan Chilembwe pada Januari 1915. Pemberontakan yang dipimpin oleh pendeta dan pendidik John Chilembwe itu dipatahkan dalam beberapa hari, tetapi kemudian menjadi lambang penting nasionalisme Malawi.

John Chilembwe, pemimpin Pemberontakan Chilembwe pada 1915.

Pada 1953, kerajaan British menggabungkan Nyasaland dengan Rhodesia Utara dan Rhodesia Selatan dalam Persekutuan Rhodesia dan Nyasaland. Penggabungan tersebut ditentang secara meluas oleh penduduk Afrika yang khuatir akan penguasaan politik peneroka kulit putih dari Rhodesia Selatan. Kongres Afrika Nyasaland, yang kemudian disusun semula sebagai Parti Kongres Malawi, mengetuai gerakan menuntut pemerintahan sendiri di bawah pimpinan Hastings Banda. Persekutuan itu dibubarkan pada akhir 1963.

Peta Persekutuan Rhodesia dan Nyasaland, yang merangkumi Nyasaland dari 1953 hingga 1963.

Kemerdekaan dan pemerintahan satu parti

Hastings Banda, perdana menteri pertama dan presiden pertama Malawi.

Nyasaland mencapai pemerintahan sendiri pada 1963 dan memperoleh kemerdekaan sebagai Malawi pada 6 Julai 1964. Hastings Banda menjadi perdana menteri pertama. Pertikaian dalam kabinet mengenai dasar luar, pemusatan kuasa dan peranan Banda mencetuskan Krisis Kabinet Malawi 1964, yang menyebabkan beberapa menteri dipecat atau meletakkan jawatan.

Malawi menjadi sebuah republik pada 6 Julai 1966, dengan Banda sebagai presiden. Parti Kongres Malawi dijadikan satu-satunya parti yang sah dan Banda diisytiharkan sebagai presiden seumur hidup pada 1971. Kerajaannya memperluas sebahagian prasarana, pendidikan dan pertanian komersial, tetapi pada masa yang sama mengenakan kawalan politik yang ketat. Penahanan tanpa perbicaraan, penapisan, pengawasan dan pembuangan negeri terhadap penentang menjadi ciri pemerintahan tersebut.

Dalam dasar luar, Malawi mengekalkan hubungan dengan kerajaan minoriti kulit putih di Afrika Selatan ketika era apartheid dan menjalinkan hubungan diplomatik dengan Taiwan. Pendekatan tersebut membezakan Malawi daripada kebanyakan negara Afrika merdeka yang lain, tetapi kerajaan Banda mempertahankannya atas alasan ekonomi dan keselamatan.

Era demokrasi berbilang parti

Tekanan dalam negeri dan antarabangsa pada awal 1990-an membawa kepada referendum pada Jun 1993. Pengundi memilih untuk menamatkan sistem satu parti dan memulihkan politik berbilang parti. Perlembagaan baharu mula berkuat kuasa secara sementara pada 18 Mei 1994, dan Bakili Muluzi daripada Barisan Demokratik Bersatu mengalahkan Banda dalam pilihan raya pada bulan yang sama.

Muluzi memegang jawatan sehingga 2004 dan digantikan oleh Bingu wa Mutharika. Selepas kematian Bingu wa Mutharika pada April 2012, naib presidennya, Joyce Banda, menjadi presiden wanita pertama Malawi. Beliau dikalahkan oleh Peter Mutharika dalam pilihan raya 2014.

Peter Mutharika diumumkan sebagai pemenang pilihan raya presiden Mei 2019, tetapi keputusan itu dicabar oleh parti pembangkang. Pada Februari 2020, Mahkamah Perlembagaan membatalkan keputusan tersebut selepas mendapati bahawa proses pilihan raya tidak mematuhi kehendak undang-undang. Mahkamah Agung Rayuan mengekalkan keputusan itu dan pilihan raya baharu diadakan pada Jun 2020.

Lazarus Chakwera, calon gabungan pembangkang Tonse Alliance, memenangi pilihan raya ulangan itu. Dalam pilihan raya 16 September 2025, Peter Mutharika kembali bertanding dan memperoleh kira-kira 56.8% undi, berbanding kira-kira 33% untuk Chakwera. Mutharika mengangkat sumpah bagi penggal presidennya yang kedua pada 4 Oktober 2025.

