London

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
London
Dari kiri atas: Bandaraya London, Jambatan Tower dan London Eye,Istana Westminster
Dari kiri atas: Bandaraya London, Jambatan Tower dan London Eye,Istana Westminster
Kawasan London di United Kingdom
Kawasan London di United Kingdom
Koordinat: 51°30′26″U 0°7′39″B / 51.50722°U 0.1275°B / 51.50722; -0.1275Koordinat: 51°30′26″U 0°7′39″B / 51.50722°U 0.1275°B / 51.50722; -0.1275
Negara berdaulat United Kingdom
Negeri England
Kawasan London
Kaunti istiadat Bandaraya London dan London Raya
Daerah Bandaraya dan 32 daerah perbandaran
Diduduki oleh Rom sebagai Londinium, sekitar 43 M
Ibu pejabat Dewan Bandaraya
Kerajaan
 - Lembaga setempat Lembaga London Raya
 - Dewan undangan setempat Dewan Undangan London
 - Datuk Bandaraya London Boris Johnson
 - Parlimen UK
 - Dewan Undangan London
 - Parlimen Eropah		 74 kawasan
14 kawasan
Kawasan London
Luas
 - London 607 batu persegi (1,572.1 km²)
Ketinggian [1] 79 kaki (24 m)
Penduduk (anggaran Julai 2010)[2]
 - London 7,825,200
 - Kepadatan 12,892/batu persegi (4,978/km²)
 - Bandar 8,278,251
 - Metro 13,945,000
Zon waktu GMT (UTC±0)
 - Musim panas (DST) BST (UTC+1)
Kod kawasan 020, 01322, 01689, 01708, 01737, 01895, 01923, 01959, 01992
Laman sesawang: london.gov.uk

London (IPA: /ˈlʌndən/) ialah ibu kota England dan United Kingdom, dan juga kawasan metropolitan yang terbesar di United Kingdom. London yang terletak dekat Sungai Thames menjadi sebuah petempatan utama selama lebih dua ribu tahun, dengan sejarahnya yang bermula dengan penubuhannya oleh kerajaan Rom yang memanggilnya Londinium.[3] Teras purba London, iaitu Bandaraya London, masih banyak mengekalkan sempadan Zaman Pertengahannya yang seluas sebatu persegi. Semenjak selewat abad ke-19, nama London turut memaksudkan kota raya yang dibangunkan di keliling teras tersebut.[4] Sebahagian besar bandar gabungan ini membentuk kawasan London[5] dan kawasan pentadbiran London Raya[6] yang ditadbir oleh Datuk Bandaraya London dan Dewan Undangan London.[7]

London ialah sebuah bandaraya global peneraju yang cemerlang dalam bidang seni, perdagangan, pendidikan, hiburan, fesyen, kewangan, kesihatan, media, khidmat profesional, penyelidikan dan pembangunan, pelancongan dan pengangkutan.[8] Ia merupakan salah sebuah pusat kewangan terbesar di dunia[9][10][11] dan juga mempunyai KDNK bandaraya kelima tertinggi di dunia (dan yang terbesar di Eropah).[12] London pernah disifatkan sebagai ibu kota kebudayaan sedunia.[13][14] Ia dikunjungi oleh pelancong yang 'paling antarabangsa' di dunia[15] dan London Heathrow ialah salah sebuah lapangan terbang yang paling sibuk dengan penumpang antarabangsa.[16]Dengan 43 buah universiti, London merupakan tumpuan institusi pendidikan tinggi yang terbesar di Eropah.[17] Pada tahun 2012, London menjadi bandaraya pertama yang menjadi tuan rumah Sukan Olimpik Musim Panas moden sebanyak tiga kali.[18]

London didiami oleh penduduk-penduduk yang terdiri daripada pelbagai kaum, kebudayaan dan agama, serta bertutur dalam lebih 300 bahasa.[19] Pada Julai 2010, dengan jumlah penduduk rasmi adalah 7,825,200, London Raya merupakan kawasan perbandaran yang paling ramai penduduknya di Kesatuan Eropah,[2][20] dan diduduki oleh 12.5% jumlah penduduk seluruh United Kingdom.[21] Kawasan metropolitan London adalah yang terbesar di EU dengan jumlah penduduk yang dianggarkan sekitar 12 juta[22] hingga 14 juta.[23] London mempunyai jumlah penduduk teramai antara semua bandar di dunia pada tahun 1831 hingga 1925.[24]

Di London terdapat empat Tapak Warisan Dunia, iaitu: Menara London; Kew Gardens; tapak yang merangkumi Istana Westminster, Westminster Abbey, dan Gereja St Margaret; dan petempatan bersejarah Greenwich (di mana Balai Cerap Diraja (Royal Observatory) menandai Meridian Perdana (garis bujur 0°) dan GMT).[25] Antara mercu-mercu tanda lain yang terdapat di London ialah Istana Buckingham, London Eye, Piccadilly Circus, Gereja Besar St Paul, Jambatan Tower, Dataran Trafalgar dan Stadium Wembley. Di London juga terletaknya pelbagai muzium, balai seni, perpustakaan, tempat bersukan dan tempat-tempat kebudayaan yang sebagainya, termasuk Muzium British, National Gallery, British Library, Wimbledon dan 40 buah panggung.[26]London Underground ialah rangkaian tren bawah tanah yang tertua di dunia[27] dan kedua terluas (mengekori Metro Shanghai).[28]

Isi kandungan

[sunting] Sejarah

[sunting] Toponimi

Nama London mungkin berasal dari Sungai Thames

Asal-usul nama London belum dipastikan.[29] Nama itu merupakan satu nama yang kuno sekali dan boleh ditemui dalam sumber-sumber yang berasal dari seawal abad ke-2. Ia tercatat sekitar tahun 121 sebagai Londinium yang diberi oleh penguasa Rom.[29] Cubaan penjelasan yang terawal tentang perihal ini, tetapi kini diabaikan, dipercayai diusulkan oleh Geoffrey dari Monmouth dalam Historia Regum Britanniae[29], yang mana nama London berasal daripada seorang Raja Lud yang kononnya menakluki kota ini lalu menamainya Kaerlud.[30]

Sejak tahun 1899, adalah diterima umum bahawa nama London berasal daripada bahasa Celt dan berertitempat milik orang bernama *Londinos; akan tetapi, penjelasan ini sudah pun ditolak.[29] Pada tahun 1998, Richard Coates mengutarakan penjelasan 1998 bahawa ia berasal daripada satu perkataan bahasa Eropah Lama pra-Celt iaitu *(p)lowonida yang bererti 'sungai yang terlalu luas untuk diharungi'. Beliau berhujah bahawa inilah nama yang diberikan kepada sebahagian Sungai Thames yang beralir melalui London; daripada ini, petempatan ini mendapat nama Celtnya, iaitu *Lowonidonjon.[31]

Sehingga tahun 1889, nama "London" hanya memaksudkan Bandaraya London, tetapi semenjak itu ia turut memaksudkan Kaunti London dan kini London Raya.[4]

[sunting] Prasejarah dan kepurbaan

Pada tahun 1300, Bandaraya London masih terlingkung dalam tembok binaan Rom.

Walaupun terdapat bukti petempatan Briton yang bertaburan di kawasan London, namun petempatan utama yang sulung diasaskan oleh Rom pada tahun 43 M.[32] Petempatan ini bertahan selama 17 tahun sahaja hingga tahun 61, apabila puak Iceni pimpinan Ratu Boudica merempuh dan meranapkan kota itu.[33] Kemudian, kota London dibina semula dengan perancangan yang bersungguh-sungguh, dan akhirnya mekar dan mengganti Colchester sebagai ibu kota wilayah Britannia jajahan Rom pada tahun 100. Di kemuncaknya pada abad ke-2, London jajahan Rom ini didiami kira-kira 60,000 orang. Menjelang abad ke-7, kaum Anglo-Saxon mendirikan petempatan baru yang dipanggil Lundenwic yang terletak kira-kira satu batu (2 km) ke hulu sungai dari kota Rom yang lama itu, di sekitar tapak yang kini diduduki Covent Garden.[34]

Adalah mungkin bahawa pernah wujudnya sebuah pelabuhan perikanan dan perdagangan di muara Sungai Fleet. Kegiatan perdagangan di tempat ini berkembang hingga kota ini ditawan oleh Viking dan dipaksa berpindah ke arah timur di tapak Londinium demi memanfaatkan tembok-temboknya sebagai perlindungan.[35] Ancaman Viking berterusan hingga tahun 886 apabila Alfred yang Agung menawan semula London dan berdamai dengan ketua Denmark, Guthrum.[36] Kota Saxon asal di Lundenwic diberi nama Ealdwic ("kota lama"); nama itu kekal hingga masa kini sebagai Aldwych yang terletak di Bandaraya Westminster.[37]

Dua penemuan terbaru menunjukkan bahawa London mungkin lebih lama daripada yang disangka sebelum ini. Pada tahun 1999, saki-baki jambatan Zaman Gangsa ditemui di pesisir bawah di utara Jambatan Vauxhall.[38] Jambatan ini sama ada menyeberangi sungai Thames, atau menuju ke sebuah pulau (yang lesap) di tengah sungai itu. Hasil dendrologi menentukan bahawa bahan-bahan jambatan itu berasal dari tahun 1500 SM.

Pada tahun 2010, sebuah tapak binaan kayu yang besar dari seawal 4500 SM, turut ditemui di pesisir bawah Thames, di selatan Jambatan Vauxhall.[39] Fungsi binaan Zaman Mesolitik ini tidak diketahui, tetapi liputannya tidak kurang 50m x 10m, dan terdapat tiang-tiang setinggi 30 cm yang kelihatan ketika air surut. Kedua-dua binaan ini terletak di Tebing Selatan, di suatu titik persilangan semula jadi di mana Sungai Effra mengalir ke dalam Sungai Thames, dan 4 km ke hulu sungai dari Kota London Rom. Tenaga yang diperlukan untuk membina binaan-binaan ini membayangkan perdagangan, kestabilan dan bilangan masyarakat setempat sekurang-kurangnya 100 orang.

