Pemberontakan Komunis di Sarawak

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Pemberontakan Komunis di Sarawak
Sebahagian daripada Konfrontasi Indonesia-Malaysia dan Perang Dingin
Armed soldiers stand guard in Sarawak, 1965.jpg
Tentera bersenjata yang menjaga sekumpulan penduduk Cina yang mengambil mandi komunal pada tahun 1965 untuk menghalang mereka daripada berkolaborasi dengan gerila Komunis dan untuk melindungi kawasan itu daripada penyusup Indonesia.
Tarikh s. Disember 1962 – 3 November 1990[1][2]
Lokasi Sarawak, Malaysia
Hasil
Pihak yang terlibat
Angkatan Anti-komunis:
 United Kingdom[5]

 Malaysia[1]

Disokong oleh:
 Australia
 Brunei
 New Zealand
 Amerika Syarikat


 Indonesia (selepas 1965)[1] (sempadan Indo-Malaysia)

Angkatan Komunis:
Parti Komunis Kalimantan Utara[6]
  • Angkatan Gerila Rakyat Sarawak (SPGF)[7]
  • Tentera Rakyat Kalimantan Utara (NKPA)[7]

 Indonesia (1962–65) (bantuan tentera)[1]
Sokongan lain:
Parti Rakyat Brunei

  • Tentera Kebangsaan Kalimantan Utara (NKNA)

Disokong oleh:
 China[7]
 Kesatuan Soviet[8][9]

Komandan
Walter Walker (1962–1965)
Tunku Abdul Rahman
Abdul Razak Hussein
Hussein Onn
Mahathir Mohamad
Stephen Kalong Ningkan (1963–1966)
Tawi Sli (1966–1970)
Abdul Rahman Ya'kub (1970–1981)
Abdul Taib Mahmud (1981–1990)
Brigadier Othman Ibrahim
Brigadier Ungku Nazaruddin

Suharto (dari 1965)
Jeneral Witono

Bong Kee Chok
Yang Chu Chung
Wen Ming Chyuan
Yap Choon Hau
Lam Wah Kwai
Ang Chu Ting
Wong Lieng Kui
Cheung Ah Wah

Sukarno (sehingga 1965)

Kekuatan
1,500+ polis dan askar bersenjata[10][11]

10,000 (1968)
3,000+ askar Indonesia[12]

600–1,000+ pejuang gerila[10][13]

Bilangan penyerang yang tidak diketahui di Indonesia[7][10]

Korban
99 terbunuh
cedera

~2,000 tentera Indonesia terbunuh atau cedera[7]

400–500 terbunuh
260 ditangkap
220 menyerah diri

Beratus-ratus penyusup udara Indonesia terbunuh

~19 orang awam terbunuh[10][14]
Sumber statistik:[15]

Pemberontakan Komunis di Sarawak berlaku di Malaysia dari 1962 hingga 1990, dan melibatkan Parti Komunis Kalimantan Utara dan Kerajaan Malaysia. Ia merupakan salah satu daripada dua pemberontakan Komunis untuk mencabar bekas jajahan British Malaysia semasa Perang Dingin. Seperti awal Darurat Tanah Melayu (1948-1960) yang lalu, pemberontak Komunis Sarawak kebanyakannya kaum Cina, yang menentang pemerintahan British ke atas Sarawak dan kemudian menentang penggabungan kerajaan ke Persekutuan Malaysia yang baru diwujudkan.[2] Pemberontakan itu dicetuskan oleh Pemberontakan Brunei 1962, yang telah ditimbulkan oleh Parti Rakyat Brunei (kiri) yang menentang pembentukan Malaysia yang dicadangkan.[5]

Pemberontak Komunis Sarawak juga disokong oleh Indonesia sehingga tahun 1965 ketika Presiden pro-Barat Suharto mengambil alih kuasa dan mengakhiri konfrontasi dengan Malaysia. Dalam tempoh itu, dua pembentukan tentera utama NKCP telah diwujudkan: Pasukan Gerakan Rakyat Sarawak (SPGF) atau Pasukan Gerilya Rakyat Sarawak (PGRS), dan Tentera Rakyat Utara Kalimantan (NKPA) atau Pasukan Rakyat Kalimantan Utara (PARAKU).[7] Selepas berakhirnya Konfrontasi, pasukan tentera Indonesia akan bekerjasama dengan rakyat Malaysia dalam operasi pemberontakan terhadap bekas rakan sekutu mereka.[1][5]

