Kedatangan dan Penyebaran Islam di Nusantara

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Batu Bersurat Terengganu, antara bukti kedatangan Islam di Tanah Melayu.

Bukti awal kedatangan dan penyebaran Islam di Nusantara bergantung kepada batu nisan dan bukti-bukti lain yang bertaburan di rantau ini.

Contoh penting termasuk batu nisan yang ditemui di Champa sekitar awal abad ke 11M, batu nisan di Gresik, Jawa bertarikh akhir abad ke-11M dan Batu Bersurat Terengganu bertarikh 1303, rekod penempatan orang Islam di Majapahit dan kumpulan pedagang Islam di utara Tanah Melayu, serta pengislaman raja Pasai pada tahun 1282.

Pada akhir abad ke-15, Islam sudah mengukuhkan kedudukan di Tanah Melayu, Sumatera, bahagian utara Pulau Jawa, Brunei dan Utara Borneo. Islam juga menembusi Maluku dan Sulu.

Teori Kedatangan Islam di Nusantara[sunting | sunting sumber]

Tidak ada jawapan yang tepat bagi memastikan siapakah yang pertama sekali menyebarkan Islam di Nusantara kerana tiada bukti sahih yang ditemui bagi memastikan bilakah tarikh kedatangan mereka dan golongan manakah yang terlebih dahulu menyebarkan Islam.

Walau bagaimanapun, dengan berpandukan beberapa penemuan batu bersurat dan catatan sejarah yang dibaca, ahli-ahli sejarawan tempatan telah membuat pelbagai teori kedatangan Islam ke Nusantara . Berikut adalah teori yang dikatakan ahli sejarawan tempatan.

Teori Kedatangan Islam Secara Langsung Dari Tanah Arab[sunting | sunting sumber]

Berdasarkan catatan sejarah Cina yang menyebut bahawa pada abad ke-7 Masihi, orang-orang Arab telah sampai ke Tanah Jawa.Pada tahun 684, mereka telah mendirikan sebuah perkampungan di pantai barat Pulau Sumatera.

Menurut satu catatan lagi, pada zaman pemerintahan khalifah Al-Makmun bin Harun Ar-Rashid, seorang nakhoda telah memimpin seramai 100 orang mubaligh dengan 1 orang dari kalangan mereka berketurunan Quraish belayar menuju ke Nusantara untuk menyebarkan Islam. Apabila mereka sampai di Perlak, mereka mengadap Raja Perlak, Acheh dan berjaya mengislamkan baginda.Baginda Raja Perlak mengahwinkan puterinya itu denagan mubaligh Quraish itu tadi sementara mubaligh lain berkahwin dengan wanita biasa. Hasl perkahwinan mubaligh Quraish dengan puteri raja tersebut,Allah kurniakan mereka seorang putera lalu diberi nama Syed Abdul Aziz yang kemudian menjadi Sultan Perlak.

Terdapat juga dalam satu catatan Barat menyebut bahawa pada tahun 1717 Masihi, sebuah angkatan laut Islam yang terdiri dari 35 buah kapal berlayar dari Tanah Arab menuju ke China. Dalam perjalanan ke China,kapa-kapal itu telah berhenti sebentar di Malabar Coast di Kerala India ,Srivijaya dan Palembang.Ketika mereka berhenti , mereka telah berdakwah dan menyebarkan agama Islam di situ.

Teori Kedatangan Islam Melalui India[sunting | sunting sumber]

Hubungan India dengan beberapa negara di Nusantara telah lama terjalin.Pada abad ke-13 Masihi, apabila kerajaan umat Islam di Arab menguasai bahagian barat dan timur India, mereka menjadikan Malabar sebagai pangkalan penting bukan sahaja sebagai pelabuhan, bahkan sebagai pusat perhubungan antara timur dengan barat.

Dengan adanya kemudahan tersebut, saudagar-saudaugar Muslim dari Malabar Coast dikatakan sering berkunjung ke Nusantara untuk berdagang dan sekaligus menyebarkan ajaran Islam kepada penduduk tempatan. Ada pendapat menyatakan kedatangan Islam ke Nusantara ialah melalui daerah Malabar Coast yang terletak di Kerala, India. Fakta fakta ini telah pun di terbitkan di dalam buku Prof Dr Hamka.