Geografi

Rencana utama: Geografi Malawi

Peta relief Malawi menunjukkan Tasik Malawi, Lembah Retakan Besar dan kawasan tanah tingginya.

Malawi mempunyai keluasan keseluruhan 118,484 km² (45,747 bt²), dengan kira-kira 20.6% daripadanya terdiri daripada kawasan perairan. Negara ini memanjang dari utara ke selatan di sepanjang cabang barat Sistem Retakan Afrika Timur. Tasik Malawi memenuhi sebahagian besar lembah retakan di timur negara dan mengalir ke Sungai Shire, yang bergerak ke selatan sebelum bergabung dengan Sungai Zambezi di Mozambique.

Dataran tinggi terletak di kedua-dua sisi lembah retakan. Di utara, Dataran Tinggi Nyika mempunyai kawasan padang rumput pergunungan yang luas. Bahagian tengah merangkumi Dataran Tinggi Viphya dan kawasan sekitar Lilongwe, manakala Tanah Tinggi Shire mendominasi sebahagian selatan. Gunung Mulanje ialah gunung tertinggi di negara ini; puncak Sapitwa mencapai ketinggian 3,002 m (9,849 ka).

Lilongwe terletak di dataran tinggi tengah, manakala Blantyre dan bekas ibu negara Zomba terletak di selatan. Mzuzu, bandar utama di utara, berfungsi sebagai pusat perdagangan dan pentadbiran bagi kawasan Dataran Tinggi Viphya dan bahagian utara Tasik Malawi.

Iklim

Malawi mempunyai iklim tropika yang dipengaruhi oleh ketinggian. Musim hujan biasanya berlangsung dari November hingga April, ketika Zon Pertemuan Antara Tropika bergerak merentasi rantau tersebut. Musim kering berlangsung kira-kira dari Mei hingga Oktober. Kawasan tanah tinggi mengalami suhu yang lebih sederhana berbanding lembah Shire yang rendah dan panas.

Taburan hujan berbeza mengikut bentuk muka bumi. Cerun yang menghadap angin di kawasan utara dan Gunung Mulanje menerima hujan yang lebih tinggi, manakala kawasan lembah bawah Shire lebih kering. Kemarau, banjir dan ribut tropika boleh menjejaskan pengeluaran makanan, penempatan dan prasarana. Perubahan iklim dijangka meningkatkan ketidakstabilan hujan dan keterukan sebahagian kejadian cuaca melampau.

Alam sekitar dan biodiversiti

Gunung Mulanje, gunung tertinggi di Malawi dan sebuah landskap budaya Warisan Dunia UNESCO.

Kedudukan Malawi dalam Lembah Retakan Besar menghasilkan kepelbagaian habitat, termasuk tasik air tawar, tanah lembap, hutan miombo, savana, dataran tinggi dan padang rumput pergunungan. Tasik Malawi terkenal kerana kepelbagaian ikan siklidnya, dengan tahap endemisme yang tinggi. Sebahagian kawasan di hujung selatan tasik dilindungi sebagai Taman Negara Tasik Malawi, yang menjadi Tapak Warisan Dunia pada 1984.

Beberapa ikan siklid yang berasal dari Tasik Malawi. Tasik ini mempunyai tahap endemisme ikan yang tinggi.

Kawasan perlindungan daratan termasuk Taman Negara Nyika, Taman Negara Liwonde, Taman Negara Lengwe dan Rizab Hidupan Liar Majete. Haiwan yang terdapat di kawasan perlindungan ini termasuk gajah Afrika, badak hitam, singa, harimau bintang, kerbau, antelop dan beberapa spesies primat. Populasi serta taburannya berbeza-beza mengikut kawasan dan sejarah pemuliharaan.

Tekanan alam sekitar utama termasuk penyahhutanan, penghakisan tanah, pembukaan kawasan pertanian, penggunaan kayu api, pencemaran air dan penangkapan ikan secara berlebihan. Pergantungan penduduk luar bandar pada sumber semula jadi serta pertumbuhan penduduk yang pesat menambahkan tekanan terhadap tanah, hutan dan kawasan tadahan air.

Politik dan pemerintahan

Rencana utama: Politik Malawi

Bangunan Perhimpunan Kebangsaan Malawi di Lilongwe.

