Teluk Intan

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Teluk Intan Municipal Council
Majlis Perbandaran Teluk Intan
Negara Malaysia
Negeri Perak
Daerah Hilir Perak
Kerajaan
 • Jenis Majlis Perbandaran
 • Yang Dipertua HJ. IBRAHIM BIN HJ. AHMAD
Luas
 • Jumlah 126.9 km2 (49.0 batu persegi)
Populasi (2010 [1])
 • Jumlah 232 800
 • Kepadatan 133/km2 (340/batu persegi)
Kod Kawasan 36000
Kod kawasan 05
Laman web www.mpti.gov.my

Bandar Teluk Intan yang terletak di selatan negeri Perak merupakan pusat pentadbiran dan bandar terbesar di daerah Hilir Perak.

Teluk Intan dilingkungi oleh aliran Sungai Perak dan Sungai Bidor. Bandar ini ialah bandar yang terbesar di selatan Perak berbanding dengan Kampar, Tapah, Hutan Melintang dan Bagan Datoh. Dari segi kedudukan bandar di Malaysia. Di Perak menduduki tempat ketiga terbesar.[Penjelasan diperlukan]

Bandar terdekat yang lain ialah Sabak Bernam, Bagan Datoh, Bidor, Tapah, Kampar dan Lumut. Bandar ini disambungkan dengan Lebuh raya Kayan ke Manjung, Lumut dan Pulau Pangkor. Laluan ke Tapah dan Bidor.[Penjelasan diperlukan]

Asal-usul nama[sunting | sunting sumber]

Teluk Mak Intan[sunting | sunting sumber]

Nama Teluk Mak Intan diambil daripada seorang janda yang dikatakan mempunyai rupa paras yang cantik iaitu Mak Intan, beliau ialah seorang saudagar yang berasal dari Mandahiling, Sumatera. Beliau ialah peneroka yang membuka Teluk Intan di sekitar awal abad ke-19. Pada waktu itu, kawasan yang diterokai oleh Mak Intan dikenali sebagai Pekan Mak Intan.

Berikutan penerokaan ini, ramailah orang seberang berketurunan Jawa, Rawa, Mandahiling, Minangkabau, Kampar dan kemudian India-Bombay datang mendiami kawasan yang baru diterokai itu, kebanyakan daripada mereka ialah para petani dan para pedagang barangan tradisi seperti rempah ratus, kain, inggu, kacip, parang dan sebagainya.

Berkuatkuasa 1 Januari 1982, bandar ini bertukar nama dari Teluk Anson kepada Teluk Intan.[2][3]

Info Lain[sunting | sunting sumber]

  • Nama asalnya ialah Teluk Ma Hitam.
  • Nama asalnya Teluk Mak Intan. Seorang gadis bernama Intan dari sebuah keluarga keturunan Sumatera yang berpengaruh. Bapanya berulang-alik dari Sumatera ke sini untuk berniaga kain batik. Gadis ini mandi di tebing Sungai Perak bersama-sama rakan-rakannya. Cincin pemberian ibunya telah tenggelam dan lenyap di dalam lubuk Sungai Perak. Sejak itu, tempat ini diberi nama Teluk Mak Intan. Kemudiannya, Telok Mak Intan telah ditukar nama kepada Teluk Anson sempena nama Jeneral Archibald Anson iaitu gabenor Inggeris yang datang ke Telok Mak Intan pada masa itu.[4]

Muka bumi[sunting | sunting sumber]

Muka buminya mendatar dan hanya di Changkat Jong dan Tapah agak tinggi sedikit. Tanahnya tanah jenis aluvium, hasil limpahan lombong bijih timah daripada Batang Padang dan Lembah Kinta. Air sungainya keruh. Dahulu, likuan Sungai Perak di Teluk Intan ini penuh dengan hutan nipah dan bakau sehingga tahun 1970. Seberang Teluk Intan mengeluarkan atap nipah dan kayu bakau.[perlu rujukan]

Cara ke sana[sunting | sunting sumber]

Ada 5 batang jalan bertumpu ke bandar Teluk Intan.

Sejarah ringkas[sunting | sunting sumber]

