Kedah

Negeri-negeri di Malaysia نڬري٢ د مليسيا
قدح دارالأما Kedah Darul Aman
Bendera Lambang
Lagu negeri: Allah Selamatkan Sultan Mahkota
Ibu negeri	Alor Setar
Bandar diraja	Anak Bukit
Parti memerintah	Pakatan Rakyat
- Sultan	Tuanku Abdul Halim
- Menteri Besar	Ustaz Hj Azizan Abdul Razak
Sejarah
- Penjajahan British	1909
- Penaklukan Jepun	1942
- Penubuhan Persekutuan Tanah Melayu	1948
Keluasan
- Jumlah	9,426 km²
Populasi
- Anggaran 2010	2,044,188
- Kepadatan	216.9/km²
Kod panggilan kebangsaan	04
Poskod kebangsaan	02xxx 05xxx to 09xxx
Huruf pertama plat kenderaan	K1 KV2
Laman sesawang:	http://www.kedah.gov.my
1Tanah Besar Kedah 2Pulau Langkawi

Alor Star

Negeri Kedah atau juga dikenali sebagai Kedah Darul Aman merupakan salah satu daripada 14 negeri yang membentuk Persekutuan Tanah Melayu (Malaysia). Kedah terletak di utara Semenanjung Malaysia dan memiliki keluasan 9,425 km² (lihat peta). Tanah besar mempunyai rupa bumi yang agak rata, yang digunakan untuk menanam padi.

Kedah bersempadan dengan negeri Perlis dan bersempadan antarabangsa dengan Songkhla dan Yala wilayah Thailand ke utara. Ia juga bersempadan dengan negeri Perak di selatan dan Pulau Pinang ke arah barat daya.

Modal di negeri ini ialah Alor Setar dan tempat duduk diraja adalah di Anak Bukit. Lain-lain bandar-bandar utama termasuk Sungai Petani, dan Kulim di tanah besar, dan Kuah di Langkawi.

Sejarah

Maklumat terperinci: British Malaya dan Early history of Kedah

Candi Bukit Batu Pahat di Lembah Bujang.

Bukti arkeologi yang ditemui di Lembah Bujang mendedahkan bahawa sebuah kerajaan Hindu-Buddha memerintah Kedah purba mungkin seawal 110 Masihi Penemuan kuil, jeti terus, besi peleburan tapak, dan tugu-tugu batu bata tanah liat sejak hingga 110 Masihi menunjukkan bahawa laluan perdagangan maritim dengan selatan India Tamil yang kerajaan sudah ditubuhkan sejak masa itu. [3] penemuan di Lembah Bujang juga menjadikan Kedah sebagai tamadun purba yang tertua di Asia Tenggara. [4]

Rujukan ke Kedah purba mula-mula disebut dalam bahasa Tamil Paṭṭiṉappālai puisi yang ditulis pada akhir abad ke-2 Ia diterangkan barangan dari Kadaram "berkumpul bersama-sama di jalan-jalan luas" yang Chola modal. Selain daripada Kadaram, Kedah dikenali dengan nama yang berbeza di pelbagai kali dalam kesusasteraan India; Kataha-Nagara (dalam drama Mahotsava Kaumudi), You-Kataha (dalam Agni Purana), Kataha-Dvipa (dalam Samarāiccakahā), dan Kataha (dalam Kathasaritsagara). [5]

Dalam kesusasteraan timur tengah, Kedah purba telah dirujuk sebagai Qilah oleh Ibn Khordadbeh dalam Kitab al Masālik w'al Mamālik, Kalah-bar oleh Soleiman Siraf & Abu Zaid al Hassan di Silsilat al-Tawarikh (bergerak di Asia) , dan Kalah oleh Abu-Dulaf Misa'r Ibnu Muhalhil di Al-Risalah al-thaniyah. [6] Tang terkenal Dinasti sami Buddha, Yi Jing yang melawat kepulauan Melayu antara 688-695, juga menyebut tentang kerajaan yang dikenali sebagai Ka- Cha di bahagian utara Semenanjung Melayu, yang menurut beliau telah belayar 30 hari dari Bogha (Palembang), ibu kota Sribogha (Srivijaya). [7]

Menurut Hikayat Merong Mahawangsa atau Parameswara Kedah, Kedah telah diasaskan oleh seorang Hindu raja bernama Merong Mahawangsa. Menurut teks lanjut, Kesultanan Kedah bermula pada tahun 1136 apabila Raja Phra Ong Mahawangsa memeluk Islam dan menerima pakai nama Sultan Mudzafar Shah.