Malawi ialah sebuah republik berperlembagaan, berpresiden dan unitari. Perlembagaan semasa mula berkuat kuasa secara sementara pada 18 Mei 1994 dan kemudian disahkan oleh Perhimpunan Kebangsaan. Perlembagaan memperuntukkan pemisahan kuasa antara badan eksekutif, perundangan dan kehakiman serta menjamin sistem politik berbilang parti.

Presiden ialah ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi angkatan pertahanan. Presiden dan naib presiden pertama dipilih secara langsung dalam pilihan raya kebangsaan. Seseorang calon presiden mesti memperoleh lebih daripada separuh undi sah untuk dipilih. Tempoh jawatan ialah lima tahun, dan seseorang presiden tidak boleh memegang lebih daripada dua penggal berturut-turut. Presiden boleh melantik seorang naib presiden kedua menurut syarat yang ditetapkan oleh perlembagaan.

Badan perundangan satu dewan ialah Perhimpunan Kebangsaan. Ahlinya dipilih daripada kawasan pilihan raya untuk tempoh lima tahun. Perhimpunan menggubal undang-undang, meluluskan belanjawan dan mengawasi tindakan badan eksekutif. Presiden melantik anggota kabinet daripada kalangan ahli Perhimpunan Kebangsaan atau individu lain yang memenuhi kelayakan perlembagaan.

Badan kehakiman diketuai oleh ketua hakim negara. Mahkamah Agung Rayuan Malawi ialah mahkamah tertinggi, diikuti oleh Mahkamah Tinggi dan mahkamah bawahan. Perlembagaan memperuntukkan kebebasan kehakiman daripada campur tangan badan eksekutif dan perundangan.

Peter Mutharika ialah presiden semasa. Beliau dipilih pada 16 September 2025 dan mengangkat sumpah pada 4 Oktober. Jane Ansah, bekas hakim Mahkamah Agung Rayuan dan bekas pengerusi Suruhanjaya Pilihan Raya Malawi, ialah naib presiden pertama. Enoch Chihana berkhidmat sebagai naib presiden kedua.

Hubungan luar

Rencana utama: Hubungan luar Malawi

Malawi menjadi anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 1964 dan merupakan anggota Kesatuan Afrika, Komanwel Negara-Negara, Komuniti Pembangunan Afrika Selatan serta Pasaran Bersama untuk Afrika Timur dan Selatan.

Sebagai negara terkurung daratan, Malawi bergantung pada kerjasama dengan negara jirannya untuk akses ke pelabuhan dan laluan perdagangan. Hubungan dengan Mozambique amat penting kerana Koridor Nacala menyediakan sambungan darat ke Lautan Hindi. Kerjasama serantau turut meliputi pengurusan air, keselamatan makanan, tenaga, perdagangan dan tindak balas terhadap bencana.

Pembahagian pentadbiran

Rencana utama: Pembahagian pentadbiran Malawi

Malawi dibahagikan kepada tiga wilayah, iaitu Wilayah Utara, Tengah dan Selatan. Ketiga-tiga wilayah ini dibahagikan pula kepada 28 daerah. Wilayah berfungsi terutamanya sebagai pengelompokan pentadbiran dan statistik, manakala banyak fungsi kerajaan tempatan dijalankan melalui majlis daerah, bandar raya, perbandaran dan pekan.

Peta 28 daerah Malawi.

Wilayah Malawi menurut Banci Penduduk dan Perumahan 2018

Wilayah	Bandar utama	Bilangan daerah	Penduduk (2018)	Bahagian penduduk negara
Utara	Mzuzu	6	2,289,780	13.0%
Tengah	Lilongwe	9	7,523,340	42.8%
Selatan	Blantyre	13	7,750,629	44.1%
Jumlah		28	17,563,749	100.0%

Jumlah peratus dalam baris wilayah mungkin tidak tepat 100% akibat pembundaran. Lilongwe, Blantyre, Mzuzu dan Zomba mempunyai struktur pentadbiran bandar yang tersendiri, manakala kawasan luar bandar ditadbir melalui majlis daerah dan pihak berkuasa tradisional.

Ekonomi

Rencana utama: Ekonomi Malawi

Ladang teh berhampiran Gunung Mulanje.