[sunting] Zaman Pertengahan

Kepungan Lancaster terhadap London pada 1471 diserang oleh serangan tangkas York.

Setelah jatuhnya pemerintahan Rom pada awal abad ke-5, kota London menjadi terbiar. Namun demikian, mulai abad ke-6, sebuah petempatan Anglo-Saxon yang dikenali sebagai Lundenwic berkembang di sebelah barat kota Rom lama itu, di tempat yang kini dikenali sebagai Covent Garden dan the Strand, dan diduduki sekitar 10–12,000 orang.[34] Pada abad ke-9, London diserang bertubi-tubi oleh puak Viking sehingga kota itu terpaksa dipindahkan balik ke kota Londinium zaman Rom itu untuk menggunakan tembok-temboknya sebagai perlindungan.[35] Ekoran penyatuan semula England pada abad ke-10, London yang sudah pun menjadi bandaraya terbesar dan pusat perdagangan terpenting di negara itu turut bangkit sebagai pusat politik yang penting, biarpun masih bersaing dengan Winchester iaitu pusat tradisional kerajaan Wessex.

Pad abad ke-11, Raja Edward sang Pengaku menubuhkan semula dan membina Westminster Abbey dan Westminster, sebuah kawasan kediaman diraja yang terletak tidak jauh ke hulu sungai dari London. Semenjak itu, Westminster beransur-ansur mengambil alih peranan Bandaraya London sebagai pusat perniagaan dan pemerintahan negara.[40]

Westminster Abbey ialah sebuah Tapak Warisan Dunia dan salah sebuah bangunan yang tertua dan paling penting di London (Canaletto, 1749 M)

Ekoran kemenangan baginda dalam Pertemuran Hastings, William, Adipati Normandy, dimahkotakan sebagai Raja England di Westminster Abbey yang baru siap dibina pada Hari Natal 1066.[41] William membina Menara London, iaitu yang pertama daripada sebilangan besar kubu-kubu Norman di England yang dibina dengan batu-batan, di sudut tenggara kota untuk menakut-nakutkan penduduk asal.[42] Pada tahun 1097, William II memulakan pembinaan Dewan Westminster dekat dengan Abbey itu. Dewan itu menjadi asas kepada Istana Westminster yang baru.[43][44]

Sewaktu abad ke-12, institusi-insitusi kerajaan pusat yang sebelum ini sentiasa mengiringi kerabat diraja yang berpindah-randah ke merata negara, menjadi semakin besar dan canggih dan juga tertumpu di satu tempat, iaitu Westminster pada kebiasaannya, namun perbendaharaan diraja yang berpindah dari Winchester pula menetap di Menara London. Sementara Bandaraya Westminster berkembang menjadi ibu kota yang sejati dari segi pentadbiran, namun kota jirannya iaitu Bandaraya London kekal sebagai bandaraya terbesar dan pusat perdagangan utama di England yang berkembang mekar di bawah pentadbiran yang tersendiri, iaitu Perbadanan London. Pada tahun 1100, jumlah penduduknya sekitar 18,000 orang; menjelang tahun 1300, jumlah itu meningkat kepada 100,000 orang.[45]

Malapetaka Maut Hitam melanda London pada pertengahan abad ke-14, menyebabkan jumlah penduduknya susut sebanyak satu pertiga.[46] London merupakan tumpuan Pemberontakan Petani pada tahun 1381.[47]

[sunting] Zaman moden awal

Kebakaran Besar London meranapkan sebahagian besar kota pada tahun 1666.

Ketika zaman Tudor, gelombang Reformasi menyebabkan negara beralih ke arah mazhab Protestan, dan sebahagian besar kota London bertukar pemilik daripada pihak gereja kepada persendirian.[48] Merkantilisme semakin berkembang dan wujudnya syarikat-syarikat perdagangan monopoli seperti Syarikat Hindia Timur yang meluaskan kegiatan perdagangan ke rantau Dunia Baru (benua Amerika). London menjadi pelabuhan utama di Laut Utara, dan dipenuhi dengan para penghijrah yang tiba dari merata England dan luar negara. Jumlah penduduk meningkat dari sekitar 50,000 orang pada tahun 1530, hingga sekitar 225,000 orang pada tahun 1605.[48]

Pada abad ke-16, William Shakespeare dan tokoh-tokoh yang sezaman dan seumpama dengan beliau tinggal di London ketika perkembangan seni pementasan berdepan dengan tentangan pihak berkuasa. Menjelang akhir zaman Tudor pada tahun 1603, London masih agak padat. Terdapat satu cubaan membunuh Raja James I di Westminster, menerusi Komplot Serbuk Api pada 5 November 1605.[49] London sekali lagi dilanda wabak penyakit pada awal abad ke-17,[50] dan memuncak dengan Wabak Besar yang meragut seramai 100,000 orang atau satu perlima penduduk pada tahun 1665–1666.[51]

Pada tahun 1666, Kebakaran Besar London tercetus di Pudding Lane di tengah kota London dan dengan cepatnya meranapkan bangunan-bangunan buatan kayu yang memenuhi kota ketika itu.[52] Usaha pembinaan semula memakan masa 10 tahun di bawah penyeliaan Robert Hooke[53][54][55] selaku Juruukur London.[56] Pada tahun 1708, binaan teragung Christopher Wren iaitu Gereja Besar St Paul siap dibina. Pada zaman George, terbukanya daerah-daerah baru di sebelah barat seperti Mayfair, sementara pembukaan jambatan-jambatan baru yang menyeberangi Sungai Thames merangsang pembangunan di London Selatan. Di sebelah timur pula, Pelabuhan London meluas ke hilir sungai.

Pada tahun 1762, Rumah Buckingham dibeli oleh George III lalu diperbesar selama 75 tahun yang berikutnya. Pada abad ke-18, London dibelenggui jenayah maka Bow Street Runners ditubuhkan pada tahun 1750 sebagai sebuah pasukan polis yang profesional.[57] Sejumlah lebih 200 kesalahan jenayah dikenakan hukuman mati,[58]tidak terkecuali wanita dan kanak-kanak yang digantung atas kesalahan mencuri secara kecilan.[59] Seramai 74 peratus kanak-kanak yang lahir di London mati sebelum mencecah umur lima tahun.[60] Kedai-kedai kopi menjadi tempat yang paling digemari ramai untuk berbahas-bahas, di samping masyarakat yang makin celik huruf serta perkembangan teknologi mesin cetak yang memperluas penyebaran berita; dan Fleet Street pula menjadi pusat akhbar British.

“ You find no man, at all intellectual, who is willing to leave London. No, Sir,when a man is tired of London, he is tired of life; for there is in London all that life can afford.

Tidak mungkin ada sesiapa, apatah lagi yang bijak pandai, yang sanggup meninggalkan London. Barang siapa yang serik dengan London, maka ia serik dengan kehidupan; kerana hanya di London terdapat segala nikmat hidup.		 ”

—Samuel Johnson, 1777[61]

[sunting] Sejarah terkini

London diserang bertubi-tubi oleh Jerman Nazi ketika peristiwa "the Blitz" pada Perang Dunia Kedua.

London merupakan bandaraya yang terbesar di dunia pada sekitar 1831 hingga 1925.[24] Keadaan London yang begitu sarat dengan penduduk telah mengundang wabak-wabak penyakit taun[62] yang meragut 14,000 nyawa pada tahun 1848, dan 6,000 orang pada tahun 1866.[63] Masalah kesesakan lalulintas yang semakin menjadi-jadi mencetuskan pembentukan rangkaian rel bandar setempat yang pertama di dunia. Lembaga Kerja Raya Metropolitan (Metropolitan Board of Works) menyelia usaha peluasan prasarana. Pada tahun 1889, lembaga tersebut digantikan oleh Majlis Kaunti London, iaitu pentadbiran seluruh bandar pertama di London yang dpilih oleh orang awam. Ketika Perang Dunia Kedua, serangan oleh Luftwaffe Jerman seperti The Blitz mengorbankan seramai 30,000 orang warga London serta memusnahkan banyak rumah dan bangunan di serata kota tersebut. Tidak lama selepas perang, Sukan Olimpik 1948 diadakan di Stadium Wembley yang asal, biarpun pada ketika bandaraya tersebut masih belum pulih daripada kesan peperangan.

Pada tahun 1951, Festival of Britain diadakan di Tebing Selatan. Fenomena Asbut Besar pada tahun 1952 membawa kepada penggubalan Akta Udara Bersih 1956 yang menamatkan gejala kabus "sup kacang pis" yang menodai nama baik London. Mulai 1940-an, London menjadi tempat tinggal bagi sebilangan besar pendatang yang datang dari pelbagai negara Komanwel seperti Jamaica, India, Bangladesh dan Pakistan. Oleh yang demikian, London menjadi salah sebuah bandaraya yang paling pelbagai budaya di Eropah.

Sejak pertengahan 1960-an, London menjadi pusat kebudayaan belia sedunia yang bercontohkan subbudaya Swinging London yang dikaitkan dengan The King's Road, Chelsea dan Carnaby Street. Peranan London sebagai pengasas trend dibangkitkan semula pada zaman punk. Pada tahun 1965, sempadan politik London diperluas untuk mengambil kira pertumbuhan kawasan bandar, maka terbentuknya sebuah Majlis London Raya yang baru. Sewaktu The Troubles di Ireland Utara, London diancam dengan serangan bom oleh IRA Sementara. Ketidaksamaan sesama kaum diserlahkan oleh rusuhan Brixton 1981. Jumlah penduduk London Raya susut secara beransur-ansur dalam puluhan tahun selepas Perang Dunia Kedua, daripada kemuncak sekitar 8.6 juta pada tahun 1939 kepada sekitar 6.8 juta pada 1980-an. Pelabuhan-pelabuhan utama di London berpindah ke arah hilir sungai di Felixstowe dan Tilbury, dengan kawasan London Docklands yang menjadi tumpuan pertumbuhan semula sebagai projek pembangunan Canary Wharf yang lahir daripada kebangkitan London sebagai sebuah pusat kewangan dunia pada tahun 1980-an.