Dalam abad ke-7 dan 8, Kedah di bawah kawalan longgar Srivijaya [8], kemudian di bawah Siam, sehingga ia telah ditawan oleh kesultanan Melayu Melaka dalam abad ke-15. Dalam abad ke-17, Kedah diserang oleh Portugis selepas penaklukan mereka Melaka, dan dengan Aceh. Dengan harapan bahawa Britain akan melindungi apa yang kekal Kedah dari Siam, Sultan menyerahkan Pulau Pinang dan kemudian Seberang Perai kepada Inggeris pada akhir abad ke-18. Siam namun menawan Kedah pada tahun 1811, dan ia kekal di bawah kawalan Siam sehingga dipindahkan kepada British oleh Perjanjian Anglo-Siam 1909.

Dalam Perang Dunia II, Kedah (bersama-sama dengan Kelantan) merupakan bahagian pertama Malaya untuk diserang oleh Jepun. Jepun kembali Kedah untuk sekutu Thailand mereka yang telah ia dinamakan Syburi, tetapi ia kembali kepada pemerintahan British selepas berakhirnya perang. Kedah tambahan keberatan untuk Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948.

Sejak tahun 1958, Sultan keturunan Kedah telah Tuanku Abdul Halim Mu'adzam Shah. Kesultanan Kedah bermula apabila ke-9 Kedah Maharaja Derbar Raja Masihi) memeluk Islam dan menukar namanya kepada Sultan Mudzafar Shah I. Sejak itu terdapat 27 Sultan yang memerintah negeri Kedah. Menteri Besar (Ketua Menteri) pada masa ini, Datuk Seri Azizan Abdul Razak dalam (Pakatan Rakyat-PAS).

Geografi

Kebanyakan penduduk Kedah adalah orang Melayu, dan sedikit orang Cina dan India. Anggaran populasi mengikut kaum pada 2003 ialah: Melayu (1,336,352), Cina (252,987), India (122,911), Bukan warganegara (35,293), Lain-lain (27,532).

Negeri Kedah terbahagi kepada 12 daerah iaitu :-

• Baling
• Daerah Bandar Baharu
• Kota Setar
• Kuala Muda
• Kubang Pasu
• Kulim
• Langkawi
• Padang Terap
• Pendang
• Sik
• Yan
• Pokok Sena

Bandar utama di Kedah adalah Alor Setar (ibu negeri), Kulim, Jitra, Sungai Petani, Kuah,Anak Bukit dan Kuala Nerang.

Kerajaan

Sultan Negeri Kedah merupakan Ketua Perlembagaan Negeri. Dibawah perlembagaan negeri, kuasa perundangan dipunyai oleh Dewan Undangan. Dewan ini melantikkan ahli Dewan untuk membentukkan Majlis Mesyuarat Kerajaan (EXCO).

EXCO, yang diketuai oleh Menteri Besar, memegang kuasa eksekutif dan merupakan badan yang membuat dasar kerajaan negeri. Menteri Besar yang dilantik oleh Sultan adalah daripada parti politik yang memenangi kerusi yang terbanyak di dalam Dewan Undangan.Menteri Besar sekarang adalah Dato' Seri Ustaz Azizan Bin Abdul Razak.

Langkawi

Pentadbiran

Pembahagian pentadbiran

Modern Kedah terbahagi kepada 12 daerah pentadbiran. Ini 12 daerah, yang dibahagi menjadi pentadbiran Majlis Bandar (Majlis Bandaraya/ Perbandaran dan Daerah):

• Kota Setar, iaitu Alor Setar

1. Majlis Bandaraya Alor Setar (MBAS)

• Kuala Muda iaitu Sungai Petani

1. Majlis Perbandaran Sungai Petani (MPSPK)

• Kulim

1. Majlis Perbandaran Kulim (MPK)
2. Pihak Berkuasa Tempatan Perindustrian Hi-Tech Kulim (HI-TECH Kulim)

• Pulau Langkawi

1. Majlis Perbandaran Langkawi Bandaraya Pelancongan (MPLBP)

• Pokok Sena (Pokok Sena sudah menjadi sebahagian daerah lain tetapi ditadbir oleh MBAS)