  • Residen British ke-3, Sir Hugh Low meminta jasa baik Gabenor Negeri Selat untuk mewujudkan bandar baru pentadbiran di Teluk Malunting (Teluk Mak Intan sebagaimana pelat Hugh Low).
  • Ketika itu, pemangku Gabenor Negeri Selat ialah General Sir Archibald Edward Harbord Anson (1826 – 1925). Anson setuju dengan cadangan Hugh Low, malah melukis pelan pertama bandar Teluk Intan. Anson dilantik sebagai pegawai daerah Teluk Intan dan bersara pada 1882.
  • 15 Mac 1882: Bandar Teluk Anson diberi sempena namanya. Namanya diberikan oleh Hugh Low dalam persetujuan Majlis Negeri .
  • Satu rancangan menyambungkan Teluk Anson dengan Durian Sebatang yang akan menyebabkan Teluk Anson menjadi sebuah pulau di Sungai Perak.
  • 1884: pemangku Residen Perak Frank Swettenham musykil dengan cadangan terusan ini.
  • 1880-an: zaman kereta api di Perak telah menyebabkan peranan sungai sebagai jalan perhubungan telah berubah. Stesen kereta api dan pelabuhan yang kukuh dibina di Batak Rabit. Pelabuhan ini sibuk sehingga Perang Dunia Kedua.
  • 1982: Sultan Idris II menukar nama Teluk Anson kepada Teluk Intan semula.
  • 1962: Majlis Bandaran Telok Anson ditubuhkan iaitu sebuah Lembaga Kerajaan Tempatan. Dilantik seorang Pegawai Daerah.
  • 1970-an: peranan Teluk intan sebagai stesen kereta api dan pelabuhan ditamatkan kerana Sungai Perak semakin cetek dan hakisan tebing sungai menyebabkan gudang-gudang runtuh ke dalam sungai.
  • 1 Disember 1979: Majlis Daerah Hilir Perak (MDHP) telah ditubuhkan di bawah penyusunan semula Penguasa-Penguasa Tempatan di bawah Akta Kerajaan Tempatan 1976 lalu diisytiharkan melalui WARTA Kerajaan PKPU 27 dengan mencantumkan enam buah Lembaga Pengurus Kerajaan Tempatan (LPKT) yang terpecah sebelumnya seperti berikut:
    1. LPKT Langkap
    2. LPKT Chui Chak
    3. LPKT Pelawan
    4. LPKT Batu Dua Belas
    5. LPKT Hilir Perak 
    6. LPKT Teluk Intan
  • 5 April 1980: Majlis Daerah Hilir Perak mula beroperasi sepenuhnya sebagai PBT tunggal bagi mengurus tadbir kesemua kawasan di atas dalam Daerah Hilir Perak, dan tertakluk kepada:
    1. Akta Kerajaan Tempatan 1976
    2. Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976
    3. Akta Jalan , Parit dan Bangunan 1974

Pusat-pusat tumpuan[sunting | sunting sumber]

Kebanyakan pusat tumpuan tertumpu di pusat bandar Teluk Intan.

Membeli-belah[sunting | sunting sumber]

Antara kawasan membeli-belah yang utama di bandar Teluk Intan:

  • Rapid Mall (Giant Hypermarket)
  • The Store, Teluk Intan
  • Medan Intan (Billion Superstore)
  • Kompleks Menara Condong, Teluk Intan
  • Kompleks Aik Aik, Teluk Intan
  • TF Value Mart, Teluk Intan
  • TF Value Mart 2,Teluk Intan

Pendidikan[sunting | sunting sumber]

Antara pusat pendidikan yang popular di Teluk Intan:

Restoran dan kafe[sunting | sunting sumber]

Antara restoran dan kafe yang popular didapati di bandar Teluk Intan:

  • McDonald's Teluk Intan
  • Domino's Pizza Teluk Intan
  • KFC Teluk Intan
  • KFC Pandu-lalu Teluk Intan
  • Pizza Hut Teluk Intan
  • Sushi King Teluk Intan
  • MarryBrown Teluk Intan
  • OldTown White Coffee
  • GeorgeTown White Coffee
  • Secret Recipe
  • Restoran Mastan Ghani
  • Restoran M.Gulam Rasul (24 jam)

Kesihatan[sunting | sunting sumber]

  • Hospital Teluk Intan
  • Hospital Pakar Anson Bay (Anson Bay Medical Centre)
  • Pusat Pakar Rajindar Singh
  • Klinik Kampus Perubatan UKM Cawangan Teluk Intan
  • Klinik 1Malaysia Kampung Banjar

Penginapan[sunting | sunting sumber]

Antara hotel yang popular di bandar ini:

  • Hotel Grand Court, Teluk Intan
  • Hotel Anson, Teluk Intan
  • Hotel Angsoka, Teluk Intan
  • Hotel G-City, Teluk Intan
  • Rumah Rehat Teluk Intan

Tempat menarik[sunting | sunting sumber]

Menara Jam Condong Teluk Intan[sunting | sunting sumber]

Menara ini menjadi titik tumpu kepada bandar Teluk Intan. Keunikan menara ini ialah kecondongannya seperti Menara Pisa di Itali. Menara condong ini dibina pada tahun 1885 oleh Leong Choon Choong. Menara ini setinggi 85 kaki dan mempunyai 110 anak tangga.