Perintang Thames siap dibina pada tahun 1980-an untuk melindungi London daripada dilanda air pasang dari Laut Utara. Majlis London Raya dibubarkan pada tahun 1986, maka London menjadi satu-satunya kota raya besar di dunia tanpa pentadbiran pusat. Pada tahun 2000, kerajaan seluruh London dipulihkan dengan pembentukan Lembaga London Raya. Untuk menyambut kedatangan abad ke-21, dibinanya Millennium Dome, London Eye dan Jambatan Millennium. Pada 7 Julai 2005, tiga buah tren London Underground dan sebuah bas dua tingkat dibom akibat serangan pengganas.[64]

[sunting] Pemerintahan

[sunting] Kerajaan tempatan

Kawasan-kawasan kecil yang ditetapkan oleh Lembaga London Raya
Lembaga London Raya bertapak di Dewan Bandaraya, Southwark

Pentadbiran London terdiri daripada dua tingkat, iaitu tingkat strategik seluruh bandaraya dan tingkat setempat. Pentadbiran seluruh bandaraya diselaraskan oleh Lembaga London Raya (Greater London Authority, GLA), sementara pentadbiran setempat dilaksanakan oleh 33 buah lembaga yang lebih kecil.[65] GLA terdiri daripada dua komponen yang dipilih umum, iaitu Datuk Bandaraya London (Mayor) yang memegang kuasa eksekutif, dan Dewan Undangan London (London Assembly) yang meneliti keputusan-keputusan datuk bandaraya serta menerima atau menolak usul belanjawan beliau setiap tahun.

Ibu pejabat GLA ialah Dewan Bandaraya (City Hall) yang terletak di Southwark; datuk bandaraya sekarang ialah Boris Johnson. Lembaga-lembaga setempat pula merupakan majlis-majlis 32 daerah perbandaran serta Perbadanan Bandaraya London(City of London Corporation).[66] Mereka memikul tanggungjawab bagi kebanyakan perkhidmatan setempat, seperti perancangan tempatan, sekolah, perkhidmatan sosial, jalan raya tempatan dan pengumpulan sampah. Setengah peranan, seperti pengurusan sisa, dibekalkan aturan bersama.

Kerja polis di London Raya, kecuali Bandaraya London, disediakan oleh Angkatan Polis Metropolitan (Metropolitan Police Force) di bawah seliaan Lembaga Polis Metropolitan (Metropolitan Police Authority). Bandaraya London pula ada angkatan polis tersendiri, iaitu Polis Bandaraya London (City of London Police).[67] Polis Pengangkutan British memikul tugas polis di perkhidmatan-perkhidmatan National Rail dan London Underground di ibu kota.[68]

Pasukan Bomba London merupakan perkhidmatan bomba dan penyelamat berkanun di London Raya. Perkhidmatan bomba ketiga terbesar di dunia ini dikelola oleh Lembaga Bomba dan Perancangan Kecemasan (London Fire and Emergency Planning Authority).[69] Perkhidmatan ambulans Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan (National Health Service, NHS) dibekalkan oleh Amanah NHS Perkhidmatan Ambulans London (London Ambulance Service (LAS) NHS Trust), iaitu khidmat ambulans kecemasan percuma ketika diguna yang terbesar di dunia.[70] Badan amal London Air Ambulance beroperasi bersama LAS di mana ia diperlukan. Pengawal Pantai Diraja (Her Majesty's Coastguard) dan Institusi Bot Penyelamat Kebangsaan Diraja (Royal National Lifeboat Institution) beroperasi di Sungai Thames.[71][72]

[sunting] Pemerintahan negara

London merupakan pusat Kerajaan United Kingdom yang terletak di sekitar Istana Westminster. Kebanyakan jabatan kerajaan terletak dekat dengan Parlimen, terutamanya di sepanjang Whitehall, termasuk kediaman rasmi Perdana Menteri di 10 Downing Street.[73] Parlimen British mendapat gelaran "Induk Segala Parlimen" (Mother of Parliaments)[74] kerana ia dijadikan contoh bagi kebanyakan sistem parlimen yang lain di dunia, apatah lagi Akta-Akta yang digubal di sini turut mewujudkan banyak lagi parlimen lain.

[sunting] Geografi

Pandangan angkasawan terhadap London

[sunting] Skop

Peta pusat bandaraya London

London Raya merupakan subbahagian pentadbiran tahap tinggi yang merangkumi London. Dahulu, semua petempatan hanya terlingkung dalam Bandaraya London kuno yang kecil iaitu teras London masa kini, tetapi disebabkan pembangunan kawasan bandar, Perbadanan Bandaraya menolak cubaan untuk menggabungkannya dengan kawasan-kawasan pinggirannya. Oleh yang demikian, kawasan yang sebetulnya tergolong dalam "London" adalah berbeza mengikut konteks.[75] 40 peratus London Raya diliputi oleh daerah pos London, di mana semua alamat posnya tertulis 'LONDON'.[76][77]

Kod kawasan telefon London (020) lebih luas lingkungannya, lebih kurang sebesar London Raya, tetapi terkecuali beberapa daerah pinggiran dan juga terangkum daerah-daerah di luar sempadannya. Kawasan dalam lingkungan lebuh raya pekeliling M25 juga sering dianggap sebagai 'London' yang sebetulnya,[78] apatah lagi sempadan London Raya juga dijajarkan dengan lebuh raya itu di sesetengah tempat.[79]

[sunting] Status

Dalam lingkungan London, kedua-dua Bandaraya London dan Bandaraya Westminster bertaraf bandaraya, dan kedua-dua Bandaraya London dan kawasan London Raya yang selebihnya merupakan dua kaunti istiadat yang berasingan.[80] Lingkungan masa kini London Raya merangkumi kawasan-kawasan yang pernah menganggotai kaunti-kaunti Middlesex, Kent, Surrey,Essex dan Hertfordshire.[81]Taraf London selaku ibu kota England dan seterusnya United Kingdom tidak pernah dikurniakan atau disahkan secara rasmi secara statut mahupun bertulis.[note 1]

Kedudukan London sebagai ibu negara de facto terbentuk secara resam perlembagaan yang termaktub dalam perlembagaan tak bertulis UK. Ibu negara England berpindah ke London dari Winchester apabila Istana Westminster berkembang menjadi penempatan tetap kerabat diraja pada abad-abad ke-12 dan ke-13, oleh itu London menjadi pusat pemerintahan negara.[85] Dewasa ini, London Raya ditetapkan sebagai sebuah kawasan di England yang dikenali sebagai London dalam konteks ini.[5]

[sunting] Topografi

London Raya meliputi kawasan seluas 1,583 kilometer persegi (611 batu²) yang diduduki 7,172,036 orang penduduk pada tahun 2001 dengan kepadatan 4,542 inhabitants per square kilometre (11,760 /batu persegi). Lingkungan lebih luas yang dipanggil Kawasan Metropolitan London (London Metropolitan Region atau London Metropolitan Agglomeration) pula meliputi kawasan seluas 8,382 kilometer persegi (3,236 batu²) dengan 12,653,500 orang penduduk dan kepadatan1,510 inhabitants per square kilometre (3,900 /batu persegi).[86] Ciri muka bumi utama di kota London moden ialah Sungai Thames, sebatang sungai yang boleh dilayari kapal dan merentasi kota dari barat daya ke timur. Lembah Thames ialah sebidang dataran banjir yang dikelilingi oleh bukit-bukau beralun landai yang merangkumi Bukit Parlimen, Bukit Addington, dan Bukit Primrose. Sungai Thames dahulu lebih luas dan lebih cetek dengan kawasan rawa yang luas; ketika air pasang, pesisirnya mencecah lima kali lebarnya masa kini.[87]

Sejak zaman Victoria, sungai Thames menjalani proses penambakan yang menyeluruh, sehingga kebanyakan cawang-cawangnya di London kini mengalir di bawah tanah. Oleh sebab air Sungai Thames berpasang surut, London terdedah kepada banjir.[88] Ancaman banjir itu semakin menjadi-jadi sepanjang zaman disebabkan oleh takat air pasang yang beransur-ansur meningkat yang disebabkan oleh tanah Britain yang 'menyenget' secara perlahan (ke arah atas di utara dan ke arah bawah di selatan) kesan pantulan pascaglasier.[89]

Pada tahun 1974, bermulanya kerja pembinaan Perintang Thames selama sedekad di sepanjang Sungai Thames di Woolwich untuk menangani ancaman ini. Sungguhpun perintang tersebut diharapkan berjalan seperti yang diharapkan sehingga kira-kira tahun 2070, namun rancangan untuk memperbesar perintang itu sudah pun dibincangkan.[90]

[sunting] Iklim

Carta iklim untuk London
J F M A M J J O S O N D
 
 
55
 
8
2
 
 
41
 
8
2
 
 
42
 
11
4
 
 
44
 
14
6
 
 
49
 
19
9
 
 
45
 
21
12
 
 
45
 
24
14
 
 
50
 
23
14
 
 
49
 
20
11
 
 
69
 
16
8
 
 
59
 
11
5
 
 
55
 
8
3
Suhu purata dalam °C
Jumlah hujan dalam mm

London mengalami iklim kelautan sederhana yang serupa dengan kebanyakan kawasan selatan Britain. Biarpun dikenali ramai sebagai kota yang sering dilimpahi hujan, namun yang menariknya, London kurang menerima kerpasan setahun berbanding Rome pada 834 mm (32.8 in), mahupun Bordeaux pada 923 mm (36.3 in).[91] Musim sejuk di situ pada umumnya agak dingin hingga terbentuknya ibun di kawasan pinggir bandar pada purata dua kali seminggu pada bulan November hingga March. Salji biasanya turun sekitar 4 atau 5 kali seminggu pada bulan Disember hingga Februari. Jarang sekali salji turun pada bulan Mac dan April tetapi demikianlah setiap 2–3 tahun. Suhu musim sejuk jarang turun ke bawah paras −4 °C (24.8 °F) mahupun mencecah 14 °C (57.2 °F). Musim panasnya pada umumnya hangat, adakalanya terik, dengan haba yang didatangkan oleh kesan pulau haba bandar yang menyebabkan pusat bandaraya London mampu mencapai 5°C (9°F) lebih panas daripada pinggir bandar. Suhu purata musim panas London adalah 24 °C (75.2 °F). Secara purata, terdapat 7 hari setahun yang melebihi 30 °C (86.0 °F) dan 2 hari setahun yang melebiji 32 °C (89.6 °F). Suhu 26°C (80°F) biasanya terjadi sekali seminggu mulai pertengahan bulan Jun hingga akhir bulan Ogos.