1. Majlis Bandaraya Alor Setar (MBAS)

• Baling

1. Majlis Daerah Baling (MDB)

• Bandar Baharu iaitu Serdang

1. Majlis Daerah Bandar Baharu (MDBB)

• Kubang Pasu iaitu Jitra

1. Majlis Daerah Kubang Pasu (MDKP)

• Padang Terap

1. Majlis Daerah Padang Terap (MDPT)

• Pendang

1. Majlis Daerah Pendang (MDP)

• Sik

1. Majlis Daerah Sik (MDS)

• Yan

1. Majlis Daerah Yan (MDY)

Pendidikan

Universiti Awam Dan Kolej

Universiti AIMST

Negeri ini mempunyai Kampus Universiti Utara Malaysia (UUM), yang terletak di Bandar Baru Sintok. Secara rasmi ditubuhkan pada 16 Februari 1984. Universiti ini ditubuhkan dengan misi khusus memberikan peranan kepimpinan bagi pengurusan pendidikan di negeri ini. Pembentukan akademik di UUM termasuk Kolej Perniagaan (COB), Fakulti Undang-Undang, Kerajaan dan Pengajian Antarabangsa (COLGIS) dan Sekolah Tinggi Seni dan Sains (CAS).

Kedah juga mempunyai beberapa perguruan tinggi negeri dan perguruan tinggi seperti Universiti Teknologi MARA (UiTM) di Merbok, Institut Universiti Kuala Lumpur Malaysia Sepanyol(UniKL MSI) dan Institut Politeknik Sultanah Bahiyah (PSB) di Kulim, Institut Perubatan, Sains dan Teknologi Asia (Universiti AIMST) di Bedong, Kolej Universiti Insaniah (Kuin) di Mergong dan Institut Politeknik Shah Sultan Abdul Halim Mu'adzam (POLIMAS) di Jitra.

Ada 2 lembaga latihan guru di Kedah, Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Abdul Halim (IPGKSAH) di Sungai Petani dan Institut Pendidikan Guru Kampus Darul Aman (IPGKDA) di Bandar Darulaman yang ditetapkan oleh kerajaan untuk menyediakan kursus mengajar untuk guru peserta latihan.

Universiti dan institusi pendidikan tinggi swasta

Universiti swasta dan perguruan tinggi yang terletak di Kedah termasuk Open University Malaysia (OUM) Regional Learning Center untuk negara bahagian Kedah dan Perlis di Sungai Petani, yang Universiti Antarabangsa Albukhary]] di Alor Setar, Pusat Bahasa Titian Jaya College PTPL dan Cosmopoint College.

Swasta dan Sekolah Umum

Terdapat beberapa sekolah dasar swasta dan awam atau sekolah menengah. Umum sekunder sekolah seperti Keat Hwa Secondary School, Biara Secondary School (Sebelumnya dikenali sebagai St Nicholas Biara Sekolah Menengah), Kolej Sultan Abdul Hamid, Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Badlishah, Sin Min SMP, Chio Min SMP, SMK Sultanah Asma, SMK Aman Jaya, SMK Bakar Arang, SMK Darulaman, SMK Ibrahim, SMK Jitra, SMK Mahsuri, SMK Tunku Panglima Besar dan sekolah menengah swasta dll seperti Keat Hwa High School, Sin Min High School dan SM Sin Min. Selain itu, terdapat juga beberapa sekolah berasrama penuh (SBP) seperti, Sekolah Menengah Sultan Abdul Halim (turut dikenali sebagai Jenan), Sekolah Menengah Sains Sultan Muhammad Jiwa,Sekolah Menengah Sains Pokok Sena, SBPI Kubang Pasu dan Sekolah Menengah Sains Kubang Pasu.

Institusi teknikal

Di Kedah terdapat tiga institusi teknikal di bawah naugan MARA, iaitu Institut Kemahiran MARA Sungai Petani, Institut Kemahiran MARA Alor Setar dan Institut Kemahiran MARA Sik.

Sekolah berasrama

Negari ini juga mempunyai beberapa buah sekolah berasrama seperti Sekolah Berasrama Penuh dan Maktab Rendah Sains MARA (MRSM) yang terdapat di semua daerah.

Politik

Antara tokoh-tokoh yang terbesar yang berasal dari Kedah ialah YTM Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj, iaitu Perdana Menteri Malaysia yang pertama dan Tun Dr Mahathir Mohamed, Perdana Menteri Malaysia yang keempat.