Bengal jatuh ke tangan umat Islam pada abad ke-13 Masihi lalu dijadikan pusat pengajian dan penyebaran ajaran Islam terulung di India. Ramai pelajar yang lulus di pusat pengajian tersebut merantau ke Nusantara untuk mengembangkan ajaran Islam bermazhab Syafie.Ramai daripada mereka berkahwin dengan wanita tempatan lalu menjadikan rumah mereka sebagai tempat mengaji Quran dan fardhu ain.

Teori Kedatangan Islam Melalui China[sunting | sunting sumber]

Islam telah sampai ke Tanah Besar China sejak zaman Khalifah Uthman bin Affan lagi. Baginda telah menghantar bapa saudara Rasulullah SAW yang bernama Saad bin Abi Waqas ke sana untuk menyebarkan agama Islam di negara China yang luas itu.

Pada zaman pemerintahan Bani Umaiyyah, Khalifah Al-Walid telah menghantar pasukan tenteranya ke sempadan Negeri China. Ketua pasukan tentera tersebut telah menghadap raja China dan berunding dengannya. Menurut catatan Cina, pada abad ke- ramai penduduk di sebelah selatan negara China khususnya Yunan,China telah memeluk Islam.

Pada suatu masa, berlaku huru hara di daerah Yunan tersebut, lalu ramai Muslim berhijrah ke Asia Tenggara. Antara mereka ada yang menetap di Champa,Kemboja dan ada juga yang menetap di Negeri Pantai Timur Tanah Melayu.Oleh sebab itulah,sesetengah seni bina masjid lama di Kelantan dan Demak,Indonesia mempunyai senibina Cina.

Sesetengah ahli sejarawan tempatan berpendapat kedatangan Islam ke Nusantara melalui China telah berlaku pada akhir abad ke-10 dengan awal abad ke-11.

Penyebaran Islam sebelum kebangkitan Melaka[sunting | sunting sumber]

Sebelum kebangkitan Melaka, Islam terbatas di pelabuhan-pelabuhan di Sumatera. Bukti kehadiran Islam di kawasan pelabuhan-pelabuhan ini termasuk catatan pada 1292 oleh Marco Polo mengenai negeri-negeri Pasai dan Perlak yang mempunyai pemerintah-pemerintah Islam, dan batu nisan seorang raja Pasai yang meninggal dunia pada tahun 1297 yang mempunyai nama Islam Malek-al-Salleh.

Penduduk di sekitar pelabuhan-pelabuhan ini adalah antara yang paling awal dalam Asia Tenggara memeluk Islam. Sebab pemelukan Islam awal ini termasuk jarak kawasan ini yang jauh daripada pengaruh kerajaan Hindu Majapahit, dan hubungan dagang yang lama antara kawasan ini ada dengan pedagang-pedagang India yang telah memeluk Islam.


Kerajaan Islam di Nusantara[sunting | sunting sumber]

Selatan Thailand[sunting | sunting sumber]

  1. Kesultanan Patani(1516-1902)
  2. Kesultanan Singgora(1603-1689)
  3. Kesultanan Setul(1808-1916)
  4. Kesultanan Reman(1785-1902)
  5. Kerajaan Legeh(1755-1902)
  6. Kerajaan Nong Chik(1809-1902)
  7. Kerajaan Jalur(1817-1902)
  8. Kerajaan Teluban(1817-1902)
  9. Kerajaan Jering(1817-1902)


Malaysia & Brunei[sunting | sunting sumber]

  1. Perlis(1842-Kini)
  2. Kesultanan Kedah(1136-Kini)
  3. Kerajaan Kubang Pasu(1839-1864)
  4. Kesultanan Perak(1528-Kini)
  5. Kesultanan Selangor(1743-Kini)
  6. Kesultanan Kelantan(1267-Kini)
  7. Kesultanan Jembal(1638-1720)
  8. Kesultanan Terengganu(1725-Kini)
  9. Kesultanan Pahang(1470-Kini)
  10. Kerajaan Negeri Sembilan(1773-Kini)
  11. Kerajaan Naning(1641-Kini)
  12. Kesultanan Melaka(1402-1511)
  13. Kesultanan Muar(1855-1877)
  14. Kerajaan Besut(1780-1899)
  15. Kesultanan Johor(1528-Kini)
  16. Kesultanan Sarawak(1598-1641)
  17. Kesultanan Brunei(1363-Kini)