Malawi merupakan sebuah ekonomi berpendapatan rendah yang banyak bergantung pada pertanian. Sektor pertanian menyediakan mata pencarian kepada lebih daripada empat perlima tenaga kerja dan menyumbang sebahagian besar pendapatan eksport. Sebahagian besar petani mengusahakan bidang tanah kecil yang bergantung pada hujan, dengan jagung sebagai tanaman makanan utama. Tanaman komersial penting termasuk tembakau, teh, tebu, kapas, kopi dan kekacang.

Tembakau telah lama menjadi sumber utama pendapatan eksport dan pertukaran asing. Kebergantungan ini menjadikan ekonomi terdedah kepada perubahan harga antarabangsa, perubahan permintaan serta dasar kesihatan awam yang mengurangkan penggunaan tembakau. Pengeluaran teh dan gula tertumpu terutamanya di kawasan tanah tinggi selatan dan lembah Shire, manakala pengeluaran kekacang serta tanaman hortikultur telah dipromosikan sebagai sebahagian usaha mempelbagaikan eksport.

Sektor perkhidmatan merangkumi perdagangan, pengangkutan, telekomunikasi, perbankan, pentadbiran awam dan pelancongan. Perindustrian masih terhad dan kebanyakannya melibatkan pemprosesan hasil pertanian, makanan, minuman, tekstil, simen serta barangan pengguna. Kekurangan bekalan elektrik yang stabil, kos pengangkutan yang tinggi dan kesukaran mendapatkan pertukaran asing membataskan pembangunan industri.

Menurut unjuran World Economic Outlook Tabung Kewangan Antarabangsa pada April 2026, keluaran dalam negara kasar nominal Malawi dianggarkan berjumlah AS$18.15 bilion pada 2026, manakala KDNK berdasarkan pariti kuasa beli dianggarkan AS$44.47 bilion. Pertumbuhan KDNK benar diunjurkan pada 2.2%, sementara inflasi harga pengguna diunjurkan kekal tinggi pada 24.4%.

Kemiskinan kekal meluas. Berdasarkan Kajian Isi Rumah Bersepadu 2019/2020 dan garis kemiskinan antarabangsa Bank Dunia yang dikemas kini kepada AS$3.00 sehari pada pariti kuasa beli 2021, kira-kira 75.4% penduduk hidup di bawah garis tersebut. Pekali Gini terkini yang tersedia daripada Bank Dunia ialah 38.5 bagi 2019.

Strategi pembangunan jangka panjang Malawi 2063 menetapkan tiga tonggak utama, iaitu produktiviti dan pengkomersialan pertanian, perindustrian serta pembandaran. Pelaksanaannya bergantung pada pembaharuan institusi, pembangunan modal insan, kestabilan makroekonomi dan peningkatan prasarana.

Demografi

Rencana utama: Demografi Malawi

Sebuah perkampungan berhampiran Tasik Malawi.

Banci Penduduk dan Perumahan 2018 merekodkan 17,563,749 penduduk, meningkat kira-kira 35% daripada banci 2008. Kadar pertumbuhan tahunan purata antara kedua-dua banci ialah sekitar 2.9%. Menurut unjuran sederhana World Population Prospects 2024 Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, penduduk Malawi dianggarkan berjumlah kira-kira 22.8 juta pada 2026.

Penduduk tertumpu di Wilayah Tengah dan Selatan, khususnya di sekitar Lilongwe, Blantyre, Zomba dan kawasan pertanian yang subur. Berdasarkan anggaran penduduk 2026 dan keluasan daratan negara, kepadatan penduduk ialah kira-kira 242 orang bagi setiap kilometer persegi. Sebahagian besar penduduk masih tinggal di kawasan luar bandar, walaupun bandar seperti Lilongwe, Blantyre, Mzuzu dan Zomba terus berkembang.

Kumpulan etnik dan bahasa

Banci 2018 merekodkan orang Chewa sebagai kumpulan etnik terbesar dengan 34.4% penduduk. Mereka diikuti oleh orang Lomwe sebanyak 18.9%, Yao 13.3%, Ngoni 10.4% dan Tumbuka 9.2%. Kumpulan lain termasuk Sena, Mang'anja, Nyanja, Tonga, Ngonde, Lambya dan Sukwa.