Data iklim untuk London (Greenwich)
Bulan Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogo Sep Okt Nov Dis Tahun
Rekod tertinggi °C (°F) 14.0
(57.2)		 16.0
(60.8)		 21.0
(69.8)		 26.9
(80.4)		 31.0
(87.8)		 35.0
(95)		 35.5
(95.9)		 37.9
(100.2)		 30.0
(86)		 28.8
(83.8)		 19.0
(66.2)		 15.0
(59)		 37.9
(100.2)
Purata tinggi °C (°F) 8.1
(46.6)		 8.4
(47.1)		 11.4
(52.5)		 14.2
(57.6)		 17.9
(64.2)		 21.1
(70)		 23.5
(74.3)		 23.2
(73.8)		 19.9
(67.8)		 15.6
(60.1)		 11.2
(52.2)		 8.3
(46.9)		 15.2
(59.4)
Purata rendah °C (°F) 2.3
(36.1)		 2.1
(35.8)		 3.9
(39)		 5.5
(41.9)		 8.7
(47.7)		 11.7
(53.1)		 13.9
(57)		 13.7
(56.7)		 11.4
(52.5)		 8.4
(47.1)		 4.9
(40.8)		 2.7
(36.9)		 7.4
(45.3)
Rekod terendah °C (°F) -10.0
(14)		 -9.0
(15.8)		 -8.0
(17.6)		 -2.0
(28.4)		 -1.0
(30.2)		 5.0
(41)		 7.0
(44.6)		 6.0
(42.8)		 3.0
(37.4)		 -4.0
(24.8)		 -5.0
(23)		 -7.0
(19.4)		 -10.0
(14)
Kerpasan mm (inci) 55.2
(2.173)		 40.8
(1.606)		 41.6
(1.638)		 43.6
(1.717)		 49.3
(1.941)		 44.9
(1.768)		 44.5
(1.752)		 49.5
(1.949)		 49.1
(1.933)		 68.5
(2.697)		 59.0
(2.323)		 55.0
(2.165)		 601.5
(23.681)
Curahan salji cm (inci) 24.4
(9.61)		 10.8
(4.25)		 2.7
(1.06)		 0.4
(0.16)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0.2
(0.08)		 8.2
(3.23)		 46.7
(18.39)
% Kelembapan 91 89 91 90 92 92 93 95 96 95 93 91 92.3
Purata hari hujan (≥ 1 mm) 10.9 8.1 9.8 9.3 8.5 8.4 7.0 7.2 8.7 9.3 9.3 10.1 106.6
Purata hari salji 4 4 3 1 0 0 0 0 0 0 1 3 16
Jam cahaya matahari 45.9 66.1 103.2 147.0 185.4 180.6 190.3 194.4 139.2 109.7 60.6 37.8 1,460.2
Sumber #1: Rekod tertinggi dan terendah BBC Weather,[92] kecuali maksimum Ogos dari Met Office[93]
Sumber #2: Semua data lain dari Met Office,[94] kecuali data kelembapan dan salji dari NOAA[95]

[sunting] Daerah

Rencana utama: Daerah di London
Bandaraya London dan 32 daerah perbandaran London
  1. Bandaraya London
  2. Bandaraya Westminster
  3. Kensington & Chelsea
  4. Hammersmith & Fulham
  5. Wandsworth
  6. Lambeth
  7. Southwark
  8. Tower Hamlets
  9. Hackney
  10. Islington
  11. Camden
  12. Brent
  13. Ealing
  14. Hounslow
  15. Richmond
  16. Kingston
  17. Merton
City of London City of Westminster Kensington and Chelsea Hammersmith and Fulham Wandsworth Lambeth Southwark Tower Hamlets Hackney Islington Camden Brent Ealing Hounslow Richmond upon Thames Kingston Merton Sutton Croydon Bromley Lewisham Greenwich Bexley Havering Barking and Dagenham Redbridge Newham Waltham Forest Haringey Enfield Barnet Harrow HillingdonLondonNumbered.png
Perihal imej ini
  1. Sutton
  2. Croydon
  3. Bromley
  4. Lewisham
  5. Greenwich
  6. Bexley
  7. Havering
  8. Barking dan Dagenham
  9. Redbridge
  10. Newham
  11. Waltham Forest
  12. Haringey
  13. Enfield
  14. Barnet
  15. Harrow
  16. Hillingdon

Sejak tahun 1965, London Raya terbahagi kepada 32 daerah perbandaran (boroughs) di samping Bandaraya London kuno.[96][97] Bandaraya London merupakan daerah kewangan utama[98] sementara Canary Wharf dibangunkan menjadi pusat kewangan dan perdagangan di Docklands di rantau timur.

Selain 33 pecahan rasmi ini, London juga terbahagi kepada daerah-daerah yang tidak rasmi seperti Bloomsbury, Mayfair, Wembley dan Whitechapel. Nama-nama ini mungkin sekadar gelaran, mencerminkan nama-nama desa yang diserap oleh peluasan bandar, ataupun unit-unit pentadbiran yang sudah terganti seperti mukim atau bekas daerah. Nama-nama sedemikian masih digunakan sejak turun-temurun untuk memaksudkan kawasan tempatan yang mempunyai ciri tersendiri tetapi tiada sempadan rasmi pada masa sekarang.

Daerah West End merupakan daerah hiburan dan beli-belah utama yang menarik pelancong ke London.[99] Di kawasan barat London letaknya kawasan perumahan serba mahal di mana harta tanah boleh dijual pada harga puluhan juta paun.[100] Purata harga hartanah di Kensington dan Chelsea ialah £894,000 dengan purata perbelanjaan yang serupa di kebanyakan kawasan pusat bandaraya London.[101]

Daerah East End pula merupakan kawasan yang paling dekat dengan tapak Pelabuhan London yang asal. Kawasan itu ramai dengan penduduk pendatang, dan ia juga merupakan salah satu tempat yang paling kurang berada di London.[102] Kebanyakan kegiatan perindustrian terawal digiatkan di kawasan timur London. Kini, tapak-tapak terbiar di seluruh kawasan itu dibangunkan semula oleh projek Thames Gateway, termasuk London Riverside dan Lembah Hilir Lea yang sedang dibangunkan menjadi Taman Olimpik sempena Sukan Olimpik.[102]

[sunting] Seni bina

30 St Mary Axe, juga dikenali sebagai Gherkin, membayangi St Andrew Undershaft

Bangunan-bangunan di London terlalu beraneka untuk disifatkan dengan mana-mana gaya seni binayang tertentu; antara sebabnya ialah usianya yang berbeza-beza. Sebilangan besar rumah agam dan bangunan awam, misalnya Galeri Negara, dibina daripada batu Portland. Sesetengah kawasan di kota ini, khususnya di sebelah barat pusat bandaraya, dicirikan dengan bangunan berstuko putih atau bercat kapur. Jarang sekali binaan di Pusat Bandaraya London yang wujud sebelum peristiwa Kebakaran Besar pada tahun 1666, iaitu beberapa tinggalan Rom, Menara London dan bangunan-bangunan zaman Tudoryang bertaburan di kota. Bangunan-bangunan sedemikian di kawasan peluaran pula termasuk Istana Hampton Court dari zaman Tudor, iaitu menara Tudor maujud yang tertua di England, yang dibina oleh Kardinal Thomas Wolsey pada sekitar tahun 1515.[103] Gereja-gereja binaan Christopher Wren pada lewat abad ke-17 serta dewan-dewan kewangan dari abad-abad ke-18 dan ke-19 seperti Royal Exchange dan Bank of England, mahupun Old Bailey binaan awal abad ke-20 dan Barbican Estate dari 1960-an merupakan sebahagian daripada warisan warisan seni bina London.

Stesen Janakuasa Battersea yang dibina di tebing sungai barat daya pada tahun 1939 merupakan salah satu mercu tanda setempat. Sesetengah perhentian keretapi merupakan contoh terbaik seni bina Victoria, khususnya St. Pancras dan Paddington.[104] Kepadatan bangunan di London adalah berbeza-beza, dari kepadatan tenaga kerja yang tinggi di pusat bandaraya, kepadatan penduduk tinggi di pedalaman dan kepadatan rendah di peluaran kota.

Tugu Kebakaran Besar London di Bandaraya London bukan sahaja memperingati Kebakaran Besar London yang tercetus di tempat yang berdekatan, bahkan juga menyediakan pemandangan kota yang luas bagi pengunjung yang naik ke puncaknya. Gerbang-gerbang Marble dan Wellington yang masing-masing terletak di hujung utara dan selatan Park Lane, mempunyai kaitan dengan kerabat diraja, begitu juga dengan Albert Memorial dan Royal Albert Hall di Kensington. Nelson's Column ialah sebuah tugu kebangsaan di Dataran Trafalgar, salah satu titik tumpuan pusat bandaraya.