Filipina[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Manila(1258-1570)
  2. Kesultanan Sulu(1402-Kini)
  3. Kesultanan Maguindanao(1515-1928)
  4. Kesultanan Pagayawan Lanao(1520-Kini)
  5. Kesultanan Bayang Lanao
  6. Kesultanan Dumalondong Lanao
  7. Kesultanan Masiu Lanao
  8. Kesultanan Rogan Lanao
  9. Kesultanan Taporog Lanao
  10. Kesultanan Minirupad Lanao
  11. Kesultanan Borocot Lanao
  12. Kesultanan Bacolod Lanao
  13. Kesultanan Maribo Lanao
  14. Kesultanan Ramain Lanao
  15. Kesultanan Ditsaan Lanao
  16. Kesultanan Baloi Lanao

Sumatera(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Jeumpa(777Mi)
  2. Kesultanan Lamuri(800-1503)
  3. Kesultanan perlak(840-1292)
  4. Kesultanan Samudera Pasai(1267-1521)
  5. Kesultanan Pedir(1400-1524)
  6. Kesultanan Banua Tamiang(1330-1558)
  7. Kesultanan Daya(1480-Kini)
  8. Kesultanan Aceh(1496-1903)
  9. Kesultanan Air Pura(800-1100)
  10. Kerajaan Sungai Pagu(1500-Kini)
  11. Kesultanan Aru (1200-1613)
  12. Kesultanan Asahan(1630-Kini)
  13. Kesultanan Barus Pardosi(1300-1858)
  14. Kesultanan Barus Pasaribu(1500-1878)
  15. Kerajaan Barusjahe Sibayak(1600-Kini)
  16. Kerajaan Batu Bara(1676-Kini)
  17. Kesultanan Bilah(1623-1946)
  18. Kerajaan Bukit Batu Bengkalis(1767-1928)
  19. Kesultanan Deli(1613-Kini)
  20. Kesultanan Dhasa Nawalu
  21. Kerajaan Gunung Sahilan(1700-Kini)
  22. Kerajaan Huristak(1650-Kini)
  23. Kesultanan Inderapura(1347-Kini)
  24. Kesultanan Indragiri(1298-1945)
  25. Kerajaan Indrajati(1100-1524)
  26. Kesultanan Jambi(1460-Kini)
  27. Kesultanan Kampar(1528-Kini)
  28. Kesultanan Kampung Radja(1916-1945)
  29. Kerajaan Kaur(1697-1840)
  30. Kerajaan Keritang(1298-1505)
  31. Kesultanan Kota Pinang(1630-1945)
  32. Kedatuan Keagungan Lampung(1310-Kini)
  33. Kesultanan Kualuh(1868-Kini)
  34. Kerajaan Kubu(1667-1949)
  35. Kesultanan Kunto Darussalam(1878-1948)
  36. Kerajaan Kutabuloh(1600-Kini)
  37. Kesultanan Langkat(1568-Kini)
  38. Kerajaan Lingga Sibayak(1600-Kini)
  39. Kesultanan Lima Laras(1500-Kini)
  40. Kesultanan Muko Muko(1681-Kini)
  41. Kerajaan Sarinembah sibayak(1600-Kini)
  42. Kesultanan Serdang(1723-Kini)
  43. Kerajaan Padang(1630-Kini)
  44. Kerajaan Padang Laweh(1213-1901)
  45. Kesultanan Pagar Ruyung(1346-Kini)
  46. Kesultanan Palembang(1455-Kini)
  47. Kesultanan Panai
  48. Kerajaan Panei(1700-Kini)
  49. Kerajaan Pasununan Tamiang(1532-1946)
  50. Kesultanan Pelalawan(1725-Kini)
  51. Kepaksian Skla Brak(1400-Kini)
  52. Kerajaan Tulang Bawang(200-Kini)
  53. Kesultanan Rokan(1569-1940)
  54. Kesultanan Siak(1723-Kini)