Bahasa Inggeris ialah bahasa rasmi dan digunakan dalam pentadbiran kerajaan, perundangan, kehakiman serta sebahagian besar pendidikan formal. Chichewa ialah bahasa perhubungan yang paling meluas dan digunakan dalam media, kehidupan harian serta komunikasi antara kumpulan etnik.

Bahasa lain yang digunakan secara meluas termasuk Tumbuka di utara, Yao dan Lomwe di selatan dan tenggara, Sena di lembah Shire serta Tonga, Lambya dan Nyakyusa-Ngonde. Kebanyakan bahasa tempatan Malawi tergolong dalam rumpun bahasa Bantu.

Agama

Malawi mempunyai masyarakat yang berbilang agama. Menurut Banci 2018, kira-kira 77.3% penduduk beragama Kristian. Angka ini merangkumi penganut Katolik, gereja-gereja Protestan bersejarah, gereja Pentakosta, Advent Hari Ketujuh, Anglikan dan pelbagai gereja bebas Afrika.

Kira-kira 13.8% penduduk beragama Islam, dengan komuniti yang besar khususnya dalam kalangan orang Yao dan di kawasan tepi tasik serta selatan negara. Baki penduduk menganut agama tradisional atau agama lain, atau tidak mempunyai pegangan agama. Perlembagaan menjamin kebebasan hati nurani, kepercayaan dan agama.

Kesihatan

Jangka hayat ketika lahir di Malawi dianggarkan 67.4 tahun pada 2023. Negara ini mencatat kemajuan jangka panjang dalam kelangsungan hidup kanak-kanak dan rawatan HIV, tetapi sistem kesihatannya masih menghadapi beban penyakit berjangkit, malaria, kekurangan zat makanan serta masalah kesihatan ibu dan anak.

Perkhidmatan kesihatan awam disediakan melalui hospital pusat, hospital daerah, pusat kesihatan dan kemudahan masyarakat. Kekurangan petugas kesihatan, ubat, peralatan dan kemudahan pengangkutan menyukarkan penyediaan perkhidmatan, khususnya di kawasan luar bandar. Pertubuhan keagamaan dan badan bukan kerajaan turut mengendalikan sebahagian kemudahan kesihatan.

Indeks Pembangunan Manusia Malawi bagi 2023 ialah 0.517, yang menempatkannya pada kedudukan ke-172 daripada 193 negara dan wilayah dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025. Nilai itu meningkat daripada 0.513 pada 2022, tetapi masih tergolong dalam kategori pembangunan manusia rendah.

Pendidikan

Rencana utama: Pendidikan di Malawi

Chancellor College di Zomba.

Sistem pendidikan formal Malawi merangkumi lapan tahun pendidikan rendah, empat tahun pendidikan menengah dan pendidikan tinggi atau latihan teknikal. Pendidikan rendah bermula pada Standard 1 dan berakhir pada Standard 8, diikuti peperiksaan kemasukan ke sekolah menengah. Sekolah menengah dibahagikan kepada dua peringkat selama dua tahun setiap satu.

Akta Pendidikan menetapkan bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar di sekolah dan kolej, walaupun bahasa tempatan, khususnya Chichewa, turut digunakan untuk membantu pengajaran pada peringkat awal dan dalam konteks masyarakat.

Menurut Banci 2018, 10,301,467 daripada 15,011,343 penduduk berumur lima tahun ke atas boleh membaca dan menulis, bersamaan kira-kira 68.6%. Tahap celik huruf berbeza mengikut jantina, umur, wilayah dan kawasan bandar atau luar bandar.

Institusi pendidikan tinggi awam utama ialah Universiti Malawi, Universiti Mzuzu, Universiti Sains dan Teknologi Malawi, Universiti Pertanian dan Sumber Asli Lilongwe, Universiti Perniagaan dan Sains Gunaan Malawi serta Universiti Sains Kesihatan Kamuzu. Institusi swasta, kolej latihan perguruan dan kolej teknikal melengkapkan sektor pendidikan tinggi.

Pengangkutan dan prasarana

Rencana utama: Pengangkutan di Malawi

Kapal Ilala di Tasik Malawi.

Pengangkutan jalan raya membawa sebahagian besar penumpang dan barangan dalam negeri. Rangkaian utama menghubungkan Lilongwe dengan Blantyre, Mzuzu, Zomba dan pusat daerah, serta menyediakan sambungan ke Zambia, Tanzania dan Mozambique. Walau bagaimanapun, keadaan jalan berbeza-beza dan banyak jalan luar bandar sukar dilalui ketika musim hujan.