Istana Buckingham merupakan kediaman rasmi raja Britain.

Pembangunan bangunan tinggi dilarang di sesetengah tapak di mana dikhuatiri akan menghalang pemandangan yang terlindung dari Gereja Besar St Paul. Walau apapun, adanya rancangan untuk membina pencakar-pencakar langit di pusat bandaraya London. Bangunan-bangunan yang lebih tua lazimnya dibina dengan batu-bata, terutama sekali bahan London stock brick yang berwarna kuning atau merah kejinggan dan dihiasi dengan ukiran dan acuan lepa putih.[105]

Di kawasan-kawasan yang lebih padat, sebahagian besar penumpuan itu dicapai dengan bangunan tinggi dan sederhana tnggi. Pencakar-pencakar langit di London seperti 30 St Mary Axe, Tower 42, Broadgate Tower dan One Canada Square biasanya ditemui di dua daerah kewangan, yakni Bandaraya London dan Canary Wharf. Bangunan-bangunan moden terkenal yang lain di London termasuk wisma Dewan Bandaraya di Southwark yang menonjol dengan bentuk bujurnya,[106]dan Perpustakaan British di Somers Town/Kings Cross. Tapak yang dahulunya Millennium Dome, terletak di tepi Sungai Thames ke timur Canary Wharf, kini digunakan tempat acara hiburan O2 Arena.

[sunting] Taman awam

Pemandangan Taman Hyde dari udara.

Taman-taman terbesar di kawasan pusat London ialah Taman-Taman Diraja iaitu Taman Hyde, jirannya Kebun Kensington di hujung barat pusat bandaraya London dan Taman Regent di hujung barat.[107] Di Taman Regent terletaknya Zoo London, iaitu taman haiwan saintifik yang tertua di dunia yang terletak dekat tarikan pelancong Muzium Lilin Madame Tussauds.[108][109]

Dekat lagi dengan pusat London letaknya Taman-Taman Diraja yang lebih kecil, iaitu Taman Green dan Taman St. James.[110] Taman Hyde terkenal khususnya sebagai tempat acara sukan dan konsert terbuka. Di luar pusat bandaraya letaknya sebilangan taman besar, termasuk Taman-Taman Diraja yang masih tinggal di Taman Greenwich di kawasan tenggara[111] dan Taman Bushy dan Taman Richmond di barat daya,[112][113] dan juga Victoria Park, East London di timur. Bukit Primrose di utara Taman Regent ialah tempat pilihan ramai untuk menyaksikan latar langit kota.

Juga terdapat ruang-ruang terbuka yang tidak rasmi dan separa semulajadi, misalnya Hampstead Heath yang seluas 320-hektar (790-ekar) di London Utara.[114] Ini merangkumi Rumah Kenwood, bekas rumah orang besar-besar dan tempat sukaramai yang mengadakan konsert muzik klasikal dekat tasik pada musim panas untuk menarik ribuan pengunjung demi nikmat muzik, pemandangan dan bunga api pada hujung minggu.[115]

[sunting] Demografi

Sejajar dengan pengindustrian yang makin pesat, jumlah penduduk London meningkat dengan mendadak sepanjang abad ke-19 dan ke-20, hinggakan pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20, London merupakan bandaraya yang paling ramai penduduk di dunia sehingga diatasi oleh New York pada tahun 1925. Jumlah penduduknya memuncak pada 8,615,245 orang pada tahun 1939, sejurus sebelum meletusnya Perang Dunia Kedua. Terdapat kira-kira 7,556,900 orang penduduk rasmi di London setakat pertengahan tahun 2007.[116]

Bagaimanapun, kawasan bandar London menjangkau ke luar sempadan London Raya dan menempatkan 8,278,251 orang penduduk pada tahun 2001,[117] sementara kawasan kotarayanya yang lebih luas diduduki seramai 12 hingga 14 orang.[118] Menurut Eurostat, London merupakan bandaraya dan kawasan metropolitan yang paling ramai penduduknya di Kesatuan Eropah serta yang kedua teramai di Eropah (ataupun ketiga jika Istanbul diambil kira). Pada tahun 1991–2001, London menerima kedatangan bersih 726,000 orang pendatang.[119]

Kawasan London meliputi kawasan seluas 1,579 kilometer persegi (610 batu²). Kepadatan penduduknya adalah 4,542 inhabitants per square kilometre (11,760 /batu persegi),[120] iaitu lebih sepuluh kali ganda daripada mana-mana kawasan lain di Britain.[121] Dari segi kependudukan, London merupakan bandaraya ke-25 terbesar dan kawasan metropolitan ke-18 terbesar di dunia. Ia juga menduduki tempat ke-4 di dunia dari segi jumlah penduduk bilionwan (dolar Amerika Syarikat).[122] London merupakan salah satu bandaraya yang paling mahal di dunia, di samping Tokyo dan Moscow.[123]

[sunting] Kelompok etnik

Menurut Jabatan Statistik Negara, berdasarkan anggaran 2009, 69.7 peratus daripada 7,753,600 penduduk London adalah Putih, yang mana 59.5 peratus keturunan British, 2.2 peratus keturunan Ireland dan 8.0 peratus yang selebihnya "Lain-Lain Putih". Lebih kurang 13.2 peratus adalah keturunan Asia Selatan, iaitu 6.2 peratus India, 2.8 peratus Pakistan, 2.2 peratus Bangladesh dan 2.0 peratus "Lain-Lain Asia". 10.1 peratus penduduk London berkulit Hitam, yang mana 5.3 peratus keturunan Afrika, 4.0 peratus keturunan Karibia dan selebihnya "Lain-Lain Hitam". 3.5 peratus warga London adalah keturunan Peranakan; 1.8 peratus Cina; dan 1.7 peratus dalam kelompok etnik yang lain.[124]

Di seluruh London, kanak-kanak berketurunan Hitam dan Asia mengatasi bilangan kanak-kanak Putih enam lawan empat di sekolah-sekolah awam.[125] Bagaimanapun, kanak-kanak Putih mewakili 62 peratus daripada sejumlah 1,498,700 orang penduduk yang berusia 0 hingga 15 tahun berdasarkan anggaran 2009 ihsan Jabatan Statistik Negara, iaitu 55.7 peratusnya berketurunan British Putih, 0.7 peratus Ireland Putih dan 5.6 peratus adalah lain-lain orang putih.[126] Pada Januari 2005, satu tinjauan kepelbagaian etnik dan agama London mengakui bahawa terdapat 300 bahasa yang dituturkan dan lebih 50 komuniti bukan pribumi yang jumlahnya melebihi 10,000 orang di London.[127] Perangkaan Jabatan Statistik Negara menunjukkan bahawa, pada 2010, jumlah penduduk kelahiran asing di London adalah 2,650,000 orang (33 peratus), meningkat daripada 1,630,000 pada tahun 1997.

Bancian 2001 menunjukkan baahwa 27.1 peratus penduduk London Raya lahir di luar UK.[128]

[sunting] Agama

Agama di London
Religion Percent
Kristian
  
 58.2%
Tiada agama
  
 15.8%
Tidak menyatakan agama
  
 8.7%
Islam
  
 8.5%
Hindu
  
 4.1%
Yahudi
  
 2.1%
Sikh
  
 1.5%
Buddha
  
 0.8%
Lain-lain
  
 0.2%

58.2 peratus warga London mengakui diri mereka sebagai penganut agama Kristian.[129] Ini diikuti oleh mereka yang tidak beragama (15.8 peratus), umat Islam (8.5 peratus), Hindu (4.1 peratus), Yahudi (2.1 peratus), Sikh (1.5 peratus), Buddha (0.8 peratus) dan lain-lain (0.2 peratus), tetapi 8.7 peratus tidak menjawab soalan ini dalam Banci 2001.[129]

London pada pokoknya merupakan sebuah kota Kristian yang banyak sekali gerejanya, terutamanya di Bandaraya London. Gereja Besar St Paul yang terkenal di Bandaraya serta Gereja Besar Southwark di selatan Sungai Thames merupakan pusat pentadbiran Anglikan,[130] sementara kediaman utama Ketua Biskop Canterbury, iaitu biskop utama Gereja England dan Golongan Anglikan seluruh dunia, terletak di Istana Lambeth di Daerah Perbandaran Lambeth.[131]

Upacara-upacara kebesaran kebangsaan dan diraja diadakan di Gereja Besar St Paul atau Westminster Abbey.[132] Abbey itu jangan disamakan dengan Gereja Besar Westminster yang berhampiran, iaitu gereja besar Katolik Rom yang terbesar di England.[133] Walaupun gereja Anglikan banyak, namun jumlah penganut sejati mazhab Anglikan amat rendah. Kehadiran di gereja kian lama kian merosot, menurut perangkaan Gereja England.[134]

Gereja Besar St Paul

Di London juga bertempatnya komuniti Muslim, Hindu, Sikh, dan Yahudi yang besar. Kebanyakan umat Islam tinggal di Tower Hamlets dan Newham; tempat ibadah Muslim yang terpenting ialah Masjid Pusat London di sebelah Taman Regent.[135] Di London juga terletaknya masjid terbesar di Eropah barat, iaitu Masjid Baitul Futuh untuk mazhab Ahmadiyyah.

Komuniti Hindi yang terbesar di London terdapar di kawasan barat laut, iaitu Harrow dan Brent; di Brent letaknya salah sebuah kuil Hindu terbesar di Eropah, iaitu Kuil Neasden.[136] Komuniti Sikh pula tertumpu di London Timur dan juga London Barat di mana letaknya kuil Sikh yang terbesar di dunia luar India.[137]

Majoriti Yahudi British tinggal di London, dan banyak tertumpu di Stamford Hill, Stanmore, Golders Green, Hampstead, Hendon dan Edgware. Saumaah Stanmore dan Canons Park mempunyai keahlian yang teramai di kalangan saumaah-saumaah Ortodoks di Eropah, mengatasi Saumaah Ilford (juga di London) pada tahun 1998.[138]

[sunting] Ekonomi

London merupakan pusat kegiatan ekonomi antarabangsa. Sebagai bandar terbesar di Eropah, London telah menghasilkan ASD $365 bilion pada tahun 2004.