Nama	Tahun Menjawat	Parti Politik
Mohamad Sheriff bin Osman	1948–1954	UMNO daripada Barisan Nasional
Tunku Ismail bin Tunku Yahaya	1954–1959	UMNO daripada Barisan Nasional
Syed Omar bin Syed Abdullah Shahabuddin	1959–1967	UMNO daripada Barisan Nasional
Tun Dato' Seri Utama Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin	1967–1978	UMNO daripada Barisan Nasional
Syed Nahad bin Tun Syed Sheh Shahabuddin	1978–1985	UMNO daripada Barisan Nasional
Haji Osman bin Haji Aroff	1985–1996	UMNO daripada Barisan Nasional
Sanusi bin Junid	1996–1999	UMNO daripada Barisan Nasional
Syed Razak bin Syed Zain Barakhbah	1999–2005	UMNO daripada Barisan Nasional
Dato' Haji Mahdzir bin Khalid	2005–2008	UMNO daripada Barisan Nasional
Dato' Seri Ustaz Haji Azizan bin Abdul Razak	2008–Sekarang	PAS daripada Pakatan Rakyat

Pengangkutan Di Kedah

Negeri Kedah mempunyai sistem pengangkutan yang baik.

Pengangkutan Darat

Kedah dihubungkan melalui Lebuhraya Utara-Selatan dari Kulim di selatan merentasi Alor Setar sehingga ke Bukit Kayu Hitam di utara. Selain itu, terdapat juga Laluan Persekutuan yang selari dengan Lebuhraya Utara-Selatan. Alor Star dihubungi melalui Laluan Felderal 1 dan Lebuh Raya Utara Selatan. Dari Kuala Lumpur, perjalanan menggunakan kereta memakan masa hanya lima jam. Perkhidmatan kereta api dari Kuala Lumpur melalui Ekspress Langkawi ke bandar Alor Setar memakan masa selama lapan jam.

Selain itu, Laluan Utara-Selatan KTM Antarabandar juga merentasi Kedah. Landasan Keretapi Eletrik Berkembar Ipoh-Padang Besar bakal merancakkan lagi sosioekonomi di Kedah. Seperti di negeri-negeri lain, di Kedah juga terdapat perkhidmatan bas dan teksi. Stesen bas utama yang berpusat di Stesen Bas Lama di pusat bandar yang telah dipindah ke Lebuhraya Sultanah Bahiyah di Mergong bagi menampung pertambahan penduduk.

Pengangkutan Udara

Lapangan terbang utama di Kedah ialah Lapangan Terbang Sultan Abdul Halim yang terletak di Alor Setar. Selain itu, terdapat juga Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi di Pulau Langkawi.

Lapangan Terbang Sultan Abdul Halim terletak 13 km dari bandar, boleh menampung 800,000 penumpang. Terminal baru ini sedia beroperasi pada 5 Mei 2006. Terminal baru ini memiliki kapasiti untuk menerima operasi Airbus 330 dan landasannya pula dipanjangkan dari 1,963 meter panjang dan 45 meter lebar ke 2,745 meter panjang and 45 meter lebar. Pada 2005, lapangan terbang ini telah mengendalikan 323,669 penumpang bersama 3,267 pergerakan kapal terbang.

Pangkalan Latihan Tentera Udara Diraja Malaysia juga terletak dan menggunakan landasan dan lapangan terbang yang sama.

Pelabuhan

Pelabuhan yang terdapat di Kedah :

• Pelabuhan Kuala Kedah: terletak di Kuala Kedah.
• Pelabuhan Kuah: terletak di Pekan Kuah, Pulau Langkawi.

Ekonomi dan budaya

Kedah dianggap Negeri "Jelapang Padi" Malaysia, mencakupi satu pertiga daripada keseluruhan pengeluaran beras Malaysia. Lain-lain produk pertanian, termasuk getah, kelapa sawit dan tembakau juga penting. Pelancongan, khususnya di pulau Langkawi semakin penting kerana kebanyakkan sumber pendapatan negeri lebih melalui pelancogan di Langkawi.