Lombok(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kedatuan Bayan(1150M)
  2. Kedatuan Arya Banjar Getas(1772-1841)
  3. Kedatuan Kerekok
  4. Kedatuan Kuripan
  5. Kedatuan Langko(1500M)
  6. Kedatuan Lombok
  7. Kedatuan Mantang
  8. Kedatuan Pujut(1255M)
  9. Kedatuan Sokong(1400-Kini)
  10. Kedatuan Siladendang(1400-Kini)
  11. Kerajaan Pejanggik(1458-Kini)
  12. Kerajaan Selarapang(1400

-Kini)

Kepulauan Bangka Belitung(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Badau(1400M)
  2. Kerajaan Balok(1616-1873)
  3. Kerajaan Belantu(1705M)
  4. Kerajaan Buding

Kepulauan Riau(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kesultanan Lingga Riau(1824-1911)
  2. Kesultanan Bintan(1100-Kini)


Adonara(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Adonara(1650-Kini)
  2. Kerajaan Lamahala(1520-Kini)
  3. Kerajaan Terong(1500-Kini)


Alor(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Alor Nampira(1500-Kini)
  2. Kerajaan Batulolong(1500M)
  3. Kerajaan Kui


Pulau Pantar(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Baranusa(1520M)


Flores(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Bajo Dalu(1650M)
  2. Kerajaan Cibal(1650M)
  3. Kerajaan Ende(1700-Kini)
  4. Kerajaan Riung(1700-Kini)




Kalimantan(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Ambawang(1800-1830)
  2. Kerajaan Bangkalaan(1780-1905)
  3. Kerajaan Tanah Bumbu(1660-1780)
  4. Kesultanan Banjar(1520-Kini)
  5. Kerajaan Banua Lima(1520-1860)
  6. Kerajaan Batu Licin(1780-1900)
  7. Kesultanan Berau(1377-1810)
  8. Kesultanan Bulungan(1731-Kini)
  9. Kerajaan Nanga Bunut(1815-1910)
  10. Kerajaan Cantung(1780-1910)
  11. Kerajaan Cengal(1780-1910)
  12. Kesultanan Gunung Tabur(1810-1953)
  13. Kerajaan Jongkong(1823-1910)
  14. Kerajaan Kayu Tangi(1680-1771)
  15. Kesultanan Kotawaringin(1615-Kini)
  16. Kerajaan Kubu(1772-Kini)
  17. Kerajaan Kusan(1786-1912)
  18. Kesultanan Kutai(1300-Kini)
  19. Kerajaan Landak(1275-Kini)
  20. Kerajaan Manunggul(1780-1905)
  21. Kerajaan Martapura(1860-1884)
  22. Kesultanan Matan Tanjungpura(1300-Kini)
  23. Kerajaan Meliau(1762-1960)
  24. Kesultanan Mempawah(1740-Kini)
  25. Kerajaan Nanga Suhaid(1700-1916)
  26. Kerajaan Pagatan(1775-1905)
  27. Kesultanan Paser(1516-Kini)
  28. Kerajaan Piasak(1823-1916)
  29. Kesultanan Pontianak(1771-Kini)
  30. Kerajaan Pulau Laut(1850-1903)
  31. Kesultanan Sembaliung(1810-1960)
  32. Kesultanan Sambas(1671-Kini)
  33. Kerajaan Sampanahan(1841-1905)
  34. Kerajaan Sanggau(1310-Kini)
  35. Kerajaan Sebamban
  36. Kerajaan Sekadau(1550-Kini)
  37. Kerajaan Selimbau(600-Kini)
  38. Kerajaan Silat(1221-1916)
  39. Kerajaan Sintang(1262-Kini)
  40. Kerajaan Tayan(1450-Kini)
  41. Kesultanan Tidung(1557-1916)