Industri London yang terbesar ialah kewangan. Bandar London merupakan pusat kewangan London, pusat kegiatan perbankan, broker saham, peguaman, dan perakaunan. Satu pusat kewangan yang lebih kecil terletak di Canary Wharf dimana ia merupakan pusat operasi HSBC, Reuters, Barclay dan syarikat perguaman terbesar di dunia, Clifford Chance.

Kebanyakan media British bertumpu di London. BBC merupakan sebuah syarikat media yang utama, dan terdapat pelbagai syarikat penyiaran juga mempunyai pusat operasi di London. Pelbagai suratkhabar nasional disunting di London, yang pada masa kini bertumpu di Canary Wharf.

"Tower Bridge"- salah satu simbol terkenal di London

[sunting] Perhubungan

Sistem keretapi bawah tanah London atau "London Underground" merupakan sistem keretapi bawah tanah yang tertua di dunia dengan perkhidmatan pertama bermula dari 10 Januari 1863.

Terdapat 5 lapangan terbang di London. Lapangan terbang antarabangsa Heathrow ialah lapangan terbang yang utama di London. Lapangan terbang yang lain termasuk Gatwick, Stansted, Luton dan London City.

[sunting] Bandaraya kembar

Terdapat 46 tempat lain di enam benua yang sama nama dengan London.[139] Di samping perkembaran bandaraya London, daerah-daerahnya turut menjalin hubungan bandar kembar dengan bandar-bandar lain di seluruh dunia. Berikut ialah senarai bandaraya yang menjalin hubungan bandar kembar dengan Lembaga London Raya:

Bandaraya-bandaraya berikut mengikat perjanjian persahabatan dengan London:

[sunting] Catatan

  1. ↑ According to the Collins English Dictionarydefinition of 'the seat of government',[82] London is not the capital of England, as England does not have its own government. According to the Oxford English Reference Dictionary definition of 'the most important town'[83] and many other authorities.[84]