Rangkaian kereta api Malawi menggunakan landasan tolok Cape dan mempunyai panjang keseluruhan kira-kira 933 kilometer, walaupun sebahagian laluan tidak beroperasi atau memerlukan pemulihan. Laluan utama merupakan sebahagian daripada Koridor Nacala, yang menghubungkan kawasan tengah dan selatan Malawi dengan pelabuhan Nacala di Mozambique. Sambungan ini penting bagi import bahan api, baja dan barangan pengguna serta eksport hasil pertanian.

Lapangan terbang antarabangsa utama ialah Lapangan Terbang Antarabangsa Kamuzu di Lilongwe dan Lapangan Terbang Antarabangsa Chileka berhampiran Blantyre. Beberapa lapangan terbang serta lapangan terbang kecil menyediakan hubungan ke bandar wilayah, kawasan pelancongan dan negara jiran.

Pengangkutan air disediakan di Tasik Malawi dan di sebahagian Sungai Shire. Kapal penumpang serta kargo singgah di pelabuhan dan jeti seperti Monkey Bay, Chipoka, Nkhata Bay dan Chilumba. Perkhidmatan ini penting kepada beberapa komuniti tepi tasik yang tidak mempunyai sambungan jalan raya yang baik.

Kebudayaan

Rencana utama: Kebudayaan Malawi

Persembahan Gule Wamkulu, tradisi tarian bertopeng masyarakat Chewa.

Kebudayaan Malawi mencerminkan kepelbagaian masyarakat Chewa, Lomwe, Yao, Ngoni, Tumbuka, Sena, Tonga dan kumpulan lain. Ikatan kekeluargaan, kepimpinan tradisional, upacara peralihan, muzik, tarian dan penceritaan lisan kekal penting, walaupun amalan berbeza mengikut kawasan, agama dan komuniti.

UNESCO menyenaraikan beberapa unsur warisan budaya tidak ketara yang dikaitkan dengan Malawi. Antaranya ialah Gule Wamkulu, sebuah tradisi penyamaran dan tarian Chewa; tarian penyembuhan Vimbuza dalam kalangan masyarakat Tumbuka; tarian Tchopa masyarakat Lomwe; serta tradisi penyediaan dan penyajian nsima.

Nsima ialah makanan ruji yang diperbuat daripada tepung jagung dan biasanya dimakan bersama sayur, kekacang, ikan atau daging. Hidangan dan bahan makanan berbeza mengikut wilayah, khususnya di kawasan Tasik Malawi yang mempunyai tradisi pemakanan berasaskan ikan.

Hidangan nsima, makanan ruji yang diperbuat daripada tepung jagung.

Malawi mempunyai tiga Tapak Warisan Dunia UNESCO. Taman Negara Tasik Malawi disenaraikan pada 1984 kerana kepentingan biodiversiti air tawarnya, manakala Kawasan Seni Batu Chongoni disenaraikan pada 2006 kerana tradisi seni batu pemburu-pengumpul dan petani yang bertindih. Landskap Budaya Gunung Mulanje menjadi tapak ketiga pada 2025 dan mengiktiraf hubungan antara gunung tersebut dengan amalan, kepercayaan dan identiti masyarakat setempat.

Lukisan batu di Mphunzi dalam Kawasan Seni Batu Chongoni.

Lagu kebangsaan Mlungu dalitsani Malaŵi digubah dan ditulis oleh Michael-Fredrick Paul Sauka. Lagu tersebut dipilih melalui pertandingan dan diterima pakai ketika kemerdekaan pada 1964. Liriknya berbentuk doa untuk keamanan, kebebasan, perpaduan dan kemakmuran negara.

Lihat juga

• Garis besar Malawi
• Senarai bandar di Malawi
• Senarai negara berdaulat
• Negara terkurung daratan

Pautan luar

• Media berkaitan Malawi di Wikimedia Commons
• Portal rasmi Kerajaan Malawi
• Pejabat Perangkaan Kebangsaan Malawi
• Perhimpunan Kebangsaan Malawi
• Suruhanjaya Pilihan Raya Malawi