Lebih baru-baru ini, Kedah telah dimajukan ekonomi ke arah industri automotif dan aeroangkasa dengan Modenas dan Rencam Asia menubuhkan pangkalan di sini. Salah satu kelebihan utama ialah kos buruh yang rendah dan infrastruktur di tempat dengan Lebuhraya Utara-Selatan dan berhampiran Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang. Pada tahun 1996, Kulim Hi-Tech Park (KHTP) telah dibuka secara rasmi sebagai taman perindustrian teknologi tinggi yang pertama di Malaysia. Taman ini terdiri daripada jumlah keluasan tanah kira-kira 14,5 kilometer persegi (5.6 km ²). Banyak syarikat-syarikat tempatan dan asing, seperti Intel, Fuji Electric, Silterra, Infineon, First Solar, AIC Semiconductor, dan Showa Denko operasi kilang pengeluaran mereka di dalam laman web ini sejak itu.

Menurut Rancangan Malaysia Kesembilan, kawasan ekonomi ini adalah sebahagian daripada Wilayah Ekonomi Koridor Utara (NCER). Wilayah Ekonomi Koridor Utara adalah salah satu daripada tiga kawasan pembangunan yang ditubuhkan di Semenanjung Malaysia; kawasan pembangunan yang lain sebagai Iskandar Malaysia (atau Wilayah Ekonomi Johor Selatan) dan Wilayah Pembangunan Pantai Timur.

Kesihatan

Hospital di Kedah adalah seperti di bawah:

Hospital Kerajaan

• Hospital Sultanah Bahiyah
• Hospital Sultan Abdul Halim
• Hospital Kulim
• Hospital Langkawi
• Hospital Jitra
• Hospital Yan
• Hospital Sik
• Hospital Baling
• Hospital Kuala Nerang

Hospital Swasta

• Metro Specialist Hospital
• Hospital Pantai Utara
• Kedah Medical Centre
• Putra Medical Centre

Pelancongan Di Kedah

Fail:Bukit Kayu Hitam check point.jpg

Bukit Kayu Hitam

• Puncak Janing Waterfall
• Balai Besar
• Balai Nobat
• Bukit Kayu Hitam
• Balai Seni Negeri
• Batu Hampar Waterfall
• Junjong Waterfall
• Kota Kuala Kedah
• Lata Mengkuang Waterfall
• Lembah Bujang
• Lasor Eco Park
• Masjid Zahir
• Menara Alor Setar
• Ladang Anggur Sik
• Lye Huat Garden
• Muzium Negeri
• Muzium Padi(Jelapang Padi Malaysia)
• Pusat Sains Negara Wilayah Utara
• Pantai Merdeka
• Tasik Pedu
• Pekan Rabu
• Perangin Sik Waterfall
• Rumah Kelahiran Mahathir
• Rumah Merdeka
• Seri Perigi Waterfall
• Sungai Merbok Recreation Park
• Sungai Sedim Tree Top Walk
• Ulu Muda Eco Park
• Ulu Paip Recreational Forest
• Hutan Paya Laut
• Ulu Legong Hot Springs
• Titi Hayun Waterfall
• Kulim
• Gunung Jerai
• Lata Mengkuang

Sukan

Kedah menjadi tuan rumah Sukan Malaysia pada 24 Mei 2006 - 4 Jun 2006. Perasmian akan diadakan di Stadium Darul Aman

Trivia

Ibu negeri	Alor Setar
Pusat pentadbiran	Anak Bukit
Tarikh Hari Keputeraan Sultan	28 November 1927
Negara	Malaysia, Asia, Asia Tenggara
Koordinat Geografi	2 30 U, 112 30 T
Iklim Tahunan	2,390 (94.09)
Jumlah hujan tahunan	2000mm ~ 2500mm
Puncak tertinggi	Gunung Jerai (1,217 m)
Sungai terpanjang	Sungai Muda
Tasik terbesar	Tasik Pedu
Bangunan tertinggi	Menara Alor Setar (165.5 m)
Daerah terbesar	Sik (124,450 km persegi)
Daerah terkecil	Yan
Kawasan paling padat	Alor Setar (3,518.6/batu persegi (1,358.55/km²) )
Penanaman utama	Padi

Lihat juga

• Pelancongan di Kedah
• Pengangkutan di Kedah
• Menteri Besar Kedah
• Identiti Kedah

Pautan luar

• Kerajaan Negeri Kedah
• Koleksi peta-peta berkaitan dengan Kedah
• Tokoh-tokoh kelahiran Kedah.