[sunting] Rujukan

  1. ↑ (online) London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Heathrow Airport). The Weather Underground, Inc.. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0HaAk7. Capaian 6 Jun 2008. 
  2. ↑ 2.0 2.1 July 2010 Population estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland. Office for National Statistics. http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/mid-2010-pop-ests-30-june-2011.zip. Capaian 3 Julai 2011. 
  3. ↑ "Roman". The Museum of London. http://classic-web.archive.org/web/20080622181424/http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/RomanLondon.htm. Capaian 7 Jun 2008. 
  4. ↑ 4.0 4.1 Mills 2001, p. 140
  5. ↑ 5.0 5.1 "Government Offices for the English Regions, Fact Files: London". Office for National Statistics. http://www.gos.gov.uk/gol/factgol/London/?a=42496. Capaian 4 Mei 2008. [dead link]
  6. ↑ Elcock, Howard (1994). Local Government: Policy and Management in Local Authorities, Routledge. ISBN 978-0-415-10167-7.
  7. ↑ Jones, Bill; Kavanagh, Dennis; Moran, Michael; Norton, Philip (2007). Politics UK, Pearson Education. ISBN 978-1-4058-2411-8.
  8. ↑ "Global Power City Index 2009". Institute for Urban Strategies – The Mori Memorial Foundation. http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf. Capaian 14 Disember 2010. 
  9. ↑ "Global Financial Centres 9". Z/Yen. 2011. http://zyen.com/PDF/GFCI%2010.pdf. 
  10. ↑ ""World's Most Economically Powerful Cities".", Forbes, 15 Julai 2008. Dicapai pada 3 Oktober 2010. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  11. ↑ "Worldwide Centres of Commerce Index 2008". Mastercard. http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf. 
  12. ↑ "Global city GDP rankings 2008–2025". PricewaterhouseCoopers. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.ukmediacentre.pwc.com/Media-Library/Global-city-GDP-rankings-2008-2025-61a.aspx. Capaian 16 November 2010. 
  13. ↑ capital of the world, The Independent, 22 Disember 2007. Dicapai pada 17 Januari 2012.
  14. ↑ is the world capital of the 21st century... says New York, London Evening Standard, 21 Mac 2007. Dicapai pada 17 Januari 2012.
  15. ↑ "Euromonitor International's Top City Destination Ranking (2011 update)". Euromonitor International. 6 Januari 2011. Diarkibkarn daripada yang asal on 8 Ogos 2011. http://blog.euromonitor.com/2011/01/euromonitor-internationals-top-city-destinations-ranking.html. Capaian 8 Ogos 2011. 
  16. ↑ "Delta Expects New Slots To Foster Growth At Heathrow Airport", The Wall Street Journal, 23 Februari 2011. Dicapai pada 7 Mac 2011. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  17. ↑ "Number of international students in London continues to grow". Greater London Authority. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.london.gov.uk/media/press_releases_mayoral/number-international-students-london-continues-grow. Capaian 27 Ogos 2010. 
  18. ↑ "IOC elects London as the Host City of the Games of the XXX Olympiad in 2012". Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa. 6 Julai 2005. http://www.olympic.org/media?calendartab=1&articleid=52922. Capaian 3 Jun 2006. 
  19. ↑ "Languages spoken in the UK population". CILT, the National Centre for Language. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.cilt.org.uk/faqs/langspoken.htm. Capaian 6 Jun 2008. 
  20. ↑ "Largest EU City. Over 7 million residents in 2001". www.statistics.gov.uk. Office for National Statistics. Diarkibkarn daripada yang asal on 26 Julai 2007. http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=384. Capaian 28 Jun 2008. 
  21. ↑ on London - Population and Migration. Dicapai pada 17 Januari 2012.
  22. ↑ "The Principal Agglomerations of the World". City Population. Diarkibkarn daripada yang asal on 23 Julai 2010. http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html. Capaian 3 Mac 2009. 
  23. ↑ "Southest England Population by Area from 1891". Demographia. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.demographia.com/dm-lonarea.htm. Capaian 1 April 2009. 
  24. ↑ 24.0 24.1 "London: The greatest city". Channel4.com. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/i-m/london4.html. Capaian 12 Oktober 2008. 
  25. ↑ "Lists: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland". UNESCO. http://whc.unesco.org/en/statesparties/gb. Capaian 26 November 2008. 
  26. ↑ "West End Must Innovate to Renovate, Says Report", What's On Stage, 25 Januari 2008. Dicapai pada 15 November 2010. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  27. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan Metro tidak disediakan
  28. ↑ "Shanghai now the world's longest metro". Railway Gazette International. 4 Mei 2010. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.railwaygazette.com/news/single-view/view/10/shanghai-now-the-worlds-longest-metro.html. Capaian 4 Mei 2010. 
  29. ↑ 29.0 29.1 29.2 29.3 Mills 2001, p. 139
  30. ↑ Ackroyd, Peter. "'London'", New York Times, 2 Disember 2001. Dicapai pada 28 Oktober 2008. 
  31. ↑ Coates, Richard (1998). "A new explanation of the name of London". Transactions of the Philological Society 96 (2): 203–229. doi:10.1111/1467-968X.00027. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0UqnAy. 
  32. ↑ Perring, Dominic (1991). Roman London, London: Routledge. ISBN 978-0-203-23133-3.
  33. ↑ "British History Timeline —Roman Britain". British Broadcasting Corporation. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/british/timeline/romanbritain_timeline_noflash.shtml. Capaian 7 Jun 2008. 
  34. ↑ 34.0 34.1 "The early years of Lundenwic". The Museum of London. http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Past/MissingLink/Themes/TML_themes_Lundenwic.htm. Capaian 7 Jun 2008. [dead link]
  35. ↑ 35.0 35.1 "Viking and Danish London". The Museum of London. http://www.museumoflondon.org.uk/English/Collections/Onlineresources/RWWC/themes/1295/1288. Capaian 6 Jun 2008. [dead link]
  36. ↑ "Medieval London —Vikings". The Museum of London. http://classic-web.archive.org/web/20080602225909/http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/medieval/Themes/1033/1035/default.htm. Capaian 7 Jun 2008. 
  37. ↑ George Hamilton Cunningham (1927). London. J. M. Dent & Sons. p. xiii. http://books.google.com/?id=2fIgAAAAMAAJ. 
  38. ↑ Denison, Simon (July 1999). "First `London Bridge' in River Thames at Vauxhall". British Archaeology (46). Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0WdLQ0. Capaian 15 April 2011. 
  39. ↑ Milne, Gustav. "London's Oldest Foreshore Structure!". Frog Blog. Thames Discovery Programme. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.thamesdiscovery.org/frog-blog/london-s-oldest-find-discovered-at-vauxhall. Capaian 15 April 2011. 
  40. ↑ "Edward the Confessor (c.1003–1066)". British Broadcasting Corporation. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/edward_confessor.shtml. Capaian 27 September 2008. 
  41. ↑ "History – 1066 –King William". BBC. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/british/normans/1066_06.shtml. Capaian 5 Mei 2008. 
  42. ↑ Tinniswood, Adrian. "A History of British Architecture — White Tower". BBC. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/british/architecture_02.shtml. Capaian 5 Mei 2008. 
  43. ↑ "UK Parliament —Parliament: The building". UK Parliament. 9 November 2007. Archived from the original on 11 Mac 2008. http://web.archive.org/web/20080311032051/http://www.parliament.uk/about/history/building.cfm. Capaian 27 April 2008. 
  44. ↑ "Palace of Westminster". UK Parliament. Archived from the original on 4 April 2008. http://web.archive.org/web/20080404171249/http://www.parliament.uk/parliament/guide/palace.htm. Capaian 27 April 2008. 
  45. ↑ Schofield, John (2003). Medieval Towns: The Archaeology of British Towns in Their European Setting, Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-8264-6002-8.
  46. ↑ BBC – History – Black Death. BBC News. http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/black_01.shtml. Capaian 3 November 2008. 
  47. ↑ "Richard II (1367–1400)". BBC. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/richard_ii_king.shtml. Capaian 12 Oktober 2008. 
  48. ↑ 48.0 48.1 Nikolaus Pevsner, London I: The Cities of London and Westminsterrev. edition,1962, Introduction p 48.
  49. ↑ Durston, Christopher (1993). James I, London: Routledge. ISBN 978-0-415-07779-8.
  50. ↑ "A List of National Epidemics of Plague in England 1348–1665". Urbanrim.org.uk. 4 Disember 2009. Diarkibkarn daripada yang asal on 3 Mei 2009. http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm. Capaian 3 Mei 2010. 
  51. ↑ "Story of the plague". Channel 4.. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0bPVKk. Capaian 2011-10-24. 
  52. ↑ Pepys, Samuel [1893] (2 September 1666). The Diary of Samuel Pepys. ISBN 978-0-520-22167-3.
  53. ↑ Schofield J (January 2001). "London After the Great Fire: Civil War and Revolution". BBC. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/british/civil_war_revolution/after_fire_02.shtml. Capaian 28 April 2008. 
  54. ↑ "Museum of London — Rebuilding after the fire". Museum of London. Archived from the original on 1 Februari 2008. http://web.archive.org/web/20080201204641/http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Special/LondonsBurning/Themes/1405/. Capaian 27 April 2008. 
  55. ↑ (1940) The Rebuilding of London After the Great Fire, Thomas Fiddian. URL dicapai pada 27 April 2008.
  56. ↑ The curious life of Robert Hooke, the man who measured London by Lisa Jardine
  57. ↑ "Thief Taker, Constable, Police". Public Broadcasting Service (PBS).
  58. ↑ Jackson, Peter (2009-08-03). "Rough justice – Victorian style". BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8181192.stm. Capaian 2011-12-13. 
  59. ↑ "National Affairs: Capital punishment: a fading practice". Time.com. 1960-03-21. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894775,00.html. Capaian 2011-12-13. 
  60. ↑ "BBC – History – The Foundling Hospital". Bbc.co.uk. 2011-02-17. http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/foundling_01.shtml. Capaian 2011-12-13. 
  61. ↑ "When a man is tired of London, he is tired of life: Samuel Johnson". Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.samueljohnson.com/tiredlon.html. 
  62. ↑ "Hidden extras: cholera comes to Victorian London". Sciencemuseum.org.uk. http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/themes/publichealth/cholera.aspx. Capaian 2011-12-13. 
  63. ↑ Robert W. Brown. "London in the Nineteenth Century". Uncp.edu. http://www.uncp.edu/home/rwb/london_19c.html. Capaian 2011-12-13. 
  64. ↑ 7 July Bombings: Overview. London: BBC News. Archived from the original on 13 Februari 2007. http://www.webcitation.org/5MchR94le. Capaian 28 April 2008. 
  65. ↑ "About the Greater London Authority". London Government. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.london.gov.uk/gla/. Capaian 27 September 2008. 
  66. ↑ "Links to other websites — London boroughs". London Government. Archived from the original on 19 Oktober 2007. http://web.archive.org/web/20071019055428/http://www.london.gov.uk/london/links.jsp. Capaian 27 September 2008. 
  67. ↑ "Policing". Greater London Authority. Archived from the original on 21 Januari 2008. http://web.archive.org/web/20080121173357/http://www.london.gov.uk/gla/policing.jsp. Capaian 25 Ogos 2009. 
  68. ↑ "Areas". British Transport Police. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.btp.police.uk/about_us/areas.aspx. Capaian 25 Ogos 2009. 
  69. ↑ "Who we are". London Fire Brigade. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.london-fire.gov.uk/WhoWeAre.asp. Capaian 25 Ogos 2009. 
  70. ↑ "About us". London Ambulance Service NHS Trust. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.londonambulance.nhs.uk/about_us.aspx. Capaian 25 Ogos 2009. 
  71. ↑ "Station list". Maritime and Coastguard Agency. 2007. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.mcga.gov.uk/c4mca/mcga07-home/aboutus/mcga-online/mcga-sailing-cg66/dops_-_all-cg66-stationlist.htm. Capaian 25 Ogos 2009. 
  72. ↑ "Thames lifeboat service launched", BBC News, 2 Januari 2002. Dicapai pada 25 Ogos 2009. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  73. ↑ "10 Downing Street — Official Website". 10 Downing Street. Archived from the original on 10 Mei 2008. http://web.archive.org/web/20080510193022/http://www.number10.gov.uk/output/Page1.asp. Capaian 26 April 2008. 
  74. ↑ "UK Politics: Talking Politics — The 'Mother of Parliaments'", BBC, 3 Jun 1998. Dicapai pada 6 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  75. ↑ Beavan, Charles; Bickersteth, Harry (1865). Reports of Cases in Chancery, Argued and Determined in the Rolls Court. Saunders and Benning. http://books.google.com/?id=YFYDAAAAQAAJ. 
  76. ↑ Stationery Office (1980). The Inner London Letter Post, H.M.S.O. ISBN 978-0-10-251580-0.
  77. ↑ Geographers' A-Z Map Company (2008). London Postcode and Administrative Boundaries, edisi 6, Geographers' A-Z Map Company. ISBN 978-1-84348-592-6.
  78. ↑ Mail, Royal (2004). Address Management Guide. Royal Mail. 
  79. ↑ "The Essex, Greater London and Hertfordshire (County and London Borough Boundaries) Order". Office of Public Sector Information. 1993. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 May 2011. http://www.opsi.gov.uk/SI/si1993/Uksi_19930441_en_1.htm. Capaian 6 June 2008. 