Sulawesi(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Alitta(1600-1908)
  2. Kerajaan Alla(1800-1950)
  3. Kerajaan Alu(1600-1957)
  4. Kerajaan Anabanua(1737-1962)
  5. Kerajaan Ara Bontohari(1600-Kini)
  6. Kerajaan Aralle(1600M)
  7. Kerajaan Arungkeke(1600M)
  8. Kerajaan Antiggola(1500-1866)
  9. Kerajaan Bacukiki(1500-Kini)
  10. Kerajaan Bajeng(1500M)
  11. Kerajaan Balanipa(1750-Kini)
  12. Kerajaan Balusu
  13. Kerajaan Bambang(1600M)
  14. Kerajaan Bambapuang
  15. Kerajaan Banawa(1485-1959)
  16. Kerajaan Banga(1200M)
  17. Kerajaan Banggae Majene(1600M)
  18. Kerajaan Banggai(1600-Kini)
  19. Kerajaan Bangkala(1400M)
  20. Kerajaan Bantaeng(1254-Kini)
  21. Kerajaan Baringan(1400-Kini)
  22. Kerajaan Barombang
  23. Kerajaan Barru(1331-Kini)
  24. Kerajaan Batu Lappa(1750-Kini)
  25. Kerajaan Batu(1518M)
  26. Kerajaan Belawa(1600M)
  27. Kerajaan Besulutu(1500M)
  28. Kerajaan Binamu(1607M)
  29. Kerajaan Bintauna(1675-Kini)
  30. Kerajaan Binuang(1900-Kini)
  31. Kerajaan Biromaru(1650-Kini)
  32. Kesultanan Boalermo(1607-Kini)
  33. Kerajaan Bolaang Mongondow(1670-Kini)
  34. Kerajaan Bolaang Uki(1752-Kini)
  35. Kerajaan Bolaang Itang(1793-Kini)
  36. Kerajaan Bolango(1320-1793)
  37. Kerajaan Bolano(1600-Kini)
  38. Kerajaan Bombana(1500-Kini)
  39. Kesultanan Bone(1330-Kini)
  40. Kerajaan Bontoa(1670-Kini)
  41. Kerajaan Bontonompo(1868-Kini)
  42. Kerajaan Borisalo(1300-Kini)
  43. Kerajaan Bubohu(1750-Kini)
  44. Kerajaan Bungku(1672-Kini)
  45. Kerajaan Bungoro(1667-Kini)
  46. Kerajaan Buntu Batu(1800-1945)
  47. Kesultanan Buol(1380-Kini)
  48. Kesultanan Buton(1332-Kini)
  49. Kerajaan Cenrana(1500-1949)
  50. Kerajaan Dolago(1602M)
  51. Kerajaan Dolo Biromaru Sigi(1908-1915)
  52. Kerajaan Dolo)(1650-1890)
  53. Kerajaan Duri(1726-Kini)
  54. Kerajaan Enrekang(1300-Kini)
  55. Kerajaan Galesong(1662-Kini)
  56. Kerajaan Gantarang(1320-Kini)
  57. Kesultanan Gorontolo(1385-Kini)
  58. Kerajaan Herlan(1500M)
  59. Kerajaan Kabaena(1550-Kini)
  60. Kerajaan Kaidipang(1630-1910)
  61. Kerajaan Kaidipang Besar(1912-1950)
  62. Kerajaan Kajang(1500-Kini)
  63. Kerajaan Kalao(1667M)
  64. Kerajaan Kalisusu
  65. Kerajaan Kamaru(1300-Kini)
  66. Kerajaan Kasimbar(1711-1912)
  67. Kerajaan Kassa(1880-1960)
  68. Kerajaan Kindang(1600-Kini)
  69. Kerajaan Konawe(500-Kini)
  70. Kerajaan Kwandang(1500M)
  71. Kerajaan Labakkang(1600-Kini)
  72. Kerajaan Laikang(1400-Kini)
  73. Kerajaan Laiwoi(1800-Kini)
  74. Kerajaan Lamatti
  75. Kerajaan Lamuru(1609-Kini)
  76. Kesultanan Lau'[1824-Kini)
  77. Kerajaan Lengkese(1560-Kini)
  78. Kerajaan Letta
  79. Kerajaan Limboto(1340-1525)
  80. Kerajaan Liya(1542-1950)
  81. Kesultanan Luwu(1300-Kini)
  82. Kerajaan Ma'rang(1918-Kini)
  83. Kerajaan Maiwa(1602-Kini)
  84. Kerajaan Madene(1830-Kini)
  85. Kesultanan Makassar(1607-1667)
