Gerakan Anti-Penyerahan Sarawak

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Gerakan Anti-Penyerahan Sarawak
Sarawak anti-cession demonstration.JPG
Demonstrasi Sarawak terhadap British. Foto ini kemudiannya menjadi tanda dagangan Gerakan Anti-Pertempuran Sarawak
Lokasi Sarawak (kini sebahagian daripada Malaysia)
Hasil
  • Pembunuhan Gabenor kedua Sarawak, Sir Duncan Stewart, pada 1949.
  • Closure of more than 22 schools in Sarawak.
  • 56 students quit their university studies.
  • All associations of anti-cession dissolved by British Authorities.
  • Colonial rule continued until 16 September 1963.
Pihak yang terlibat
Sarawakian people
(mostly Malay and Iban including Abang Haji Abdillah, Lily Eberwein and Rosli Dhobi)
 United Kingdom
Young Malay Association
Komandan
Anthony Brooke
Abang Haji Abdillah
Lily Eberwein
Rosli Dhobi
Charles Arden-Clarke
Duncan George Stewart 
Sejarah Malaysia
Kemerdekaan Malaya dan proklamasi penggabungan Borneo Utara dan Sarawak bagi membentuk Malaysia.
Rencana ini ialah sebahagian daripada Sejarah Malaysia
Prasejarah Malaysia
Kerajaan awal
Tanah Merah (Kurun-2 hingga kurun-7)
Gangga Negara (Kurun-2 hingga kurun-11)
Langkasuka (Kurun-2 hingga kurun-14)
Pan Pan (Kurun-3 hingga kurun-5)
Kedah Tua (Kurun-5 hingga kurun-11
Srivijaya (Kurun-7 hingga kurun-14)
Kemunculan Kesultanan Islam
Kesultanan Kedah (1136–sekarang)
Kesultanan Kelantan (1267-sekarang)
Kesultanan Brunei (1363–sekarang)
Kesultanan Melaka (1402–1511)
Kesultanan Sulu (1450–1899)
Kesultanan Pahang (1470-sekarang)
Kesultanan Perak (1528–sekarang)
Kesultanan Terengganu (1725-Sekarang)
Kesultanan Selangor (1743-Sekarang)
Negeri Sembilan (1773-Sekarang)
Kerajaan Perlis (1843-Sekarang)
Era Penjajahan Barat
Serangan Portugis di Melaka (1511)
Perjanjian Inggeris-Belanda (1824)
Perjanjian Burney (1826)
Penempatan Selat (1826-1946)
Perang Kelang (1867-1874)
Perjanjian Pangkor 1874
Negeri-negeri Melayu Bersekutu (1895-1946)
Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu (abad ke-19 -1946)
Perjanjian Inggeris-Siam (1909)
Pertempuran Pulau Pinang (1914)
Perang Dunia Kedua
Perang Tanah Melayu (1941-1942)
Tragedi Parit Sulong (1942)
Perang Singapura (1942)
Syburi (1942-1945)
Kawat Kematian Sandakan (1945)
Penjajahan Jepun di Tanah Melayu
Peralihan Malaysia
Malayan Union (1946-1948)
Persekutuan Tanah Melayu (1948-1963)
Darurat Tanah Melayu (1948-1960)
Peristiwa Bukit Kepong (1950)
Rundingan Baling (1955)
Malaysia selepas Merdeka
Konfrontasi Indonesia-Malaysia (1962-1966)
Pemberontakan Brunei (1962-1966)
Rusuhan Kaum 1964 (1964)
Pemisahan Singapura (1965)
Peristiwa 13 Mei (1969)
Dasar Ekonomi Baru (1971-1990)
Serangan hendap Lahad Datu 1985 (1985)
Peristiwa Memali 1985 (1985)
Operasi Lalang (1987)
Krisis Perlembagaan Malaysia 1988 (1987-88)
Krisis Kewangan Asia (1997-98)
Al-Ma'unah (2000)
Pencerobohan Lahad Datu (2013)

Flag of Malaysia.svg Portal Malaysia

Gerakan Anti-Penyerahan Sarawak adalah gerakan di Sarawak untuk memerangi percubaan British untuk memerintah Sarawak sebagai koloni mahkota dan bukannya sebuah protektorat yang diperintah oleh Raja Putih. Pergerakan ini berlangsung dari 1 Julai 1946 hingga Mac 1950.[1]

Faktor[sunting | sunting sumber]

Pergerakan menentang Sarawak timbul daripada pelanggaran ketentuan dalam perlembagaan Sarawak 1941, yang menyatakan bahwa Rajah Charles Vyner Brooke akan memberikan pemerintahan mandiri yang tepat kepada Sarawak. Sebaliknya, beliau memutuskan untuk menyerahkannya ke Britain sebagai koloni mahkota pada 8 Februari 1946.[2] Kedua, orang-orang Sarawak percaya bahawa peraturan keluarga Brooke boleh dijangka membawa kemerdekaan bagi Sarawak, tetapi Anthony Brooke tidak dapat dilantik sebagai Rajah berikutnya.[3] Di samping itu, keputusan itu diambil tanpa persetujuan orang pribumi. British membincangkannya dengan orang tempatan, tetapi mengisytiharkan Sarawak sebagai koloni mahkota pada 1 Julai 1946, dengan sokongan daripada pegawai British dan penduduk bukan asli.[4]