  80. ↑ "Lieutenancies Act 1997". OPSI. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1997/ukpga_19970023_en_1. Capaian 7 Jun 2008. 
  81. ↑ Barlow, I. M. (1991). Metropolitan Government, Routledge. ISBN Routledge.
  82. ↑ (1994) Collins English Dictionary, Collins Education plc.
  83. ↑ Oxford English Reference Dictionary, Oxford English.
  84. ↑ "HC 501 0304.PDF" (PDF). Parliament Publications
  85. ↑ Schofield, John (June 1999). British Archaeology Issue 45, June 1999. British Archaeology. ISSN 1357-4442. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0mw1Sn. Capaian 6 Mei 2008. 
  86. ↑ "Metropolis: 027 London, World Association of the Major Metropolises". http://www.dgcl.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/lu_pour_vous/les_grandes_metropol/downloadFile/attachedFile/metropolislondres.pdf?nocache=1254397828.63. Capaian 3 Mei 2010. 
  87. ↑ Sheppard, Francis (2000). London: A History, Google Books. ISBN 978-0-19-285369-1. URL dicapai pada 6 Jun 2008.
  88. ↑ "Flooding". UK Environment Agency. Archived from the original on 15 Februari 2006. http://web.archive.org/web/20060215080725/http://www.environment-agency.gov.uk/yourenv/eff/1190084/natural_forces/flooding/?version=1&lang=_e. Capaian 19 Jun 2006. 
  89. ↑ ""Sea Levels" – UK Environment Agency". Environment Agency. Archived from the original on 23 Mei 2008. http://web.archive.org/web/20080523225152/http://www.environment-agency.gov.uk/yourenv/eff/1190084/natural_forces/sealevels/?version=1&lang=_e. Capaian 6 Jun 2008. 
  90. ↑ Adam, David. "Thames Barrier gets extra time as London's main flood defence", The Guardian, 31 Mac 2009. Dicapai pada 7 November 2009. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  91. ↑ Templat:Title
  92. ↑ "London, Greater London: Average conditions". BBC Weather. Archived from the original on 2011-02-28. http://www.webcitation.org/5wpjdyrKA. 
  93. ↑ "August 2003 — Hot spell". Met Office. Archived from the original on 2011-02-28. http://www.webcitation.org/5wpjI9SEw. 
  94. ↑ "Met Office: Climate averages 1971-2000". Met Office. Archived from the original on 2011-02-28. http://www.webcitation.org/5wpl3HnmR. 
  95. ↑ "NOAA". NOAA. ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/UK/03776.TXT. 
  96. ↑ "London boroughs —London Life, GLA". London Government. Archived from the original on 13 Disember 2007. http://web.archive.org/web/20071213025156/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/boroughs.jsp. Capaian 3 November 2008. 
  97. ↑ Dogan, Mattei; John D. Kasarda (1988). The Metropolis Era, Sage Publications. ISBN 978-0-8039-2603-5.
  98. ↑ "London as a financial centre". Mayor of London. Archived from the original on 6 Januari 2008. http://web.archive.org/web/20080106051217/http://www.london.gov.uk/london-life/business-and-jobs/financial-centre.jsp. Capaian 6 Mei 2008. 
  99. ↑ "West End still drawing crowds", British Broadcasting Corporation, 22 Oktober 2001. Dicapai pada 6 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  100. ↑ Meek, James. "Super Rich", The Guardian Money, 17 April 2006. Dicapai pada 7 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  101. ↑ "Price of Properties." (PDF). Royal Borough of Kensington and Chelsea. Archived from the original on 27 Mei 2008. http://web.archive.org/web/20080527193654/http://rbkc.gov.uk/Planning/localdevelopmentframework/ldf_hs_appendix_a2.pdf. Capaian 6 Jun 2008. 
  102. ↑ 102.0 102.1 "Tomorrow's East End". News Week. Archived from the original on 29 Ogos 2006. http://web.archive.org/web/20060829024354/http://msnbc.msn.com/id/8487518/site/newsweek/. Capaian 16 Ogos 2007. 
  103. ↑ "History –British History in depth: Hampton Court: The Lost Palace". BBC. 17 Februari 2011. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/hampton_court_01.shtml. Capaian 23 Mac 2011. 
  104. ↑ Paddington Station.. Great Buildings. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0pwi86. Capaian 6 Jun 2008. 
  105. ↑ Lonsdale, Sarah. "Eco homes: Wooden it be lovely... ?", Telegraph Media Group Limited, 27 Mac 2008. Dicapai pada 12 Oktober 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  106. ↑ "Inside London's new 'glass egg'", British Broadcasting Corporation, 16 Julai 2002. Dicapai pada 26 April 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  107. ↑ "Kensington Gardens". The Royal Parks. 2008. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.royalparks.org.uk/parks/kensington_gardens/. Capaian 26 April 2008. 
  108. ↑ "Madame Tussauds — Official website". Madame Tussauds. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.madametussauds.com/London/About.aspx. Capaian 6 Jun 2008. 
  109. ↑ "Madame Tussauds — Tourist Information". Tourist Information UK. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.tourist-information-uk.com/madame-tussauds.htm. Capaian 26 April 2008. 
  110. ↑ "Green Park". The Royal Parks. 2008. Diarkibkarn daripada yang asal on 1 Februari 2010. http://www.royalparks.org.uk/parks/green_park/. Capaian 26 April 2008. 
  111. ↑ "Greenwich Park". The Royal Parks. 2008. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.royalparks.org.uk/parks/greenwich_park/. Capaian 26 April 2008. 
  112. ↑ "Bushy Park". The Royal Parks. 2008. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.royalparks.org.uk/parks/bushy_park/. Capaian 26 April 2008. 
  113. ↑ "Richmond Park". The Royal Parks. 2008. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.royalparks.org.uk/parks/richmond_park/. Capaian 26 April 2008. 
  114. ↑ "City of London Corporation Hampstead Heath". City of London Corporation. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.cityoflondon.gov.uk/Corporation/LGNL_Services/Environment_and_planning/Parks_and_open_spaces/Hampstead_Heath/. Capaian 19 Februari 2010. 
  115. ↑ "Kenwood House". English Heritage. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.00100200800k00800f. Capaian 26 April 2008. 
  116. ↑ "T 08: Selected age groups for local authorities in the United Kingdom; estimated resident population; Mid-2007 Population Estimates" (XLS). www.statistics.gov.uk (Office for National Statistics). 21 Ogos 2008. Archived from the original on 19 Mei 2011. http://www.webcitation.org/5yo0Pj7Bl. Capaian 26 Januari 2009. 
  117. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan urban_area_pop tidak disediakan
  118. ↑ "Southest England Population by Area from 1891". Demographia.com. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.demographia.com/dm-lonarea.htm. Capaian 13 September 2010. 
  119. ↑ Leppard, David. "Immigration rise increases segregation in British cities", The Times, 10 April 2005. Dicapai pada 8 Ogos 2009. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  120. ↑ Metropolis World Association of the Major Metropolises. ISBN 978-0-7306-2020-4. URL dicapai pada 3 Mei 2010.
  121. ↑ "Population density of London: by London borough, 2006" (PDF). UK Statistics Authority. http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/regional_snapshot/RS_Lon.pdf. Capaian 7 Jun 2008. 
  122. ↑ "Forbes Magazine list of billionaires.", Forbes, 8 Mac 2007. Dicapai pada 6 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  123. ↑ "CNN Money World's Most Expensive Cities 2004.", CNN, 11 Jun 2004. Dicapai pada 16 Ogos 2007. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  124. ↑ "Resident Population Estimates by Ethnic Group (Percentages)". Neighbourhood Statistics. Office for National Statistics. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=276743&c=london&d=13&e=13&g=325264&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1280577856710&enc=1&dsFamilyId=1812. Capaian 31 Julai 2010. 
  125. ↑ Graeme Paton. "One fifth of children from ethnic minorities", The Daily Telegraph, 1 Oktober 2007. Dicapai pada 7 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 15 Jun 2009. 
  126. ↑ Neighbourhood Statistics. "Check Browser Settings". Neighbourhood.statistics.gov.uk. http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276743&c=London&d=13&e=13&g=325267&i=1001x1003x1004&o=322&m=0&r=1&s=1317478100328&enc=1&dsFamilyId=1809. Capaian 2011-10-17. 
  127. ↑ Benedictus, Leo. "London: Every race, colour, nation and religion on earth", Guardian, 21 Januari 2005. Dicapai pada 6 Mei 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  128. ↑ "Census 2001: London". Office for National Statistics. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp. Capaian 3 Jun 2006. 
  129. ↑ 129.0 129.1 "Census 2001 profiles: London". www.statistics.gov.uk. Office for National Statistics. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp#ethnic. Capaian 19 Ogos 2008. 
  130. ↑ "About Saint Paul's Cathedral". Dean and Chapter St Paul's. Archived from the original on 7 April 2008. http://web.archive.org/web/20080407082352/http://www.stpauls.co.uk/page.aspx?theLang=001lngdef&pointerid=97320F44yHMK9hndcXZBD5sVH4m52Yc0. Capaian 27 April 2008. 
  131. ↑ "Lambeth Palace Library". Lambeth Palace Library. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.lambethpalacelibrary.org/. Capaian 27 April 2008. 
  132. ↑ "Westminster Abbey". Dean and Chapter of Westminster. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.westminster-abbey.org/. Capaian 27 April 2008. 
  133. ↑ "West Minster Cathedral". Westminster Cathedral. Archived from the original on 27 Mac 2008. http://web.archive.org/web/20080327041736/http://www.westminstercathedral.org.uk/home.html. Capaian 27 April 2008. 
  134. ↑ Church of England Statistics. Church of England. http://www.cofe.anglican.org/info/statistics/2007provisionalattendance.pdf. Capaian 6 Jun 2008. 
  135. ↑ "London Central Mosque Trust Ltd". London Central Mosque Trust Ltd. & The Islamic Cultural Centre. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.iccuk.org/index.php?article=1&PHPSESSID=rbt2vceqs1bpn9567k0kiv9hu5. Capaian 27 April 2008. 
  136. ↑ "Hindu London". British Broadcasting Corporation. 6 Jun 2005. Archived from the original on 18 Februari 2006. http://web.archive.org/web/20060218161357/http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2005/05/19/hindu_london_feature.shtml. Capaian 3 Jun 2006. 
  137. ↑ "£17 m Sikh temple opens", British Broadcasting Corporation, 30 Mac 2003. Dicapai pada 7 Jun 2008. Diarkibkan drpd. yang asli di 19 Mei 2011. 
  138. ↑ "Jewish Agency". Jewish Agency. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Israel/Partnerships/Regions/Kavimut/Britain+Communities/Stanmore+11.htm. Capaian 12 Oktober 2008. 
  139. ↑ Jack Malvern.Richmond, in Surrey, is the most widely copied British place name worldwide, Timesonline 29 Disember 2008. Memetik The Times Universal Atlas of the World. http://www.webcitation.org/5yoKJBWF8
  140. ↑ 140.0 140.1 London is twinned with New York, Moscow and Berlin. "Interesting Facts About London". insideguide to London. http://www.inlondonguide.co.uk/london-sight-guide/interesting-facts-about-london.html London is twinned with New York, Moscow and Berlin.. Capaian 27 Julai 2011. See Fact 2 by Big Ben photo.
  141. ↑ 141.0 141.1 "Friendship agreement to be signed between London and Delhi". Mayor of London. 25 Julai 2002. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://legacy.london.gov.uk/view_press_release.jsp?releaseid=1329. Capaian 23 Februari 2010. 
  142. ↑ "Twinning agreements". Making Joburg an entry point into Africa. City of Johannesburg. http://www.joburg.org.za/content/view/833/131/#ixzz0PU5ypfol. Capaian 28 Ogos 2009. [dead link]
  143. ↑ Barfield, M (March 2001). "The New York City-London sister city partnership" (PDF). Greater London Authority. Archived from the original on 22 Januari 2010. http://www.webcitation.org/5mxnSYQPt. Capaian 26 Oktober 2009. 
  144. ↑ "Shanghai Foreign Affairs". Shfao.gov.cn. 27 Julai 2009. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/u1a14240.html. Capaian 23 Mei 2010. 
  145. ↑ "Beijing, London establish sister city ties". Gov.cn. 10 April 2006. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://www.gov.cn/misc/2006-04/10/content_250542.htm. Capaian 23 Mei 2010. 
  146. ↑ "Mayors of London and Dhaka, Bangladesh sign friendship agreement". Mayor of London. 10 September 2003. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://legacy.london.gov.uk/view_press_release.jsp?releaseid=1971. Capaian 23 Februari 2010. 
  147. ↑ "London, UK". Sister cities of Los Angeles, Inc.. Diarkibkarn daripada yang asal on 19 Mei 2011. http://sistercitiesofla.com/page1/page57/page57.html. Capaian 13 September 2010. 
  148. ↑ "Les pactes d'amitié et de coopération". Paris.fr. http://www.paris.fr/portail/politiques/Portal.lut?page_id=6587&document_type_id=5&document_id=16468&portlet_id=14974. Capaian 23 Mei 2010. 

[sunting] Pautan luar

Ketahui lebih lanjut tentang London di projek saudara Wikipedia:
Takrifan dari Wiktionary
Imej dan media dari Commons
Sumber pembelajaran dari Wikiversity
Berita dari Wikinews
Petikan dari Wikiquote
Teks sumber dari Wikisource
Buku teks dari Wikibooks

Diambil daripada "http://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=London&oldid=2172527"
Alatan peribadi
Ruang nama

Kelainan
Tindakan
Pandu arah
Perhubungan
Cetak/eksport
Alatan
Bahasa lain