Parti Komunis Kalimantan Utara secara rasmi ditubuhkan pada Mac 1970 melalui penggabungan beberapa komunis dan kumpulan sayap kiri di Sarawak termasuk Liga Pembebasan Sarawak (SLL), Persatuan Pemuda Lanjutan Sarawak (SAYA), dan NKPA.[7] Sebagai tindak balas kepada pemberontakan, kerajaan persekutuan Malaysia mewujudkan beberapa "kawasan terkawal" di sepanjang jalan Kuching-Serian di Bahagian Pertama dan Ketiga Sarawak pada tahun 1965. Sebagai tambahan, Ketua Menteri Sarawak Abdul Rahman Ya'kub juga berjaya meyakinkan ramai pemberontak NKCP untuk memasuki perundingan damai dan meletakkan senjata mereka antara tahun 1973 dan 1974. Berikutan rundingan damai antara rakyat Malaysia kerajaan dan Parti Komunis Malaya pada tahun 1989, kumpulan pemberontak NKCP menandatangani perjanjian damai pada 17 Oktober 1990 yang secara rasmi mengakhiri pemberontakan.[7][2]

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e f Francis Chan; Phyllis Wong (16 September 2011). "Saga of communist insurgency in Sarawak". The Borneo Post. Dicapai 10 January 2013. 
  2. ^ a b c Cheah Boon Kheng (2009). "The Communist Insurgency in Malaysia, 1948–90: Contesting the Nation-State and Social Change" (PDF). New Zealand Journal of Asian Studies. University of Auckland. 11 (1): 132–52. Dicapai 5 January 2013. 
  3. ^ Wilfred Pilo (3 November 2013). "The day the insurgency ended". The Borneo Post. Dicapai 5 September 2015. 
  4. ^ Wilfred Pilo (5 August 2014). "Former enemies meet as friends 40 years later". The Borneo Post. Dicapai 6 August 2014. 
  5. ^ a b c Fowler, Will (2006). Britain's Secret War: The Indonesian Confrontation 1962–66. London: Osprey Publishing. m/s. 11, 41. ISBN 1-84603-048-X. 
  6. ^ Cheah Boon Kheng, p.149
  7. ^ a b c d e f g h Hara, Fujiol (December 2005). "The North Kalimantan Communist Party and the People's Republic of China". The Developing Economies. XLIII (1): 489–513. doi:10.1111/j.1746-1049.2005.tb00956.x. Dicapai 25 December 2013. 
  8. ^ Geoffrey Jukes (1 January 1973). The Soviet Union in Asia. University of California Press. m/s. 173–. ISBN 978-0-520-02393-2. 
  9. ^ Kurt London (1974). The Soviet Impact on World Politics. Ardent Media. m/s. 153–. ISBN 978-0-8015-6978-4. 
  10. ^ a b c d "Communist Guerrillas Push Government Into Campaign in Borneo's Town, Jungles". Spartanburg Herald-Journal. Herald-Journal. 2 September 1971. Dicapai 3 September 2015. 
  11. ^ Doreena Naeg (10 October 2010). "The forgotten warriors". The Borneo Post. Dicapai 3 September 2015. 
  12. ^ Hugh Mabbett (18 March 1971). "Quit homes, 17,000 told". The Age. Dicapai 3 September 2015. 
  13. ^ Michael Richardson (28 March 1972). "Sarawak Reds kill 13 soldiers". The Sydney Morning Herald. Dicapai 3 September 2015. 
  14. ^ Conny Banji (21 February 2012). "The night communists killed hero of Ulu Oya". The Borneo Post. Dicapai 3 September 2015. 
  15. ^ Peter O'loughlin (20 February 1974). "Malaya rebels on move again". Associated Press. The Age. Dicapai 3 September 2015. 

Bacaan lanjut[sunting | sunting sumber]

Sumber utama[sunting | sunting sumber]

Sumber sekunder[sunting | sunting sumber]