  86. Kerajaan Mallusetasi(1906-1950)
  87. Kerajaan Maluwa(1750-1950)
  88. Kerajaan Mambi(1600-Kini)
  89. Kerajaan Mamuju(1540-Kini)
  90. Kerajaan Mandalle(1824)
  91. Kerajaan Marioriawa
  92. Kerajaan Maros(1400-Kini)
  93. Kerajaan Masamba
  94. Kerajaan Manimpahoi
  95. Kerajaan Manuju(1500M)
  96. Kerajaan Matangnga
  97. Kerajaan Matano(1300M)
  98. Kerajaan Mekongga(1200-Kini)
  99. Kerajaan Mokapog(1600-1700)
  100. Kerajaan Moronene Rumbia
  101. Kerajaan Moutong(1778-Kini)
  102. Kerajaan Muna(1371-Kini)
  103. Kerajaan Nepo(1550-Kini)
  104. Kesultanan Padangguni(1574-Kini)
  105. Kerajaan Palanro
  106. Kerajaan Palu(1796-Kini)
  107. Kerajaan Palupi(1609-1713)
  108. Kerajaan Pamboang(1600-Kini)
  109. Kerajaan Parigi(1517-Kini)
  110. Kerajaan Passokkorang
  111. Kerajaan Poleang
  112. Kerajaan Polongbangkeng(1815-Kini)
  113. Kerajaan Rantebuluhan(1600M)
  114. Kerajaan Rappang(1500-Kini)
  115. Kerajaan Sanrabone(1540M)
  116. Kerajaan Sausu(1700M)
  117. Kerajaan Sawitto(1730-Kini)
  118. Kerajaan Segeri(1430-Kini)
  119. Kesultanan Selayar(1605-Kini)
  120. Kerajaan Sendana(800-Kini)
  121. Kerajaan Sengkang(1800)
  122. Kerajaan Siang(1500-Kini)
  123. Kerajaan Sidenreng(1300-Kini)
  124. Kerajaan Sigi(1600M)
  125. Kerajaan Sigi Dolo(1918-Kini)
  126. Kerajaan Simbang(1709-Kini)
  127. Kesultanan Soppeng(1300-Kini)
  128. Kerajaan Soppengriaja(1906-1950)
  129. Kerajaan Suppa(1370-Kini)
  130. Kerajaan Sumawa(1350-Kini)
  131. Kerajaan Tabang
  132. Kerajaan Tabulahan
  133. Kerajaan Tallo(1500-Kini)
  134. Kerajaan Tanette(1500-Kini)
  135. Kerajaan Tanralili(1711-Kini)
  136. Kerajaan Tapalang(1820-Kini]
  137. Kerajaan Taramanuq
  138. Kerajaan Tarawang
  139. Kerajaan Tatangga(1713-1903)
  140. Kerajaan Tawaili(1550-Kini)
  141. Kerajaan Tiro
  142. Kesultanan Tiworo(1500-Kini)
  143. Kesultanan Toli Toli(1737-Kini)
  144. Kerajaan Tolo(1500M)
  145. Kerajaan Tondongkura
  146. Kerajaan Toposo(1600M)
  147. Kerajaan Turikale(1796M)
  148. Kerajaan Tuwung
  149. Kerajaan Ujung Loe(1741-Kini)
  150. Kerajaan Wajo(1399-Kini)
  151. Kerajaan Walenrang
  152. Kerajaan Watumedongga(500M)
  153. Kerajaan Wawalosea(500M)
  154. Kerajaan Wotu(1000-Kini)
  155. Kerajaan Wolio(1200-1322)
  156. Kesultanan Gowa(1300-Kini)




Jawa(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kesultanan Demak
  2. Kesultanan Mataram
  3. Kesultanan Pajang
  4. Kesultanan Banten
  5. Kesultanan Cirebon
  6. Kerajaan Sumedang Larang
  7. Kesultanan Yogyakarta
  8. Kesultanan Kaprabonan
  9. Kesultanan Kacirebonan
  10. Kesultanan Kanoman
  11. Kesultanan kasepuhan
  12. Kasunanan Surakarta

Maluku(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kesultanan Ternate
  2. Kesultanan Tidore
  3. Kesultanan Bacan
  4. Kesultanan Loloda

Papua(Indonesia)[sunting | sunting sumber]

  1. Kerajaan Sekar
  2. Kerajaan Wetuar