Gambaran keseluruhan pergerakan[sunting | sunting sumber]

Ramai orang Melayu menyertai Datu Patinggi Abang Haji Abdillah dan Datu Patinggi Haji Mohammad Kassim untuk memerangi Sarawak ke Britain. Banyak persatuan tempatan yang lain, seperti Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak (PKMS), turut mengambil bahagian.[5] Anggota pergerakan itu menghantar surat yang membantah untuk menyerahkan kepada Pejabat Kolonial di London. Mereka juga mempamerkan poster anti-sesi di semua kampung di Sarawak, dan penduduk tempatan, termasuk wanita, mengadakan demonstrasi menentangnya.[6] Walau bagaimanapun, apabila pihak berkuasa mendapati bahawa kebanyakan anggota gerakan itu adalah kakitangan awam, "Pekeliling No.9" dikeluarkan dan ditandatangani oleh CW Dawson pada 31 Disember 1946, untuk memberi amaran kepada penjawat awam bahawa ia adalah haram untuk mengambil bahagian dalam gerakan politik, atas kesakitan pemecatan dari jawatan mereka. Lebih daripada 338 pekerja awam, kebanyakannya guru, meletak jawatan pada 2 April 1947 sebagai protes terhadap pekeliling. Pengunduran diri ini memaksa penutupan lebih daripada 22 sekolah di Sarawak. 56 pelajar juga berhenti belajar universiti untuk mengutuk pekeliling.[7] Perhimpunan terbesar terjadi pada 1 Julai 1947, ketika pemerintah Inggeris menunjuk Sir Charles Arden-Clarke, bekas Pesuruhjaya Residen Bechuanaland (sekarang Botswana) sebagai Gabenor pertama Tanah Jajahan Mahkota Sarawak British.[8] Dari tarikh itu, demonstrasi meningkat.

Kerajaan British, yang bertujuan untuk menamatkan pergerakan anti-kesusahan, cuba mengganggu hubungan erat antara orang Melayu dengan masyarakat Dayak orang pribumi. Mereka juga cuba melemahkan pergerakan dengan mengatakan bahawa penjajahan Sarawak bertujuan untuk membawa kehidupan yang lebih baik kepada orang Melayu dan menggalakkan pembentukan Persatuan Melayu Muda (YMA), yang menyokong penjajahan Sarawak. Ahli-ahli YMA dipilih secara rawak dari kem anti-pengkhususan - jika mereka enggan menyertai, anak-anak mereka tidak dapat menghadiri sekolah atau bekerja di Perkhidmatan Awam. Kerajaan British juga meneruskan peperangan psikologi terhadap pergerakan anti-kesusahan, menyebabkan ia menurun dari Disember 1947.[9]

Selepas percubaan yang gagal, Tiga belas anggota radikal Pergerakan Pemuda Melayu Sibu membentuk sebuah organisasi rahsia bernama Rukun 13. Organisasi ini bertujuan membasmi semua pegawai Eropah dan Melayu yang menyokong pemerintahan British di Sarawak. Rukun 13 ahli Rosli Dhobi dan Awang Ramli Amit Mohd Deli, bersama-sama dengan bukan ahli Morshidi Sidek dan Bujang Suntong, dibunuh oleh Sir Duncan Stewart, Gabenor kedua Sarawak, ketika tiba di Sibu pada 3 Disember 1949. Dia meninggal dunia di Hospital Besar Singapura seminggu kemudian. Insiden ini membawa pihak berkuasa British untuk cuba menghancurkan pergerakan anti-kencing sekali dan untuk semua, dengan cara yang mungkin. Kesemua ahli Rukun 13 ditahan pada bulan Mac 1950. Empat pembunuh itu dijatuhi hukuman mati dan baki 13 anggota Rukun dipenjarakan. Selepas berakhirnya gerakan anti-kelahiran, Britain memerintah Sarawak sejak awal 1950 sehingga pembentukan Malaysia pada 16 September 1963.[10]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ "Pergerakan Anti-Cession". Unofficial PKMS website. 21 October 2009.  (Melayu)
  2. ^ "Sarawak C.V.Booke White Rajah". CACHE Historical and World Coins. 
  3. ^ "SARAWAK: End of Absolutism". Time. 6 October 1941. 
  4. ^ Reece 1993, p. 72.
  5. ^ "Sejarah PKMS". Unofficial PKMS website. 18 October 2009.  (Melayu)
  6. ^ Sarawak, Sejarah (9 June 2010). "Pergerakan Anti-Cession - Bermulanya perjuangan dan penentangan Cession".  (Melayu)
  7. ^ "Circular No 9". Unofficial PKMS website. 22 October 2009.  (Melayu)
  8. ^ Perjuangan anti-cession Sarawak books.
  9. ^ Achie, Nordi. "Petualang Dan Pensubahat British: Satu Penelitian Terhadap Pemikiran Intelektual Melayu Antipenyerahan Di Sarawak, 1946-1950" (PDF). Universiti Malaysia Sabah.  (Melayu)
  10. ^ Rosli Dhoby - Pejuang Atau Pembunuh). Documentary on Rosli Dhobi, broadcast by Astro Prima. (Melayu)