Ia merupakan takungan air sebelum adanya Tangki Air Changkat Jong. Bangunan ini 3 tingkat dilengkapi dengan jam besar dan mengikut seni bina menara-menara di China. Kini, menara ini tidak digunakan lagi. Di bahagian bawahnya telah dihiasi dengan lanskap yang indah seperti pasu bunga, lantai marmar dan kerusi rehat untuk bersantai seisi keluarga.

Menara ini pernah digunakan oleh Lembaga Perancang Keluarga Negara dan Persatuan Pengakap Teluk Intan.

Batu Bertenggek[sunting | sunting sumber]

Batu bertenggek merupakan seketul batu besar, sebesar kereta Kancil, yang diletakkan atas binaan lain berhadapan dengan bangunan SKOMK. Batu bertenggek ini merupakan Tugu Peringatan bagi perajurit yang terkorban semasa Perang Dunia Kedua.[5][6]

Lapangan Terbang Jendarata[sunting | sunting sumber]

Satu-satunya lapangan terbang di Teluk Intan, lapangan terbang persendirian ini terletak di ladang Jenderata. Lapangan ini dimiliki dan dikendalikan oleh syarikat perladangan, United Plantations yang bermula dengan pembukaan estet pada tahun 1906.

Tiada jadual penerbangan di lapangan ini. Ia digunakan oleh kapal terbang peribadi dan semua operasi memerlukan kebenaran terlebih dahulu daripada pihak syarikat.

Banjir kilat dan hakisan[sunting | sunting sumber]

  • 1877: Hugh low telah mengesan masalah hakisan di Teluk Intan yang merosakkan dermaga-dermaga dan bangsal-bangsal yang menyimpan bijih timah .
  • 1902: Majlis Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NMB) melaporkan hakisan tebing sungai dan landasan kereta api terjejas akibat banjir dan banjir kilat. Likuan sungai semakin sempit.

Banjir atau banjir kilat kerap berlaku di Teluk Intan kecuali selepas Empangan Temenggor dibina. Hal ini kerana kedudukan muka bumi bandar yang rendah, berhampiran dengan laut yang menyebabkan air pasang melimpah ke sini. Hujan lebat pada bulan Oktober hingga Januari menyebabkan sungai tidak dapat menampung air hujan yang banyak dari hulu Sungai Perak. Tambahan pula, muka bumi Teluk Intan hampir putus, menyerupai pulau dan tempat likuan dua sungai iaitu Sungai Perak dan Sungai Bidor.

Hakisan aliran sungai menyebabkan tanah merebak ke dalam sungai terutama pada musim tengkujuh. Sungai Perak semakin berliku. Universiti Sains Malaysia dan Kerajaan negeri Perak telah membuat kajian bagi mengenal pasti masalah dan mengemukakan cadang bagi mengatasinya.

Banjir kerap berlaku terutama di Jalan Wah Khen Jooi dan Jalan Bandar. Majlis Perbandaran Teluk Intan telah mengambil beberapa inisiatif untuk mengatasi masalah ini dengan memperbaiki sistem parit dan longkang yang lebih dalam dan teratur di Pasir Bedamar dan di Durian Sebatang agar masalah ini tidak berulang setiap tahun.

Senarai ladang[sunting | sunting sumber]

Sebelum 1908, peladang-peladang Eropah khususnya British membuka ladang kelapa dan getah. Oliver Marks melaporkan senarai ladang di Teluk Intan:

  • Ladang Sungai Wangi
  • Ladang Nova Scotia
  • Ladang Rubana
  • Ladang Ratanui
  • Ladang Bagan Datoh
  • Ladang Jenderata
  • Ladang Sitiawan
  • Ladang Strathmashie
  • Ladang Selaba
  • Ladang Batak Rabit
  • Ladang Columbia
  • Ladang Cicely
  • Ladang Sabrang
  • Ladang Somerset
  • Ladang Sungai Air Tawar
  • Ladang Captain Turners
  • Ladang Tanglin
  • Ladang Dettah
  • Ladang Captian Dallys
  • Ladang Alexandra
  • Ladang Eden Hall
  • Ladang Castleton
  • Ladang Coningsby

Senarai kampung[sunting | sunting sumber]

  • Kampung Bahagia
  • Kampung Padang Tembak
  • Kampung Baru
  • Kampung Beca
  • Kampung Batak Rabit
  • Kampung Tapak Semenang
  • Kampung Selabak
  • Kampung Sungai Bakung
  • Kampung Banjar
  • Kampung Sungai Kerawai
  • Kampung Sungai Manik
  • Kampung Pengkalan Ara
  • Kampung Chenderong Balai

Senarai masjid[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  • Khoo Kay Kim 'Teluk Anson 100 tahun', Persatuan Muzium Malaysia , 1982
  • Mohd Jaafar Hj Hussen, tesis Landskap Teluk Intan , USM, 1983

Pautan luar[sunting | sunting sumber]